5 — Tarixni o'qish: log, diff, show

⬅️ Oldingi: 04 — O'zgarishlarni saqlash: add va commit · 🏠 README · Keyingi: 06 — Orqaga qaytish: restore, reset, revert ➡️

Bu bobda: o'zimiz (yoki jamoamiz) yaratgan commit'lar tarixini o'qishni o'rganamiz: git log va uning eng foydali variantlari (--oneline, --graph, -n, --stat, --author, --since); bitta commit nimadan tuzilganini (hash, parent, tree, muallif, xabar) tushunamiz; HEAD "men hozir qayerdaman" ko'rsatkichi ekanini ko'ramiz; git show bilan bitta commit ichiga qaraymiz; git diff ning uch turini (ish papkasi vs staging, staging vs repozitoriy, ikki commit orasi) bir-biridan ajratamiz; bitta faylning tarixini olamiz va uzun buyruqlarni qisqartiradigan alias yasaymiz.

---

Muammo

Tasavvur qiling: siz va do'stingiz bir hafta davomida do'kon saytini yozdingiz. Ertalab loyihani ochasiz va ko'rasizki — kechagi ishlayotgan "Savatga qo'shish" tugmasi endi ishlamayapti. Savol tug'iladi: kecha kim, nimani o'zgartirdi? Yoki o'qishga topshirilgan diplom ishingizni o'zgartirib, "bir hafta oldin matn yaxshiroq edi shekilli" deb o'ylab qolasiz — o'sha haftalik o'zgarishlarni qanday ko'rasiz?

Oldingi boblarda biz git add va git commit bilan o'zgarishlarni saqlashni o'rgandik. Har commit — loyihangizning bir lahzadagi "fotosurati". Lekin albomda surat saqlash bir gap, uni ochib ko'rish boshqa gap. Aynan shuni qilamiz: tarixni o'qiymiz.

Yaxshi xabar — Git hech narsani unutmaydi. Har bir commit, kim qachon qilgani, nima o'zgargani — hammasi yozib qo'yilgan. Bizga faqat shu daftarning sahifalarini varaqlashni bilish kerak. Asosiy uchta buyruq:

• git log — commit'lar ro'yxatini ko'rsatadi (tarix daftari).
• git show — bitta commit'ni ochib, ichidagi o'zgarishlarni ko'rsatadi.
• git diff — hali commit qilinmagan (yoki ikki nuqta orasidagi) o'zgarishlarni ko'rsatadi.

Bu bobdagi buyruqlar hech narsani o'zgartirmaydi — faqat o'qiydi. Demak, ularni xotirjam, hech narsani buzib qo'yishdan qo'rqmasdan sinab ko'rishingiz mumkin.

📌 Sinab ko'rish uchun bo'sh papkada kichik repozitoriy oching: git init, keyin bir nechta fayl yarating va git add + git commit bilan 3-4 ta commit qiling. Quyidagi misollarda aynan shunday qilingan: README.md, keyin app.js, keyin uni yangiladik, keyin docs.txt qo'shdik.

---

git log — tarix daftarini ochish

Eng oddiy ko'rinishi — buyruqning o'zi:

git log

Natija (yangidan eskiga qarab):

commit 19e61d4c7f71d540f813fe6387c795ec70904b3a
Author: Malika Tosheva <malika@example.com>
Date:   Thu Jun 11 12:38:38 2026 +0500

    docs.txt qo'shildi

commit 09ccd3468c93692bbb6f03f04879244a34be33ec
Author: Aziz Karimov <aziz@example.com>
Date:   Thu Jun 11 12:38:16 2026 +0500

    Salomlashuv matni yangilandi

commit 5256709e7fe44654bd0bfac620c66d7f100c4252
Author: Aziz Karimov <aziz@example.com>
Date:   Thu Jun 11 12:38:15 2026 +0500

    app.js qo'shildi

Har bir blok — bitta commit. Eng yangi commit eng tepada turadi. Har blokda to'rt narsa bor: uzun hash (commit'ning nomi), Author (kim qilgan), Date (qachon) va xabar (siz -m bilan yozgan matn).

📌 Agar tarix uzun bo'lsa, git log uni sahifalab (pager rejimida) ko'rsatadi: pastga o'q yoki bo'shliq tugmasi bilan tushasiz, chiqish uchun q (quit) bosing. Boshlovchilar ko'pincha "terminal qotib qoldi" deb o'ylaydi — aslida shunchaki q bosish kerak.

💡 Bu uzun hash'larni qo'lda yodlash shart emas. Pastda ko'rasiz: ko'p joyda hash'ning birinchi 7 belgisi (19e61d4) ham yetarli.

Variantlar — log'ni o'zingizga moslash

git log ning kuchi — qo'shimcha "tugmalar" (bayroqlar/flag) bilan. Eng foydalilarini ko'rib chiqamiz.

--oneline — har commit bitta qatorda

git log --oneline

19e61d4 docs.txt qo'shildi
09ccd34 Salomlashuv matni yangilandi
5256709 app.js qo'shildi
cc11b03 Boshlang'ich commit: README qo'shildi

Endi hammasi ixcham: qisqa hash + xabar. Tarixni tez ko'zdan kechirish uchun eng ko'p ishlatiladigan variant.

--graph --all — shoxlarni chizib ko'rsatish

git log --oneline --graph --all

Hozir bizda bitta to'g'ri chiziq, shuning uchun chap tarafda oddiy * chiziladi:

* 19e61d4 docs.txt qo'shildi
* 09ccd34 Salomlashuv matni yangilandi
* 5256709 app.js qo'shildi
* cc11b03 Boshlang'ich commit: README qo'shildi

--graph commit'lar orasidagi bog'lanishni chiziq bilan chizadi. Hozir foydasi sezilmaydi, lekin 7-bobda branch'lar (shoxlar) paydo bo'lganda, bu chiziq ikkiga ajralib, qaysi shox qayerdan chiqqani ko'rinadi. --all esa faqat hozirgi shoxni emas, barcha shoxlarni ko'rsatadi.

-n — faqat oxirgi nechta commit

git log --oneline -n 2

19e61d4 docs.txt qo'shildi
09ccd34 Salomlashuv matni yangilandi

-n 2 "menga faqat oxirgi 2 ta commit'ni ko'rsat" degani. Uzun loyihada juda asqotadi.

--stat — qaysi fayllar, qancha o'zgargan

git log --stat -n 1

commit 19e61d4c7f71d540f813fe6387c795ec70904b3a
Author: Malika Tosheva <malika@example.com>
Date:   Thu Jun 11 12:38:38 2026 +0500

    docs.txt qo'shildi

 app.js   | 2 +-
 docs.txt | 1 +
 2 files changed, 2 insertions(+), 1 deletion(-)

--stat har commit ostiga "qaysi fayl o'zgardi va nechta qator qo'shildi/o'chdi" jadvalini qo'shadi. + — qo'shilgan qatorlar, - — o'chirilganlar.

--pretty=format — ko'rinishni o'zingiz yasash

git log --pretty=format:"%h | %an | %s"

19e61d4 | Malika Tosheva | docs.txt qo'shildi
09ccd34 | Aziz Karimov | Salomlashuv matni yangilandi
5256709 | Aziz Karimov | app.js qo'shildi
cc11b03 | Aziz Karimov | Boshlang'ich commit: README qo'shildi

Bu yerda %h — qisqa hash, %an — muallif ismi, %s — xabar. Boshqalari ham bor (%ad — sana, %ar — "3 kun oldin" ko'rinishidagi nisbiy sana). Bu juda moslashuvchan, lekin yodlash shart emas — pastdagi alias bo'limida buni bir marta yozib qo'yib, qisqa nom beramiz.

Variant	Nima qiladi
--oneline	Har commit bitta qatorda (qisqa hash + xabar)
--graph	Commit zanjirini chiziq bilan chizadi
--all	Faqat joriy emas, hamma branch'larni ko'rsatadi
-n <son>	Faqat oxirgi <son> ta commit
--stat	Har commit qaysi fayllarni qancha o'zgartirganini
--author="..."	Faqat shu muallifning commit'lari
--since="..."	Faqat shu sanadan keyingi commit'lar
-- <fayl>	Faqat shu faylga tegishli commit'lar

Commit anatomiyasi — ichida nima bor?

Yuqorida har commit'ning uzun nomini ko'rdik: 19e61d4c7f71.... Bu nima va nega bunaqa uzun? Keling, commit'ni ochib ko'ramiz.

Bitta commit — ichida to'rt narsa saqlangan kichik "quti":

1. tree — o'sha lahzadagi BARCHA fayl va papkalaringizning surati (qaysi fayl, qanday holatda edi).
2. parent — oldingi commit'ning hash'i. Aynan shu maydon commit'larni zanjir qilib bog'laydi (birinchi commit'da parent yo'q).
3. author / committer + sana — kim va qachon qilgani.
4. message — siz yozgan xabar.

SHA-1 hash — nega 40 belgi va nega aynan hash?

Commit'ning "nomi" — 19e61d4c7f71d540f813fe6387c795ec70904b3a kabi 40 ta belgili kod. Bu tasodifiy raqam emas: Git yuqoridagi to'rt maydonni (tree, parent, muallif, xabar) maxsus matematik funksiyadan (SHA-1) o'tkazib, shu kodni hisoblaydi.

Buning ajoyib tomoni: agar commit ichidagi biror narsa — bitta harf, sana, hatto bo'sh joy — o'zgarsa, hash butunlay boshqacha bo'lib qoladi. Demak, hash — commit'ning "barmoq izi". Agar kimdir tarixni yashirincha o'zgartirmoqchi bo'lsa, hash mos kelmay qoladi va Git buni darrov sezadi.

📌 Mana shuning uchun hash — yaxlitlik (buzilmaganlik) kafolati deyiladi. Git sizning tarixingizni hech kim sezdirmasdan buza olmasligiga ishonch beradi.

💡 40 belgini har safar yozish shart emas. Git uchun commit'ni aniqlash uchun boshidagi 7 belgi (19e61d4) odatda yetarli, chunki ikki commit'ning birinchi 7 belgisi bir xil bo'lishi deyarli imkonsiz. Agar tasodifan to'qnashuv bo'lsa, Git "ko'proq belgi yozing" deb ogohlantiradi.

HEAD — "men hozir qayerdaman"

git log natijasida ba'zan (HEAD -> main) degan yozuvni ko'rasiz. HEAD nima?

HEAD — bu siz hozir turgan joyni ko'rsatadigan maxsus belgi (ko'rsatkich). Oddiy qilib aytganda: "yangi commit qilsam, u qayerga ulanadi?" degan savolning javobi. Odatda HEAD branch'ga (masalan main), branch esa eng oxirgi commit'ga ishora qiladi.

Zanjir shunday ishlaydi: har commit parent orqali o'zidan oldingisiga bog'langan. Eng oxirgi commit'ga main branch ko'rsatadi, main'ga esa HEAD ko'rsatadi. Yangi commit qilsangiz, main ham, HEAD ham avtomatik bir qadam oldinga — yangi commit'ga siljiydi.

📌 HEAD~1 — "HEAD'dan bitta orqadagi commit" (ya'ni parent), HEAD~2 — ikkita orqadagi. Bu yozuvlar keyingi boblarda (orqaga qaytish, diff) juda ko'p ishlatiladi. Hozircha shuni eslab qoling: HEAD = hozirgi nuqta, ~ = orqaga sanash.

git show — bitta commit'ni ochish

git log commit'lar ro'yxatini beradi. Bitta commit ichida aniq nima o'zgarganini ko'rish uchun git show ishlatamiz. Eng oxirgi commit (HEAD) bizda docs.txt qo'shildi — u shunchaki yangi fayl qo'shgan. Diff'ni o'qishni o'rganish uchun esa "eski qator o'chib, yangisi qo'shilgan" misol qulayroq, shuning uchun bir oldingi commit'ni (HEAD~1, ya'ni Salomlashuv matni yangilandi) ochamiz:

git show HEAD~1

commit 09ccd3468c93692bbb6f03f04879244a34be33ec
Author: Aziz Karimov <aziz@example.com>
Date:   Thu Jun 11 12:38:16 2026 +0500

    Salomlashuv matni yangilandi

diff --git a/app.js b/app.js
index 6b51909..30fa4e8 100644
--- a/app.js
+++ b/app.js
@@ -1 +1 @@
-console.log('salom');
+console.log('salom dunyo');

💡 Oddiy git show HEAD desangiz, eng oxirgi commit'ingiz (bizda docs.txt qo'shildi) ochiladi — buyruq bir xil ishlaydi, faqat o'sha commit ko'rinadi. Bu yerda HEAD~1 ni atayin tanladik, chunki uning diffi qator o'chib-qo'shilishini yaqqol ko'rsatadi.

Yuqorida commit ma'lumotlari, pastda esa o'zgarishlar. Buni diff (farq) deb ataymiz va uni o'qishni bilish kerak:

• -console.log('salom'); — qizil, oldida -: bu qator o'chirilgan (eski holat).
• +console.log('salom dunyo'); — yashil, oldida +: bu qator qo'shilgan (yangi holat).
• @@ -1 +1 @@ — o'zgarish faylning qaysi qatori atrofida bo'lgani.

HEAD o'rniga istalgan commit hash'ini qo'yishingiz mumkin:

git show 5256709
git show 5256709 --stat

Birinchisi — o'sha commit'dagi to'liq o'zgarishlar, ikkinchisi — faqat qaysi fayllar o'zgargani (qisqa xulosa).

git diff — uchta turini ajratish

Bu — boshlovchilar eng ko'p chalkashtiradigan joy, shuning uchun sekin boramiz. git diff o'zgarishlarni solishtiradi, lekin savol shu: nimani nima bilan solishtiradi? Javob bayroqqa bog'liq. Uchta zonani eslang (3-bobdan): ish papkasi (tahrir qilayotganingiz), staging (git add qilingani) va repozitoriy (commit qilingani).

1) git diff — ish papkasi vs staging

git diff

Bu "men o'zgartirdim, lekin hali git add qilmadim" o'zgarishlarni ko'rsatadi. Sinab ko'ramiz — app.js ni tahrir qilamiz, lekin add qilmaymiz:

diff --git a/app.js b/app.js
index 30fa4e8..018afe1 100644
--- a/app.js
+++ b/app.js
@@ -1 +1 @@
-console.log('salom dunyo');
+console.log('salom dunyo!!!');

📌 Agar hamma o'zgarishlaringizni git add qilib bo'lgan bo'lsangiz, oddiy git diff bo'sh natija beradi — bu xato emas. "Hali tayyorlanmagan o'zgarish yo'q" degani.

2) git diff --staged — staging vs repozitoriy

git diff --staged

Endi git add app.js qilib, yana git diff --staged desangiz — xuddi o'sha o'zgarishni ko'rasiz, lekin endi u "tayyorlangan, commit'ni kutyapti" holatida. Ya'ni bu buyruq "agar hozir git commit qilsam, commit'ga nima tushadi?" degan savolga javob beradi.

💡 --staged o'rniga --cached ham yozsa bo'ladi — ikkisi bir xil. Eski qo'llanmalarda --cached ko'p uchraydi.

Oddiy tartib shunday bo'ladi:

1. Fayl tahrir qilasiz → git diff "men nimani o'zgartirdim?" ni ko'rsatadi.
2. git add qilasiz → o'zgarish staging'ga o'tadi.
3. git diff --staged "commit'ga nima tushadi?" ni ko'rsatadi.
4. Hammasi joyida bo'lsa → git commit.

3) git diff — ikki commit orasi

git diff 5256709 19e61d4

Bu ikki commit orasida nima o'zgarganini ko'rsatadi — "bir hafta oldingi holat bilan hozirgisini solishtir" degan savolga aynan shu javob beradi. HEAD belgilaridan ham foydalansa bo'ladi:

git diff HEAD~2 HEAD        # 2 commit orqadagi holat bilan hozirgini solishtir

📌 Tartib muhim: git diff A B — "A dan B ga o'tishda nima o'zgardi". Agar teskari yozsangiz (B A), + va - o'rin almashadi. Shubhaga borsangiz: birinchi — eski, ikkinchi — yangi deb eslang.

Buyruq	Nimani nima bilan solishtiradi
git diff	Ish papkasi ↔ staging (hali add qilinmagan)
git diff --staged	Staging ↔ repozitoriy (commit'ni kutayotgan)
git diff HEAD	Ish papkasi ↔ oxirgi commit (add qilingan-qilinmaganidan qat'i nazar)
git diff <c1> <c2>	Ikki commit orasi

Bitta faylning tarixi

Ba'zan butun loyiha emas, bitta fayl qiziqtiradi: "shu app.js ga kim, qachon, nima qildi?". Buning uchun -- (ikki tire) dan keyin fayl nomini yozamiz:

git log --oneline -- app.js

09ccd34 Salomlashuv matni yangilandi
5256709 app.js qo'shildi

Natijada faqat app.js ga tegishli commit'lar chiqadi (boshqa fayllarni o'zgartirgan commit'lar ko'rinmaydi). Diff bilan birga ham ko'rsa bo'ladi:

git log -p -- app.js

-p (patch) har commit ostiga o'sha faylning o'zgarishlarini chizadi.

📌 Nega -- kerak? U Git'ga "bundan keyingisi — fayl nomi, branch nomi emas" deb aytadi. Agar loyihangizda app.js nomli ham fayl, ham branch bo'lsa, -- chalkashlikni oldini oladi. Odatga aylantiring: fayl bo'yicha filtrlasangiz, doim -- qo'ying.

Kim va qachon — filtrlar

Bobning boshidagi "kecha kim, nimani o'zgartirdi?" savoliga endi javob beramiz.

--author — kim bo'yicha

git log --oneline --author="Aziz"

09ccd34 Salomlashuv matni yangilandi
5256709 app.js qo'shildi
cc11b03 Boshlang'ich commit: README qo'shildi

Faqat ismida (yoki emailida) "Aziz" bor mualliflarning commit'lari. Qism matn ham ishlaydi: --author="Kar" → "Karimov" topiladi.

⚠️ --author qidiruvi harf registriga sezgir: --author="kar" (kichik k bilan) "Karimov"ni topa olmaydi — "Kar" deb katta harf bilan yozish kerak. Agar registrga e'tibor bermay qidirmoqchi bo'lsangiz, -i bayrog'ini qo'shing: git log -i --author="kar" — bu kichik-katta harfni farqlamaydi.

--since va --until — qachon bo'yicha

git log --oneline --since="2026-06-11 00:00"
git log --oneline --since="2 days ago"
git log --oneline --since="2026-06-01" --until="2026-06-10"

--since — "shu sanadan keyingilari", --until — "shu sanagacha bo'lganlari". Sanani aniq yozsa ham, "2 days ago" (2 kun oldin), "1 week ago" (1 hafta oldin) kabi tabiiy iboralar bilan ham yozsa bo'ladi.

Filtrlarni birlashtirsa bo'ladi — bu juda kuchli:

# Aziz oxirgi hafta ichida nimalarni o'zgartirdi:
git log --oneline --author="Aziz" --since="1 week ago"

# Aziz oxirgi hafta ichida aynan app.js ga nima qildi:
git log --oneline --author="Aziz" --since="1 week ago" -- app.js

💡 "Savatga qo'shish" tugmasi buzilgan misolimizga qaytsak: agar buni qaysi fayl boshqarishini bilsangiz (masalan savat.js), git log -p -- savat.js o'sha fayldagi har bir o'zgarishni ketma-ket ko'rsatadi — qaysi commit tugmani sindirgani darrov ko'rinadi. 17-bobda buni yanada aniq topadigan git bisect va git blame bilan tanishasiz.

Alias — uzun buyruqlarni qisqartirish

git log --oneline --graph --all --decorate ni har kuni yozish — charchatadi. Git alias (taxallus, qisqa nom) yasashga ruxsat beradi: bir marta sozlaysiz, keyin qisqa yozasiz.

git config --global alias.lg "log --oneline --graph --all --decorate"

Endi shunchaki:

git lg

* 19e61d4 (HEAD -> main) docs.txt qo'shildi
* 09ccd34 Salomlashuv matni yangilandi
* 5256709 app.js qo'shildi
* cc11b03 Boshlang'ich commit: README qo'shildi

Bir nechta foydali alias:

git config --global alias.s "status -s"
git config --global alias.last "log -1 --stat"
git config --global alias.hist "log --pretty=format:'%h %ad | %an | %s' --date=short"

Endi git s — qisqa status, git last — oxirgi commit tafsiloti, git hist — chiroyli tarix.

📌 --global butun kompyuteringizdagi barcha loyihalarga alias o'rnatadi. --global siz yozsangiz, alias faqat shu loyihaga tegishli bo'ladi. Boshlovchilar uchun --global qulayroq: bir marta sozlab, hamma joyda ishlatasiz.

💡 Alias'lar ~/.gitconfig faylida oddiy matn ko'rinishida saqlanadi. Istasangiz, o'sha faylni ochib, [alias] bo'limidagilarni ko'rishingiz mumkin. Buyruq orqali ko'rish uchun: git config --global --get-regexp alias.

---

Endi sizda tarixni o'qishning to'liq to'plami bor: git log (variantlar bilan) — umumiy ko'rinish, git show — bitta commit ichi, git diff (uch turi) — o'zgarishlar, fayl filtri va alias — tezlik uchun. Keyingi bobda bu o'qish ko'nikmasini ishga solamiz: tarixni ko'rib, kerakli nuqtaga orqaga qaytishni (restore, reset, revert) o'rganamiz.

5-bob mashqlari

💡 Mashqlar uchun bo'sh papkada sinov repozitoriysi yarating: git init qiling, bir nechta fayl (masalan README.md, index.html, style.css) yarating va ularni alohida-alohida commit qiling. Qadama-qadam kamida 5-6 ta commit to'plansin. Loyihangizning haqiqiy .git papkasiga tegmang — alohida sinov papkasida ishlang.

1. Sinov repozitoriyingizda git log buyrug'ini ishlating va natijani o'qing: nechta commit bor, eng yuqorida qaysi commit turibdi va nega?
2. Pager rejimidan (uzun log) chiqish uchun qaysi tugma kerakligini amalda tekshiring: ko'p commit yarating, git log ni oching va q bilan chiqing.
3. git log --oneline ni ishlating. Oddiy git log bilan solishtiring: qaysi ma'lumot yo'qoldi, qaysi biri qoldi?
4. git log --oneline -n 3 bilan faqat oxirgi 3 ta commit'ni chiqaring. Keyin sonni o'zgartirib, -n 1 va -n 5 ni sinab ko'ring.
5. git log --oneline --graph --all ni ishlating va chap tarafdagi belgilarga e'tibor bering. Hozir nega chiziq to'g'ri (bitta yo'l)?
6. git log --stat bilan har commit qaysi fayllarni nechta qator o'zgartirganini ko'ring. Bitta commit'da nechta fayl o'zgargan?
7. git log --pretty=format:"%h | %an | %s" ni ishlating. Keyin formatga %ad (sana) qo'shib, qatorga sanani ham chiqaring.
8. Oxirgi commit'ning to'liq hash'ini git log dan toping. Endi shu hash'ning faqat birinchi 7 belgisini ishlatib, o'sha commit'ni git show bilan oching — ishlaydimi?
9. git show HEAD ni ishlating va natijadagi diff'ni o'qing: qaysi qatorlar + (qo'shilgan), qaysilari - (o'chirilgan) bilan belgilangan?
10. git show HEAD --stat va oddiy git show HEAD farqini tushuntiring: qaysi biri batafsil, qaysi biri qisqa?
11. HEAD~1 va HEAD~2 ni git show bilan oching. git show HEAD~1 qaysi commit'ni ko'rsatadi — sanab tushuntiring.
12. Bitta faylni (masalan README.md) tahrir qiling, lekin git add QILMANG. git diff ni ishlating — natija nimani ko'rsatyapti?
13. Endi o'sha faylni git add qiling. git diff ni qayta ishlating — natija nega bo'sh chiqdi? Keyin git diff --staged ni ishlating — endi nimani ko'rsatyapti?
14. git diff, git diff --staged va git diff HEAD uchtasini bitta tahrirdan keyin ketma-ket ishlating va har biri nimani nima bilan solishtirayotganini o'z so'zlaringiz bilan yozing.
15. Ikkita eski commit'ni tanlang va git diff <c1> <c2> bilan ularning orasidagi farqni ko'ring. Keyin commit'larni o'rin almashtirib yozing — + va - nima bo'ldi?
16. git diff HEAD~2 HEAD ni ishlating: oxirgi 2 commit jami nimani o'zgartirgan?
17. git log --oneline -- <faylnomi> bilan bitta faylning tarixini chiqaring. Nega boshqa fayllarga tegishli commit'lar ko'rinmadi?
18. git log --author="..." bilan o'zingiz qo'ygan muallif ismi bo'yicha filtrlang. Keyin ismning faqat bir qismini (registrini to'g'ri saqlab, masalan ism Karimov bo'lsa --author="Kar") yozib sinab ko'ring — qism matn ishlaydimi? So'ng xuddi shu prefiksni kichik harf bilan (--author="kar") yozib ko'ring: natija bo'sh chiqadi, chunki qidiruv harf registriga sezgir. Endi git log -i --author="kar" ni sinang — -i bayrog'i bilan u yana topiladimi?
19. git log --since="1 week ago" va git log --since="..." --until="..." bilan sana oralig'i bo'yicha filtrlang. Keyin --author bilan birlashtirib, "falonchi oxirgi haftada nima qildi" savoliga javob bering.
20. git config --global alias.lg "log --oneline --graph --all --decorate" bilan alias yarating va git lg ni sinang. Keyin o'zingizga yana ikkita foydali alias yasang (masalan git s → qisqa status, git last → oxirgi commit), ularni git config --global --get-regexp alias bilan ro'yxatdan tekshiring.