Tarkibga o'tish

07 β€” Custom Post Type'lar

⬅️ Oldingi: 06 β€” Settings API va admin sahifalar Β· 🏠 README Β· Keyingi: 08 β€” Taxonomiyalar ➑️

Bu bobda: WordPress'ning standart post va page turlaridan tashqari o'z kontent turlaringizni β€” masalan kitob β€” yaratishni o'rganamiz: register_post_type() ni init hook'da to'g'ri argumentlar (labels, public, show_in_rest, supports, rewrite, capability_type) bilan chaqirish, slug/permalink uchun flush_rewrite_rules() ni FAQAT aktivatsiyada ishlatish, to'liq label'lar generatsiyasi va admin ro'yxatiga o'z ustunlaringizni (manage_{cpt}_posts_columns filter + manage_{cpt}_posts_custom_column action) qo'shish β€” hammasi "Kitoblar katalogi" plugin'i misolida.

Muammo: blog post hammasiga yetmaydi

Tasavvur qiling, mijoz sizdan kutubxona sayti so'radi. Har bir kitobning nomi, muallifi, ISBN'i, muqovasi va tavsifi bor. "Oson-ku," deysiz, "har bir kitobni oddiy post qilib qo'yaman." Bir hafta o'tib muammolar boshlanadi:

  • Kitoblar oddiy blog yozuvlari bilan aralashib ketdi β€” wp-admin/edit.php da ikkalasi bir ro'yxatda.
  • Kitoblar uchun "Kategoriyalar" emas, "Janrlar" kerak edi, lekin ular oddiy postlar bilan teglarni bo'lishadi.
  • URL sayt.uz/2026/06/qardoshlar/ ko'rinishida β€” sana bilan, lekin kitobga sana mantiqsiz. Mijoz sayt.uz/kitob/qardoshlar/ xohlaydi.
  • Mijoz "yangi kitob qo'shish" tugmasini izlaydi, lekin "Yangi yozuv" yozuvi uni chalg'itadi.

Yechim β€” Custom Post Type (CPT, o'z kontent turi). Bu WordPress'ga "menda post va page dan tashqari yana bir kontent turi bor, uni kitob deb atayman, o'z menyusi, o'z URL'i va o'z admin ekrani bilan" deyishning rasmiy yo'li.

πŸ“Œ CPT nima? WordPress ichida hamma narsa β€” yozuv, sahifa, hatto menyu elementi va biriktirma (attachment) β€” bitta wp_posts jadvalida saqlanadi. Ularni bir-biridan ajratuvchi maydon β€” post_type ustuni. Standart turlar: post, page, attachment, revision, nav_menu_item. Custom Post Type β€” shu ustunga o'z qiymatingizni (kitob) ro'yxatga olib, WordPress'dan unga to'liq admin tajribasi yaratishni so'rashdir.

Nega temada emas, plugin'da?

Ko'p havaskor register_post_type() ni tema functions.php'ga yozadi. Bu β€” xato. Sababi oddiy: temani almashtirsangiz, kitoblaringiz ham yo'qoladi (aniqrog'i, ko'rinmay qoladi β€” wp_posts da turaveradi, lekin hech kim uni ro'yxatga olmaydi, shuning uchun admin va frontend uni ko'rsatmaydi).

πŸ’‘ Oltin qoida: Kontent β€” bu funksionallik, dizayn emas. Funksionallik plugin'ga tegishli, tema esa faqat ko'rinish uchun. Kitoblaringiz tema'dan mustaqil yashashi kerak. Shuning uchun CPT har doim plugin'da ro'yxatga olinadi.

Biz uni shu kitobning izchil namuna plugin'i β€” Kitoblar katalogi (slug kitoblar-katalogi, namespace Oqil\KitobKatalog, text domain kitoblar-katalogi) ichiga qo'shamiz.

register_post_type() β€” yagona kalit funksiya

CPT yaratishning butun siri β€” bitta funksiyada:

register_post_type( string $post_type, array|string $args = [] );

Birinchi argument β€” CPT'ning ichki nomi (post_type ustuniga yoziladigan qiymat), masalan kitob. Ikkinchisi β€” uning xatti-harakatini boshqaradigan ulkan argumentlar massivi.

⚠️ post_type nomi 20 belgidan oshmasin va kichik harf, raqam, _/- dan iborat bo'lsin. WordPress ba'zi nomlarni (post, page, revision, nav_menu_item, action, order, theme va boshqalar) band qilgan β€” ularni ishlatmang. Konfliktdan qochish uchun o'z prefiksingizni qo'shish yaxshi amaliyot (masalan kk_kitob), lekin URL chiroyli bo'lishi uchun biz bu yerda sodda kitob ni ishlatamiz va slug'ni o'zimiz nazorat qilamiz.

Eng muhim: qaysi hook'da chaqirish kerak?

πŸ“Œ register_post_type() ni FAQAT init hook'ida chaqiring. Rasmiy hujjat aniq aytadi: post turini init dan oldin ro'yxatga olmang. init β€” WordPress to'liq yuklangan, lekin so'rov hali bajarilmagan payt. Plugin'lar, tema va WordPress yadrosi shu yerda o'z turlarini, taksonomiyalarini va shortcode'larini e'lon qiladi.

add_action( 'init', 'oqil_kk_register_kitob_cpt' );

⚠️ CPT'ni init da ro'yxatga oling, lekin register_activation_hook da EMAS. Aktivatsiya hook'i faqat bir marta β€” plugin yoqilganda ishlaydi. Agar CPT'ni faqat o'sha yerda ro'yxatga olsangiz, keyingi har bir sahifa yuklanishida WordPress uni "bilmaydi". (Aktivatsiyada nimadir qilamiz, lekin u β€” flush_rewrite_rules, pastda ko'ramiz.)

register_post_type funksiyasi init hook'ida args massivini olib admin menyu va tahrirlash ekranini hosil qiladi

Args, bittalab: nimani nazorat qiladi?

Argumentlar massivi katta. Quyida kitob uchun eng muhimlarini izohlaymiz β€” har biri rasmiy Code Reference bilan tasdiqlangan.

labels β€” admindagi BARCHA matnlar

labels β€” bu CPT bilan bog'liq har bir admin matni: menyu nomi, "Yangi qo'shish" tugmasi, "Tahrirlash", bo'sh ro'yxat xabari va h.k. Ularni qo'lda bittalab yozish zerikarli, shuning uchun WordPress yordamchi funksiyaga ega:

πŸ“Œ get_post_type_labels() singular va plural nomdan to'liq label massivini generatsiya qiladi β€” lekin u registratsiya ichida avtomatik chaqiriladi va faqat ingliz tilidan kelib chiqadi. Toza o'zbekcha (va tarjima qilinadigan) interfeys uchun biz label'larni qo'lda, to'liq beramiz. Bu β€” professional plugin belgisi.

$labels = [
    'name'                  => __( 'Kitoblar', 'kitoblar-katalogi' ),
    'singular_name'         => __( 'Kitob', 'kitoblar-katalogi' ),
    'menu_name'             => __( 'Kitoblar', 'kitoblar-katalogi' ),
    'name_admin_bar'        => __( 'Kitob', 'kitoblar-katalogi' ),
    'add_new'               => __( 'Yangi qo\'shish', 'kitoblar-katalogi' ),
    'add_new_item'          => __( 'Yangi kitob qo\'shish', 'kitoblar-katalogi' ),
    'new_item'              => __( 'Yangi kitob', 'kitoblar-katalogi' ),
    'edit_item'             => __( 'Kitobni tahrirlash', 'kitoblar-katalogi' ),
    'view_item'             => __( 'Kitobni ko\'rish', 'kitoblar-katalogi' ),
    'view_items'            => __( 'Kitoblarni ko\'rish', 'kitoblar-katalogi' ),
    'all_items'             => __( 'Barcha kitoblar', 'kitoblar-katalogi' ),
    'search_items'          => __( 'Kitoblarni qidirish', 'kitoblar-katalogi' ),
    'not_found'             => __( 'Kitob topilmadi.', 'kitoblar-katalogi' ),
    'not_found_in_trash'    => __( 'Savatda kitob topilmadi.', 'kitoblar-katalogi' ),
    'featured_image'        => __( 'Muqova rasmi', 'kitoblar-katalogi' ),
    'set_featured_image'    => __( 'Muqova rasmini tanlash', 'kitoblar-katalogi' ),
    'remove_featured_image' => __( 'Muqovani olib tashlash', 'kitoblar-katalogi' ),
    'archives'              => __( 'Kitoblar arxivi', 'kitoblar-katalogi' ),
    'item_published'        => __( 'Kitob chop etildi.', 'kitoblar-katalogi' ),
    'item_updated'          => __( 'Kitob yangilandi.', 'kitoblar-katalogi' ),
];

ℹ️ __( 'Yangi qo\'shish', ... ) da apostrof \' bilan ekran qilingan β€” chunki PHP satri yagona tirnoq ichida. Bu PHP'ning oddiy qoidasi, WordPress'ga aloqasi yo'q. i18n (__() va text domain) ni 24-bobda chuqur ko'ramiz; hozircha har matnni __() ga o'rab, ikkinchi argument sifatida plugin text domain'ini berishni odat qiling.

Asosiy xatti-harakat argumentlari

Argument kitob uchun Nima qiladi
public true Bosh "kalit". true bo'lsa CPT frontend'da ko'rinadi, qidiruvga kiradi, admin UI hosil bo'ladi. Ko'p boshqa argumentlar shundan kelib chiqadi.
show_ui true Admin'da tahrirlash interfeysini hosil qiladi (odatda public dan meros oladi).
show_in_menu true Admin yon menyuda alohida element. true β€” yuqori daraja; 'edit.php?post_type=...' β€” boshqa menyu ostida; false β€” yashirin.
show_in_rest true MUHIM. REST API'da va shuning hisobiga blok muharririda (Gutenberg) ochiladi. false bo'lsa eski klassik muharrir ishlaydi. Zamonaviy CPT uchun har doim true.
menu_icon 'dashicons-book' Menyu yonidagi ikonka. WordPress'ga o'rnatilgan Dashicons klassi, rasm URL'i yoki base64 SVG.
menu_position 20 Menyudagi tartib raqami (20 β€” "Sahifalar" yonida). null bo'lsa eng pastga tushadi.
supports massiv (pastda) CPT muharriri qaysi maydonlarni ko'rsatishi.
has_archive true CPT uchun arxiv sahifasini yoqadi (sayt.uz/kitob/).
rewrite massiv (pastda) URL/permalink tuzilishi.
hierarchical false false β€” post kabi tekis (ota-bola yo'q). true β€” page kabi (ota-bola, "Ota" tanlovi). Kitoblar uchun teks yetadi.
capability_type 'post' CPT'ga kim kira oladi degan ruxsatlar (edit_post, publish_posts ...) qaysi turdan "klonlanadi". 'post' β€” oddiy postlar bilan bir xil ruxsat.

⚠️ show_in_rest ni true qilishni unutmang. Bu eng tez-tez uchraydigan xato: CPT yaratasiz, lekin blok muharriri ochilmaydi yoki REST endpoint /wp/v2/kitob bo'sh qaytaradi. Sababi β€” show_in_rest standart bo'yicha false. Zamonaviy WordPress'da REST = blok muharriri + headless + JS β€” shuning uchun uni yoqing.

supports β€” muharrirda qaysi qutilar?

supports massivi CPT tahrirlash ekranida qaysi maydonlar chiqishini belgilaydi:

'supports' => [ 'title', 'editor', 'thumbnail', 'excerpt', 'custom-fields' ],
  • title β€” kitob nomi (sarlavha qatori).
  • editor β€” asosiy kontent (tavsif, blok muharriri).
  • thumbnail β€” muqova rasmi (Featured Image). Bu paydo bo'lishi uchun temada add_theme_support( 'post-thumbnails' ) ham kerakligini eslang.
  • excerpt β€” qisqacha tavsif.
  • custom-fields β€” meta maydonlar uchun standart quti (ISBN, muallif kabilarni biz 09-bobda meta box bilan chiroyliroq qilamiz).

πŸ’‘ Kerakmas maydonni qo'shmang. Masalan kitobga izoh kerak bo'lmasa, comments ni supports ga qo'shmang β€” admin sof bo'ladi.

Mijoz sayt.uz/kitob/qardoshlar/ ko'rinishidagi toza URL'ni xohlagandi. Buni rewrite argumenti boshqaradi:

'has_archive' => true,
'rewrite'     => [
    'slug'       => 'kitob',   // URL bo'lagi: /kitob/<nom>
    'with_front' => false,     // permalink prefiksini (masalan /blog) qo'shmaydi
],
  • slug β€” URL'dagi bo'lak. kitob desangiz, har kitob sayt.uz/kitob/qardoshlar/ bo'ladi, arxiv esa (has_archive => true tufayli) sayt.uz/kitob/.
  • with_front β€” agar permalink sozlamalaringizda umumiy prefiks (/blog) bo'lsa, uni qo'shadimi. CPT uchun odatda false toza ko'rinadi.

CPT slug kitob URL kitob nom ga aylanadi va flush_rewrite_rules faqat aktivatsiyada chaqiriladi

flush_rewrite_rules() β€” faqat aktivatsiyada!

URL qoidalari (rewrite rules) WordPress tomonidan keshlanadi. Yangi CPT'ni slug bilan qo'shganingizda, WordPress hali bu qoidalarni bilmaydi β€” sayt.uz/kitob/qardoshlar/ ga kirsangiz 404 olasiz. Yechim β€” qoidalarni qaytadan generatsiya qilish: flush_rewrite_rules().

⚠️ flush_rewrite_rules() ni HECH QACHON init da yoki har so'rovda chaqirmang! Rasmiy hujjat aniq ogohlantiradi: bu juda qimmat operatsiya (barcha qoidalarni o'chirib qaytadan quradi). Uni har sahifa yuklanishida chaqirsangiz, saytingiz sezilarli sekinlashadi. Bu β€” eng keng tarqalgan ishlash muammolaridan biri.

πŸ“Œ To'g'ri naqsh: flush_rewrite_rules() ni FAQAT aktivatsiya hook'ida (register_activation_hook) chaqiring. Va muhimi β€” avval CPT'ni ro'yxatga oling, keyin flush qiling, aks holda flush qiladigan qoidalar hali mavjud bo'lmaydi.

register_activation_hook( __FILE__, 'oqil_kk_activate' );

function oqil_kk_activate(): void {
    // 1) Avval CPT'ni ro'yxatga olamiz β€” qoidalar hosil bo'lsin.
    oqil_kk_register_kitob_cpt();
    // 2) Endi qoidalarni yangilaymiz (bir martagina, aktivatsiyada).
    flush_rewrite_rules();
}

πŸ’‘ Deaktivatsiyada ham flush_rewrite_rules() chaqirib, CPT qoidalarini tozalash yaxshi odob (register_deactivation_hook). Aktivatsiya/deaktivatsiya hooklarini 03-bobda ko'rgandik.

⚠️ Plugin'ni allaqachon faollashtirgan bo'lsangiz va keyin slug'ni o'zgartirsangiz, aktivatsiya qayta ishlamaydi. O'sha paytda Sozlamalar β†’ Doimiy havolalar (Permalinks) sahifasini ochib "Saqlash" bosish ham qoidalarni yangilaydi β€” bu rivojlanish paytida tez yo'l.

To'liq registratsiya kodi

Endi hammasini birlashtiramiz. Bu β€” plugin'ingizning includes/cpt.php fayli bo'lishi mumkin:

<?php
/**
 * Kitoblar katalogi β€” CPT registratsiyasi.
 *
 * @package Oqil\KitobKatalog
 */

declare( strict_types = 1 );

// To'g'ridan-to'g'ri kirishni bloklash.
if ( ! defined( 'ABSPATH' ) ) {
    exit;
}

/**
 * "kitob" Custom Post Type'ini ro'yxatga oladi.
 */
function oqil_kk_register_kitob_cpt(): void {
    $labels = [
        'name'               => __( 'Kitoblar', 'kitoblar-katalogi' ),
        'singular_name'      => __( 'Kitob', 'kitoblar-katalogi' ),
        'menu_name'          => __( 'Kitoblar', 'kitoblar-katalogi' ),
        'name_admin_bar'     => __( 'Kitob', 'kitoblar-katalogi' ),
        'add_new'            => __( 'Yangi qo\'shish', 'kitoblar-katalogi' ),
        'add_new_item'       => __( 'Yangi kitob qo\'shish', 'kitoblar-katalogi' ),
        'new_item'           => __( 'Yangi kitob', 'kitoblar-katalogi' ),
        'edit_item'          => __( 'Kitobni tahrirlash', 'kitoblar-katalogi' ),
        'view_item'          => __( 'Kitobni ko\'rish', 'kitoblar-katalogi' ),
        'all_items'          => __( 'Barcha kitoblar', 'kitoblar-katalogi' ),
        'search_items'       => __( 'Kitoblarni qidirish', 'kitoblar-katalogi' ),
        'not_found'          => __( 'Kitob topilmadi.', 'kitoblar-katalogi' ),
        'not_found_in_trash' => __( 'Savatda kitob topilmadi.', 'kitoblar-katalogi' ),
        'featured_image'     => __( 'Muqova rasmi', 'kitoblar-katalogi' ),
        'archives'           => __( 'Kitoblar arxivi', 'kitoblar-katalogi' ),
    ];

    $args = [
        'labels'        => $labels,
        'public'        => true,
        'show_ui'       => true,
        'show_in_menu'  => true,
        'show_in_rest'  => true, // Blok muharriri + REST API uchun.
        'menu_icon'     => 'dashicons-book',
        'menu_position' => 20,
        'supports'      => [ 'title', 'editor', 'thumbnail', 'excerpt', 'custom-fields' ],
        'has_archive'   => true,
        'hierarchical'  => false,
        'rewrite'       => [
            'slug'       => 'kitob',
            'with_front' => false,
        ],
        'capability_type' => 'post',
        'map_meta_cap'    => true,
    ];

    register_post_type( 'kitob', $args );
}
add_action( 'init', 'oqil_kk_register_kitob_cpt' );

/**
 * Aktivatsiya: CPT'ni ro'yxatga olib, rewrite qoidalarini bir marta yangilaydi.
 */
function oqil_kk_activate(): void {
    oqil_kk_register_kitob_cpt();
    flush_rewrite_rules();
}
register_activation_hook( __FILE__, 'oqil_kk_activate' );

/**
 * Deaktivatsiya: CPT qoidalarini tozalaydi.
 */
function oqil_kk_deactivate(): void {
    flush_rewrite_rules();
}
register_deactivation_hook( __FILE__, 'oqil_kk_deactivate' );

ℹ️ Jonli sinov (o'z saytingizda). Bu kodni plugin'ingizga qo'shib, plugin'ni wp-admin β†’ Plugin'lar da qayta faollashtiring (deaktivatsiya β†’ aktivatsiya β€” yangi aktivatsiya hook ishga tushishi uchun). So'ng admin menyuda kitob ikonkali "Kitoblar" elementi paydo bo'ladi, "Yangi kitob qo'shish" bilan bir nechta kitob yarating va sayt.uz/kitob/<nom>/ URL'ini ochib ko'ring. Bu natijalar ishlab turgan WordPress'ni talab qiladi β€” php -l faqat kodning sintaksisini tekshiradi.

πŸ“Œ 'capability_type' => 'post' va 'map_meta_cap' => true birga β€” kitoblarga ruxsatlarni oddiy postlar kabi boshqaradi (edit_posts, publish_posts ...). Agar kitoblar uchun alohida ruxsatlar (masalan faqat "kutubxonachi" roli tahrirlaydigan) kerak bo'lsa, capability_type ni [ 'kitob', 'kitoblar' ] qilib custom capabilities yaratasiz β€” buni 11-bobda (Rollar va capabilities) ko'ramiz.

Admin ro'yxatiga o'z ustunlaringiz

Standart CPT ro'yxati (wp-admin β†’ Kitoblar) faqat "Sarlavha", "Sana" ustunlarini ko'rsatadi. Kutubxonachi har kitobning muallifini va muqovasini to'g'ridan-to'g'ri ro'yxatda ko'rishni xohlaydi. Buni ikkita hook hal qiladi.

1-qadam: ustun sarlavhalarini qo'shish β€” filter

πŸ“Œ manage_{post_type}_posts_columns filter ustunlar massivini (kalit β†’ sarlavha) oladi va o'zgartirilganini qaytaradi. kitob uchun hook nomi manage_kitob_posts_columns bo'ladi.

/**
 * Kitob ro'yxatiga "Muqova" va "Muallif" ustunlarini qo'shadi.
 *
 * @param string[] $columns Mavjud ustunlar (kalit => sarlavha).
 * @return string[]
 */
function oqil_kk_kitob_columns( array $columns ): array {
    $new = [];
    foreach ( $columns as $key => $label ) {
        // "Sarlavha" dan oldin "Muqova"ni joylaymiz.
        if ( 'title' === $key ) {
            $new['kitob_muqova'] = __( 'Muqova', 'kitoblar-katalogi' );
        }
        $new[ $key ] = $label;
        // "Sarlavha" dan keyin "Muallif"ni joylaymiz.
        if ( 'title' === $key ) {
            $new['kitob_muallif'] = __( 'Muallif', 'kitoblar-katalogi' );
        }
    }
    return $new;
}
add_filter( 'manage_kitob_posts_columns', 'oqil_kk_kitob_columns' );

πŸ’‘ To'g'ridan-to'g'ri $columns['kitob_muallif'] = ... desangiz ham bo'ladi, lekin u eng oxirga (Sana'dan keyin) tushadi. Yuqoridagi foreach tartibni aniq nazorat qilish uchun β€” ustunni xohlagan joyga qo'yamiz.

2-qadam: ustun qiymatlarini chizish β€” action

Filter faqat sarlavhalarni qo'shdi; har bir qatorda nima ko'rsatilishini esa action hal qiladi:

πŸ“Œ manage_{post_type}_posts_custom_column action ikkita argument oladi: $column (ustun kaliti) va $post_id (joriy yozuv ID'si) β€” aynan shu tartibda. Shuning uchun add_action ning oxirgi argumenti 2 (accepted_args).

/**
 * Maxsus ustunlar qiymatini chizadi.
 *
 * @param string $column  Ustun kaliti.
 * @param int    $post_id Yozuv ID'si.
 */
function oqil_kk_kitob_column_content( string $column, int $post_id ): void {
    switch ( $column ) {
        case 'kitob_muqova':
            if ( has_post_thumbnail( $post_id ) ) {
                // get_the_post_thumbnail xavfsiz HTML qaytaradi.
                echo get_the_post_thumbnail( $post_id, [ 50, 70 ] );
            } else {
                echo '<span aria-hidden="true">β€”</span>';
            }
            break;

        case 'kitob_muallif':
            // Muallif meta'da saqlangan deb faraz qilamiz (09-bobda kiritamiz).
            $muallif = get_post_meta( $post_id, '_kitob_muallif', true );
            if ( '' !== $muallif ) {
                // Matnli meta'ni KONTEKST bo'yicha escape qilamiz.
                echo esc_html( $muallif );
            } else {
                echo '<span aria-hidden="true">β€”</span>';
            }
            break;
    }
}
add_action( 'manage_kitob_posts_custom_column', 'oqil_kk_kitob_column_content', 10, 2 );

⚠️ Har doim escape qiling. Meta'dan kelgan matnni ($muallif) to'g'ridan-to'g'ri echo qilmang β€” XSS xavfi. Matn kontekstida esc_html() ishlating. get_the_post_thumbnail() esa allaqachon xavfsiz <img> HTML'ini qaytargani uchun uni qo'shimcha escape qilish shart emas (aks holda HTML buziladi). Escaping kontekstini 12-bobda chuqur ko'ramiz.

CPT admin ro'yxati va unga qo'shilgan maxsus Muqova va Muallif ustunlari

πŸ’‘ Ustunni saralanadigan (sortable) qilish. manage_edit-kitob_sortable_columns filteri bilan ustunni bosib saralashni yoqishingiz mumkin, so'ng pre_get_posts da orderby ni meta'ga ulaysiz. Bu β€” meta_query/meta_value orqali, lekin katta kataloglarda ishlash xarajati borligini unutmang (26-bob). Hozircha ko'rsatish yetarli.

Tez-tez uchraydigan xatolar

⚠️ 404 har yangi kitobda. Demak rewrite qoidalari yangilanmagan. Plugin'ni qayta faollashtiring yoki Doimiy havolalar sahifasini saqlang. Va flush_rewrite_rules() ni init ga qo'ymaganingizni tekshiring.

⚠️ Blok muharriri ochilmaydi / REST bo'sh. show_in_rest => true qo'yilmagan.

⚠️ CPT yo'qoladi. Registratsiyani init da emas, faqat aktivatsiyada qoldirgansiz. CPT har so'rovda init da ro'yxatga olinishi shart.

⚠️ Menyu ikonkasi ko'rinmaydi. menu_icon da noto'g'ri Dashicons klassi. To'g'ri ro'yxat β€” Dashicons sahifasida (dashicons- prefiksi bilan).

πŸ“Œ Tayanch bilim. Bu bobning kodlari sof PHP funksiyalari va massivlarga tayanadi (declare(strict_types=1), tip e'lonlari, match/switch). Agar bu sizga notanish bo'lsa, PHP β€” Mutlaqo Noldan va PHP β€” Ekspert Darajasi kitoblariga qaytib oling.

Xulosa

  • CPT β€” wp_posts jadvalidagi post_type ustuniga o'z qiymatingizni (kitob) ro'yxatga olib, unga to'liq admin tajribasini olishdir.
  • CPT har doim plugin'da, tema'da emas β€” kontent funksionallik, dizayn emas.
  • register_post_type( 'kitob', $args ) ni faqat init hook'ida chaqiring.
  • Muhim args: labels (to'liq, tarjima qilingan), public, show_in_rest (true!), supports, menu_icon, has_archive, rewrite['slug'], hierarchical, capability_type.
  • flush_rewrite_rules() β€” qimmat; uni FAQAT aktivatsiyada, CPT'ni ro'yxatga olgandan KEYIN chaqiring.
  • Admin ustunlari: manage_kitob_posts_columns filter (sarlavhalar) + manage_kitob_posts_custom_column action (qiymatlar, accepted_args = 2), va qiymatlarni escape qiling.

Keyingi bobda kitoblarni janrlarga ajratamiz β€” bu uchun Custom Taxonomy yaratamiz va uni kitob CPT'ga bog'laymiz.

07-bob mashqlari

Mashqlarni o'z lokal WordPress saytingizda (02-bob: wp-env/Docker) bajaring. Har plugin'ni teringan, faollashtirgan va admin'da ko'rgan bo'ling.

1 (Oson). register_post_type() ning birinchi argumenti nima va u qaysi maksimal uzunlikda bo'lishi kerak? Nima uchun ba'zi nomlar (post, page) band?

2 (Oson). register_post_type() qaysi hook'da chaqirilishi kerak va nega aynan o'sha hook?

3 (Oson). show_in_rest ni true qilmasangiz nima ishlamay qoladi? Kamida ikkita oqibatini ayting.

4 (Oson). public => true qaysi boshqa argumentlarni avtomatik o'zgartiradi? Kamida uchtasini sanang.

5 (O'rta). film nomli CPT yarating: supports da title, editor, thumbnail; slug film; menyu ikonkasi dashicons-video-alt2; blok muharririda ochilsin; arxivi bo'lsin.

Yechim 
function oqil_kk_register_film_cpt(): void {
    $args = [
        'labels'        => [
            'name'          => __( 'Filmlar', 'kitoblar-katalogi' ),
            'singular_name' => __( 'Film', 'kitoblar-katalogi' ),
            'add_new_item'  => __( 'Yangi film qo\'shish', 'kitoblar-katalogi' ),
            'edit_item'     => __( 'Filmni tahrirlash', 'kitoblar-katalogi' ),
            'not_found'     => __( 'Film topilmadi.', 'kitoblar-katalogi' ),
        ],
        'public'        => true,
        'show_in_rest'  => true,
        'menu_icon'     => 'dashicons-video-alt2',
        'supports'      => [ 'title', 'editor', 'thumbnail' ],
        'has_archive'   => true,
        'rewrite'       => [ 'slug' => 'film', 'with_front' => false ],
    ];
    register_post_type( 'film', $args );
}
add_action( 'init', 'oqil_kk_register_film_cpt' );

public => true show_ui, show_in_menu, publicly_queryable va boshqalarni o'zi yoqadi, shuning uchun ularni qaytadan yozish shart emas. Slug'ni yangiladingiz, demak plugin'ni qayta faollashtiring (yoki Doimiy havolalarni saqlang).

6 (O'rta). Nima uchun flush_rewrite_rules() ni init hook'da chaqirish xato? Texnik sababini (ishlash + qoidalar generatsiyasi) tushuntiring.

7 (O'rta). hierarchical => true va hierarchical => false orasidagi farqni misol bilan ayting. kitob uchun qaysi biri to'g'ri va nega?

8 (O'rta). kitob ro'yxatiga "ISBN" nomli ustun qo'shing (sarlavhadan keyin), qiymati _kitob_isbn meta'sidan olinsin va escape qilinsin. Meta bo'sh bo'lsa β€” ko'rsatilsin.

Yechim 
// Sarlavhalar (filter).
function oqil_kk_kitob_isbn_column( array $columns ): array {
    $new = [];
    foreach ( $columns as $key => $label ) {
        $new[ $key ] = $label;
        if ( 'title' === $key ) {
            $new['kitob_isbn'] = __( 'ISBN', 'kitoblar-katalogi' );
        }
    }
    return $new;
}
add_filter( 'manage_kitob_posts_columns', 'oqil_kk_kitob_isbn_column' );

// Qiymat (action) β€” accepted_args = 2.
function oqil_kk_kitob_isbn_value( string $column, int $post_id ): void {
    if ( 'kitob_isbn' !== $column ) {
        return;
    }
    $isbn = get_post_meta( $post_id, '_kitob_isbn', true );
    echo '' !== $isbn ? esc_html( $isbn ) : '<span aria-hidden="true">β€”</span>';
}
add_action( 'manage_kitob_posts_custom_column', 'oqil_kk_kitob_isbn_value', 10, 2 );

Diqqat: action callback'i ikki argument oladi ($column, $post_id), shuning uchun add_action da accepted_args 2 bo'lishi shart. ISBN'ni escape qildik β€” XSS xavfini bartaraf etish uchun.

9 (O'rta). menu_position ni 5 va 100 qilib sinab ko'ring. Menyuda CPT qayerda paydo bo'ladi? null bo'lsa-chi? (Lokal saytingizda kuzating.)

10 (Qiyin). To'liq mini-plugin yozing: header bilan, tadbir (event) CPT'sini ro'yxatga oladi (supports: title, editor, thumbnail, excerpt; slug tadbir; ikonka dashicons-calendar-alt; REST'da; arxivli), aktivatsiyada flush_rewrite_rules ni to'g'ri naqsh bilan chaqiradi va admin ro'yxatiga "Boshlanish sanasi" (_tadbir_sana meta'dan) ustunini qo'shadi.

Yechim 
<?php
/**
 * Plugin Name: Tadbirlar
 * Description: "tadbir" Custom Post Type'i va admin ustuni.
 * Version: 1.0.0
 * Requires at least: 7.0
 * Requires PHP: 8.3
 * Text Domain: tadbirlar
 *
 * @package Oqil\Tadbirlar
 */

declare( strict_types = 1 );

if ( ! defined( 'ABSPATH' ) ) {
    exit;
}

function oqil_tadbir_register(): void {
    $args = [
        'labels'       => [
            'name'          => __( 'Tadbirlar', 'tadbirlar' ),
            'singular_name' => __( 'Tadbir', 'tadbirlar' ),
            'add_new_item'  => __( 'Yangi tadbir qo\'shish', 'tadbirlar' ),
            'edit_item'     => __( 'Tadbirni tahrirlash', 'tadbirlar' ),
            'not_found'     => __( 'Tadbir topilmadi.', 'tadbirlar' ),
        ],
        'public'       => true,
        'show_in_rest' => true,
        'menu_icon'    => 'dashicons-calendar-alt',
        'supports'     => [ 'title', 'editor', 'thumbnail', 'excerpt' ],
        'has_archive'  => true,
        'rewrite'      => [ 'slug' => 'tadbir', 'with_front' => false ],
    ];
    register_post_type( 'tadbir', $args );
}
add_action( 'init', 'oqil_tadbir_register' );

function oqil_tadbir_activate(): void {
    oqil_tadbir_register();
    flush_rewrite_rules();
}
register_activation_hook( __FILE__, 'oqil_tadbir_activate' );

function oqil_tadbir_deactivate(): void {
    flush_rewrite_rules();
}
register_deactivation_hook( __FILE__, 'oqil_tadbir_deactivate' );

function oqil_tadbir_columns( array $columns ): array {
    $new = [];
    foreach ( $columns as $key => $label ) {
        $new[ $key ] = $label;
        if ( 'title' === $key ) {
            $new['tadbir_sana'] = __( 'Boshlanish sanasi', 'tadbirlar' );
        }
    }
    return $new;
}
add_filter( 'manage_tadbir_posts_columns', 'oqil_tadbir_columns' );

function oqil_tadbir_column_value( string $column, int $post_id ): void {
    if ( 'tadbir_sana' !== $column ) {
        return;
    }
    $sana = get_post_meta( $post_id, '_tadbir_sana', true );
    echo '' !== $sana ? esc_html( $sana ) : '<span aria-hidden="true">β€”</span>';
}
add_action( 'manage_tadbir_posts_custom_column', 'oqil_tadbir_column_value', 10, 2 );

Aktivatsiyada avval oqil_tadbir_register() chaqirilib, keyin flush_rewrite_rules() β€” to'g'ri tartib. Ustun action'i accepted_args = 2 bilan ulangan, qiymat escape qilingan, ABSPATH tekshiruvi to'g'ridan-to'g'ri kirishni bloklaydi.

11 (Qiyin). kitob CPT'siga maxsus capabilities qo'shing: capability_type => [ 'kitob', 'kitoblar' ] va map_meta_cap => true. So'ng administrator roliga edit_kitoblar, publish_kitoblar, edit_others_kitoblar kabi ruxsatlarni bering. Nima uchun aks holda hech kim (hatto admin ham) kitob qo'sha olmaydi?

Yechim 
function oqil_kk_register_kitob_cpt(): void {
    $args = [
        'labels'          => [ /* ... oldingidek ... */ ],
        'public'          => true,
        'show_in_rest'    => true,
        'supports'        => [ 'title', 'editor', 'thumbnail' ],
        'has_archive'     => true,
        'rewrite'         => [ 'slug' => 'kitob' ],
        'capability_type' => [ 'kitob', 'kitoblar' ],
        'map_meta_cap'    => true,
    ];
    register_post_type( 'kitob', $args );
}
add_action( 'init', 'oqil_kk_register_kitob_cpt' );

// Aktivatsiyada admin roliga kitob ruxsatlarini beramiz.
function oqil_kk_add_caps(): void {
    $role = get_role( 'administrator' );
    if ( null === $role ) {
        return;
    }
    $caps = [
        'edit_kitob', 'read_kitob', 'delete_kitob',
        'edit_kitoblar', 'edit_others_kitoblar', 'publish_kitoblar',
        'read_private_kitoblar', 'delete_kitoblar',
    ];
    foreach ( $caps as $cap ) {
        $role->add_cap( $cap );
    }
}

function oqil_kk_activate(): void {
    oqil_kk_register_kitob_cpt();
    oqil_kk_add_caps();
    flush_rewrite_rules();
}
register_activation_hook( __FILE__, 'oqil_kk_activate' );

capability_type ni [ 'kitob', 'kitoblar' ] qilganingizda WordPress endi edit_posts emas, edit_kitoblar ruxsatini tekshiradi. Bu ruxsat hech qaysi rolda yo'q β€” shuning uchun hatto admin ham menyuni ko'rmaydi, toki uni qo'lda bermaguningizcha. Rollar va capabilities chuqur 11-bobda; bu yerda asosiy tushuncha β€” custom capability'lar avtomatik berilmaydi.

12 (Qiyin). "Sarlavha"ga bosib o'tmasdan ham kitob ustunidagi "Muallif" bo'yicha saralash mumkin bo'lsin: manage_edit-kitob_sortable_columns filteri va pre_get_posts action'i bilan amalga oshiring. Katta katalogda bu naqshning ishlash xavfini ayting.

Yechim 
// Ustunni saralanadigan qilamiz.
function oqil_kk_sortable( array $columns ): array {
    $columns['kitob_muallif'] = 'kitob_muallif';
    return $columns;
}
add_filter( 'manage_edit-kitob_sortable_columns', 'oqil_kk_sortable' );

// Saralashni meta'ga ulaymiz.
function oqil_kk_sort_query( \WP_Query $query ): void {
    if ( ! is_admin() || ! $query->is_main_query() ) {
        return;
    }
    if ( 'kitob_muallif' === $query->get( 'orderby' ) ) {
        $query->set( 'meta_key', '_kitob_muallif' );
        $query->set( 'orderby', 'meta_value' );
    }
}
add_action( 'pre_get_posts', 'oqil_kk_sort_query' );

Saralash kaliti (filter'da bergan 'kitob_muallif') orderby ga aylanadi; pre_get_posts da uni meta_key + orderby => meta_value ga bog'laymiz.

⚠️ Ishlash xavfi: meta_value bo'yicha saralash wp_postmeta jadvaliga JOIN qiladi va bu jadval indekslanmagan meta_value ustuni bo'yicha sekin bo'lishi mumkin. Minglab kitobli katalogda bu sezilarli sekinlik beradi. Yechim β€” muallifni alohida ustun/jadvalda saqlash yoki taxonomiya qilish (08-bob), yoki keshlash (26-bob). Bu yerda meta_value qisqalik uchun; ishlab chiqarishda o'lchang.

⬅️ Oldingi: 06 β€” Settings API va admin sahifalar Β· 🏠 README Β· Keyingi: 08 β€” Taxonomiyalar ➑️