Tarkibga o'tish

2.12 Namespace va autoloading

⬅️ Oldingi: 2.11 Magic metodlar Β· 🏠 README Β· Keyingi: 3.1 Ma'lumotlar bazasi nima va nega kerak? ➑️

Loyihangiz o'sib boradi: bugun 5 ta class, ertaga 50 ta, keyin 500 ta. Va shu yerda ikkita og'riq paydo bo'ladi.

Birinchisi β€” nomlar to'qnashuvi. Siz User degan class yozdingiz. Tashqi kutubxonada ham User bor. Ikkalasini bitta loyihada ishlatmoqchisiz β€” PHP "Cannot redeclare class User" deb baqiradi. Bitta loyihada bir xil nomli ikkita class yashay olmaydi.

Ikkinchisi β€” qo'lda yuklash azobi. Har bir class alohida faylda. Har birini ishlatishdan oldin require 'fayl.php' yozish kerak. 50 ta class β€” index.php boshida 50 qator require. Bittasini unutsangiz β€” "Class not found" xatosi. Birini ko'chirsangiz β€” barcha yo'llarni qayta yozasiz.

Namespace birinchi muammoni hal qiladi β€” class'larni "papkalarga" ajratib, bir xil nomlilar yonma-yon yashashiga imkon beradi. Autoloading ikkinchisini hal qiladi β€” class kerak bo'lganda PHP uni avtomatik topib yuklaydi, siz require yozmaysiz. Ushbu bobda ikkalasini ham, va ularni birlashtirgan zamonaviy standart β€” PSR-4 ni o'rganamiz.

Muammoni ko'ramiz: nomlar to'qnashuvi

Tasavvur qiling, loyihangizda foydalanuvchini bildiradigan User class bor. Bir vaqtning o'zida to'lov kutubxonasida ham User bor (ularning "user" tushunchasi β€” boshqacha). Ikkalasini bitta faylga qo'shsangiz:

<?php
class User {            // sizniki
    public string $ism = "Ali";
}

class User {            // ❌ Fatal error: Cannot redeclare class User
    public string $karta = "1234";
}

PHP ishga tushmaydi. Sabab oddiy: global "maydonda" User degan nom faqat bittaga tegishli bo'la oladi. Ikkita kishi bir uyda bir xil ismda yashayolmaydi β€” kimligini ajratib bo'lmaydi.

Yechim β€” har bir User ni o'z "papkasi"ga joylash. Aynan shuni namespace qiladi.

Namespace e'lon qilish β€” namespace

Namespace (nom fazosi) β€” class, funksiya va konstantalarni mantiqiy guruhlarga ajratuvchi "nomli konteyner". Uni faylning eng boshida, namespace kalit so'zi bilan e'lon qilasiz:

<?php
namespace App\Models;

class User {
    public function __construct(
        public string $ism
    ) {}
}

Endi bu User ning "to'liq nomi" β€” App\Models\User. U boshqa namespace'dagi User bilan to'qnashmaydi, chunki ular boshqa-boshqa "papkalarda".

Muhim qoidalar:

  • namespace e'loni faylning eng birinchi kod qatori bo'lishi shart (<?php dan keyin, har qanday boshqa koddan oldin).
  • \ (backslash) β€” namespace bo'laklarini ajratuvchi belgi. App\Models β€” "App ichidagi Models".
  • Odatda bir faylga bitta namespace va bitta class joylanadi (bu PSR-4 standarti talabi β€” pastda ko'ramiz).

To'liq malakali nom (Fully Qualified Name)

Namespace'dagi class'ni boshqa joydan ishlatish uchun uning to'liq nomini yozasiz β€” \ bilan boshlab, butun yo'lni:

<?php
// 1-fayl: User class App\Models namespace'ida e'lon qilingan deb hisoblaymiz

$u = new \App\Models\User("Ali");
echo $u->ism;   // Ali

\App\Models\User β€” bu to'liq malakali nom (fully qualified name, FQN). Boshidagi \ "global ildizdan boshla" degani β€” xuddi fayl tizimidagi /home/user kabi mutlaq yo'l. Bu nom aniq, lekin uzun. Har safar to'liq yozish charchatadi. Shu sababli use bor.

Import qilish β€” use

use β€” namespace'dan biror class'ni joriy faylga "olib kirish" (import). Shundan keyin uni qisqa nomi bilan ishlatasiz:

<?php
namespace App\Controllers;

use App\Models\User;   // App\Models\User ni import qildik

class UserController {
    public function yarat(): User {       // endi qisqa "User" yetarli
        return new User("Ali");
    }
}

use App\Models\User; dan keyin shu faylda har qanday User β€” aynan App\Models\User ni bildiradi. To'liq yo'lni qayta-qayta yozish shart emas.

Diqqat: use da nom boshida \ yozilmaydi (use App\Models\User, use \App\Models\User emas). use doim global ildizdan boshlaydi, shuning uchun boshlang'ich \ ortiqcha.

Alias berish β€” use ... as

Ikki xil namespace'dan bir xil nomli class'larni import qilsangiz, baribir to'qnashuv bo'ladi. as β€” import qilingan nomga taxallus (alias) berib, shu muammoni hal qiladi:

<?php
namespace App\Services;

use App\Models\User;            // bizning User
use Payment\Models\User as PaymentUser;   // to'lov kutubxonasi User'i β€” boshqa nom bilan

class CheckoutService {
    public function ishla(): string {
        $bizniki = new User("Ali");
        $tolov   = new PaymentUser("1234-5678");
        return $bizniki->ism;
    }
}

Endi User β€” bizning class, PaymentUser β€” kutubxonaniki. Ikkalasi yonma-yon, hech qanday to'qnashuvsiz. as ayniqsa uzun yoki noqulay class nomini qisqartirishda ham foydali: use Some\Very\Long\Namespace\ReportGenerator as Report;.

Global namespace β€” boshidagi \

Siz namespace ichida bo'lganingizda, PHP'ning o'rnatilgan class va funksiyalari (Exception, DateTime, strlen ...) "global namespace"da turadi. Namespace ichidan ularga murojaat qilganda boshiga \ qo'yiladi:

<?php
namespace App\Services;

class DateService {
    public function hozir(): string {
        // \DateTime β€” global namespace'dagi PHP class'i.
        // Agar \ qo'ymasak, PHP App\Services\DateTime ni qidiradi va topmaydi!
        $sana = new \DateTime();
        return $sana->format("Y-m-d");
    }
}

$s = new DateService();
echo $s->hozir();   // masalan: 2026-06-11

Sabab: namespace ichida new DateTime() deyilsa, PHP avval joriy namespace'da (App\Services\DateTime) qidiradi, topmasa xato beradi. Boshiga \ qo'yib (new \DateTime()), "global ildizdan ol" deysiz.

Maslahat: Funksiyalar uchun (strlen, count ...) PHP avtomatik global'ga "tushib" qidiradi, shuning uchun ularda \ ko'pincha shart emas. Lekin class'larda har doim \ kerak yoki yuqorida use \DateTime; qiling.

Bir faylda bir nechta namespace (va nega bunday qilinmaydi)

Texnik jihatdan bitta faylda bir nechta namespace e'lon qilish mumkin, lekin buning uchun jingalak qavs { } sintaksisi ishlatiladi:

<?php
namespace App\Models {
    class Product {
        public function __construct(public string $nom) {}
    }
}

namespace App\Services {
    class Cart {
        public function qosh(\App\Models\Product $p): string {
            return $p->nom;
        }
    }
}

namespace {   // nomsiz blok β€” global namespace
    $p = new \App\Models\Product("Kitob");
    $c = new \App\Services\Cart();
    echo $c->qosh($p);   // Kitob
}

Lekin amalda bunday qilinmaydi. Standart (va PSR-4) qoidasi: bir fayl β€” bitta namespace, bitta class. Yuqoridagi shakl faqat texnik imkoniyatni ko'rsatish uchun. Haqiqiy loyihada har bir class o'z faylida, fayl boshida bitta namespace bilan turadi.

Endi ikkinchi muammo: qo'lda require azobi

Namespace nomlar muammosini hal qildi. Lekin class'lar baribir alohida fayllarda, va har birini ishlatishdan oldin yuklash kerak. Hozircha buni require bilan qilamiz:

<?php
require 'src/Models/User.php';
require 'src/Models/Product.php';
require 'src/Services/Cart.php';
require 'src/Services/Checkout.php';
// ... yana 40 ta require ...

use App\Models\User;

$u = new User("Ali");

Loyiha kattalashgani sayin bu ro'yxat cheksiz o'sadi. Birini unutsangiz β€” "Class not found". Faylni boshqa papkaga ko'chirsangiz β€” yo'lni hamma joyda tuzatasiz. Autoloading ana shu azobni butunlay yo'q qiladi.

Autoloading nima?

Autoloading (avtomatik yuklash) β€” class birinchi marta ishlatilganda PHP uni o'zi topib, faylini yuklash mexanizmi. Ya'ni siz new User() deysiz, PHP "User class hali yuklanmagan-ku" deb sezadi va sahna ortida kerakli faylni topib ulaydi. Sizning require yozishingiz shart emas.

Buning siri β€” spl_autoload_register funksiyasi. Unga "qaysidir class kerak bo'lganda nima qilish kerakligini" tushuntiruvchi funksiya berasiz, PHP esa har "topilmagan class" holatida o'sha funksiyani chaqiradi.

Qo'lda autoloader yozish β€” spl_autoload_register

Eng oddiy autoloader β€” class nomini fayl yo'liga aylantiradigan funksiya:

<?php
spl_autoload_register(function (string $class): void {
    // $class β€” to'liq class nomi, masalan "Models\User"
    $fayl = __DIR__ . "/" . $class . ".php";

    if (file_exists($fayl)) {
        require $fayl;
        echo "[autoload] yuklandi: {$fayl}\n";
    }
});

// Bu nuqtada hech narsa require qilinmagan.
// Quyida class'ga murojaat qilamiz β€” PHP avtomatik yuklaydi:
$u = new \Models\User("Ali");
echo $u->ism;

Mexanizm:

  1. PHP \Models\User ga duch keladi, lekin u hali yuklanmagan.
  2. PHP ro'yxatdan o'tgan autoloader funksiyani chaqiradi va unga "Models\User" nomini beradi.
  3. Funksiya bu nomdan fayl yo'lini yasaydi (__DIR__/Models\User.php) va require qiladi.
  4. Class endi mavjud β€” PHP ishni davom ettiradi.

__DIR__ β€” joriy fayl turgan papkaning to'liq yo'li (sehrli konstanta, 2.11-bobda ko'rgansiz). Bir vaqtda bir nechta autoloader ro'yxatga olish ham mumkin β€” PHP ularni navbat bilan sinab ko'radi.

\ va papka belgisi: namespace'da ajratgich \, fayl yo'lida esa /. Shu sababli real autoloaderda \ ni / ga almashtirish kerak bo'ladi β€” buni quyidagi PSR-4 misolda ko'ramiz.

PSR-4 standarti β€” namespace va papka tuzilishi mosligi

Har kim o'z autoloaderini o'zicha yozsa, har loyiha boshqacha bo'lardi. Shu sababli PHP hamjamiyati PSR-4 degan standartni kelishib oldi. (PSR β€” "PHP Standard Recommendation", PHP standart tavsiyasi.)

PSR-4 ning asosiy g'oyasi: namespace tuzilishi papka tuzilishini aks ettiradi. Ya'ni:

  • App\Models\User class β†’ src/Models/User.php faylida
  • App\Services\Cart class β†’ src/Services/Cart.php faylida
  • namespace'dagi \ β†’ papkadagi /
  • class nomi β†’ fayl nomi (.php bilan)

Bu yerda App\ "namespace prefiksi" src/ "asosiy papka"ga bog'langan. Prefiksdan keyingi qism aynan papka yo'liga aylanadi. Mana PSR-4 ga mos autoloader:

<?php
spl_autoload_register(function (string $class): void {
    $prefiks   = "App\\";        // shu prefiks bilan boshlanadigan class'lar
    $asosiyDir = __DIR__ . "/src/";  // shu papkada turadi

    // class shu prefiks bilan boshlanmasa β€” bu autoloaderga tegishli emas
    if (!str_starts_with($class, $prefiks)) {
        return;
    }

    // Prefiksni olib tashlaymiz: "App\Models\User" -> "Models\User"
    $nisbiy = substr($class, strlen($prefiks));

    // \ -> / ga almashtirib, fayl yo'lini yasaymiz
    $fayl = $asosiyDir . str_replace("\\", "/", $nisbiy) . ".php";

    if (file_exists($fayl)) {
        require $fayl;
    }
});

Endi new App\Models\User() deganda autoloader avtomatik src/Models/User.php ni topib yuklaydi. Class qaysi papkada ekanini uning nomidan aniq bilib olish mumkin β€” bu loyihada yo'l topishni ulkan darajada osonlashtiradi.

Composer autoload β€” standartni avtomatlashtirish

Yaxshi xabar: PSR-4 autoloaderni qo'lda yozish ham shart emas. Composer (5.4-bobda ko'rgansiz β€” PHP kutubxonalar menejeri) buni siz uchun avtomatik yasaydi. Sizga faqat composer.json da qaysi prefiks qaysi papkaga mosligini aytish kifoya:

{
    "autoload": {
        "psr-4": {
            "App\\": "src/"
        }
    }
}

Bu sozlama: "App\ bilan boshlanadigan har qanday class src/ papkada". So'ng terminalda:

composer dump-autoload

Bu buyruq vendor/autoload.php faylini (yoki yangilab) yasaydi β€” ichida tayyor, optimallashtirilgan PSR-4 autoloader. Endi loyihangizning kirish faylida faqat bitta qator:

<?php
require 'vendor/autoload.php';   // bitta qator β€” barcha class'lar avtomatik yuklanadi

use App\Models\User;

$u = new User("Ali");   // src/Models/User.php avtomatik yuklandi

composer require bilan tashqi kutubxona o'rnatganingizda ham aynan shu vendor/autoload.php o'sha kutubxona class'larini ham yuklaydi. Ya'ni bitta require β€” ham sizning, ham tashqi kod uchun. Bu β€” Laravel, Symfony va deyarli barcha zamonaviy PHP loyihalarining poydevori.

Eslatma: composer dump-autoload ni faqat yangi class/papka qo'shganda yoki composer.json ning autoload qismini o'zgartirganda qayta ishga tushirasiz. Composer mavjud bo'lganda bu β€” PSR-4 ni qo'lda yozishdan ko'ra ishonchli va tezroq yo'l.

Real misol: kichik loyiha tuzilishi (App\ + PSR-4 + Composer)

Endi hamma narsani birlashtiramiz. Mana kichik "do'kon" loyihasining tuzilishi:

dokon/
β”œβ”€β”€ composer.json
β”œβ”€β”€ index.php
└── src/
    β”œβ”€β”€ Models/
    β”‚   β”œβ”€β”€ Product.php
    β”‚   └── User.php
    └── Services/
        └── Cart.php

composer.json β€” autoload sozlamasi:

{
    "name": "men/dokon",
    "autoload": {
        "psr-4": {
            "App\\": "src/"
        }
    }
}

src/Models/Product.php β€” App\Models\Product:

<?php
namespace App\Models;

class Product {
    public function __construct(
        public readonly string $nom,
        public readonly float $narx,
    ) {}
}

src/Models/User.php β€” App\Models\User:

<?php
namespace App\Models;

class User {
    public function __construct(
        public readonly string $ism,
    ) {}
}

src/Services/Cart.php β€” App\Services\Cart (e'tibor bering: u Product ni use bilan import qiladi):

<?php
namespace App\Services;

use App\Models\Product;

class Cart {
    /** @var Product[] */
    private array $mahsulotlar = [];

    public function qosh(Product $p): void {
        $this->mahsulotlar[] = $p;
    }

    public function jami(): float {
        $summa = 0.0;
        foreach ($this->mahsulotlar as $p) {
            $summa += $p->narx;
        }
        return $summa;
    }
}

index.php β€” hammasini ulaydi, lekin bironta ham qo'lda require yo'q:

<?php
require 'vendor/autoload.php';   // yagona require β€” autoload hammasini hal qiladi

use App\Models\User;
use App\Models\Product;
use App\Services\Cart;

$xaridor = new User("Ali");

$savat = new Cart();
$savat->qosh(new Product("Kitob", 50000));
$savat->qosh(new Product("Ruchka", 5000));

echo "Xaridor: {$xaridor->ism}\n";
echo "Jami: " . number_format($savat->jami(), 0, ".", " ") . " so'm\n";

Loyihani ishga tushirish uchun bir marta composer dump-autoload, so'ng php index.php. Natija:

Xaridor: Ali
Jami: 55 000 so'm

E'tibor bering: index.php da na Product.php, na User.php, na Cart.php qo'lda yuklandi. Har bir class birinchi ishlatilganda PSR-4 autoloader uni o'z papkasidan avtomatik topdi. 3 ta class ham, 300 ta class ham β€” kirish fayli baribir bitta require 'vendor/autoload.php' bilan cheklanadi. Aynan shu β€” professional PHP loyihasining tuzilishi.

Bu tuzilish to'g'ridan-to'g'ri 5.4 (Composer) boboga ulanadi: o'sha yerda tashqi kutubxonalarni composer require bilan o'rnatishni ko'rasiz β€” ular ham aynan shu vendor/autoload.php orqali yuklanadi. Namespace + PSR-4 + Composer β€” uchligi zamonaviy PHP ning poydevori.

Mashqlar

Oson

  1. App\Models namespace'ida Book degan class e'lon qiling (bitta nom xususiyati bilan). Uning to'liq malakali nomi qanday bo'ladi?
  2. Boshqa faylda App\Models\Book ni use bilan import qiling va obyekt yarating.
  3. Namespace ichida PHP'ning \DateTime class'idan obyekt yarating. Nega boshiga \ qo'yish kerakligini izohlang.
  4. use App\Models\Book; da Book ning oldiga \ qo'yiladimi? Javobingizni asoslang.

O'rta

  1. Ikkita turli namespace'dan (App\Models\User va Auth\User) bir xil nomli class'ni bitta faylda ishlatishingiz kerak. as bilan to'qnashuvni hal qiling.
  2. App\Services\Mailer class'i ichida App\Models\User ni use qilib, konstruktorda uni parametr sifatida qabul qiling (function __construct(User $u)).
  3. spl_autoload_register bilan oddiy autoloader yozing: class nomini olib, shu nomdagi .php faylni joriy papkadan require qilsin.
  4. 7-mashqdagi autoloaderni PSR-4 uslubiga o'tkazing: faqat App\ prefiksli class'larni src/ papkadan yuklasin, \ ni / ga almashtirsin.

Qiyin

  1. PSR-4 ga mos papka tuzilishi tuzing: App\Models\Order class qaysi faylda turishi kerak? App\Services\Payment\Stripe esa? (Faqat yo'llarni yozing.)
  2. Quyidagi composer.json ni to'ldiring: Shop\ prefiksi app/ papkaga mos kelsin. Keyin qaysi terminal buyrug'i autoloaderni yangilashini ayting.
  3. Kichik mini-loyiha tuzing: src/Models/Task.php (App\Models\Task, nom va bajarildi xususiyatlari) va src/Services/TaskList.php (App\Services\TaskList, vazifa qo'shish va sanash metodlari). index.php da faqat bitta require 'vendor/autoload.php' bilan ikkalasini ham ishlating.
  4. Tasavvur qiling, Composer yo'q (uni o'rnatib bo'lmaydi). 11-mashqdagi loyihani qo'lda yozilgan PSR-4 autoloader (spl_autoload_register) bilan ishga tushiring β€” vendor/autoload.php o'rniga o'z autoloader faylingizni ulang.
Yechim β€” 5 (alias bilan to'qnashuvni hal qilish) 
<?php
namespace App\Controllers;

use App\Models\User;          // bizning User
use Auth\User as AuthUser;    // tashqi User β€” boshqa nom bilan

class LoginController {
    public function ishla(): string {
        $foydalanuvchi = new User("Ali");        // App\Models\User
        $autentifikator = new AuthUser("token"); // Auth\User
        return $foydalanuvchi->ism ?? "?";
    }
}

as bo'lmaganda PHP "Cannot use Auth\User as User because the name is already in use" deb xato berardi. as AuthUser ikkinchi class'ga shu faylda boshqa nom berdi β€” endi ikkalasi tinch yashaydi.

Yechim β€” 7 (oddiy spl_autoload_register) 
<?php
spl_autoload_register(function (string $class): void {
    $fayl = __DIR__ . "/" . $class . ".php";
    if (file_exists($fayl)) {
        require $fayl;
    }
});

// Endi qo'lda require'siz:
$obj = new Hisoblagich();   // Hisoblagich.php avtomatik yuklanadi

PHP Hisoblagich ni topa olmaganda, ro'yxatdagi funksiyani chaqiradi, u esa Hisoblagich.php ni topib require qiladi. Namespace ishlatilsa, $class ichida \ bo'ladi β€” buni keyingi mashqda hal qilamiz.

Yechim β€” 8 (PSR-4 autoloader) 
<?php
spl_autoload_register(function (string $class): void {
    $prefiks   = "App\\";
    $asosiyDir = __DIR__ . "/src/";

    if (!str_starts_with($class, $prefiks)) {
        return;   // bizning prefiksimiz emas β€” boshqa autoloaderga qoldiramiz
    }

    $nisbiy = substr($class, strlen($prefiks));          // "Models\User"
    $fayl   = $asosiyDir . str_replace("\\", "/", $nisbiy) . ".php";

    if (file_exists($fayl)) {
        require $fayl;
    }
});

$u = new App\Models\User("Ali");   // src/Models/User.php avtomatik yuklanadi

Uchta qadam: (1) prefiksni tekshir, (2) prefiksdan keyingi qismni substr bilan ol, (3) \ ni / ga almashtirib fayl yo'lini yasab require qil. Composer ham aynan shu mantiqni ishlatadi β€” faqat optimallashtirilgan.

Yechim β€” 9 (PSR-4 yo'llari)

App\ prefiksi src/ ga mos deb hisoblasak:

  • App\Models\Order β†’ src/Models/Order.php
  • App\Services\Payment\Stripe β†’ src/Services/Payment/Stripe.php

Qoida: prefiksdan keyingi har bir \ β€” papka, oxirgi bo'lak β€” fayl nomi (.php bilan). Namespace tuzilishini ko'rib, class qaysi faylda ekanini darrov bilib olasiz.

Yechim β€” 10 (composer.json) 
{
    "autoload": {
        "psr-4": {
            "Shop\\": "app/"
        }
    }
}

JSON ichida \ ni ikki marta yozish kerak (Shop\\), chunki JSON'da \ β€” maxsus belgi. So'ng autoloaderni yangilash buyrug'i:

composer dump-autoload

Bu vendor/autoload.php ni Shop\ β†’ app/ mosligi bilan qayta yasaydi.

Yechim β€” 11 (Composer bilan mini-loyiha)

composer.json: 

{
    "autoload": {
        "psr-4": {
            "App\\": "src/"
        }
    }
}

src/Models/Task.php: 

<?php
namespace App\Models;

class Task {
    public function __construct(
        public string $nom,
        public bool $bajarildi = false,
    ) {}
}

src/Services/TaskList.php: 

<?php
namespace App\Services;

use App\Models\Task;

class TaskList {
    /** @var Task[] */
    private array $vazifalar = [];

    public function qosh(Task $t): void {
        $this->vazifalar[] = $t;
    }

    public function soni(): int {
        return count($this->vazifalar);
    }
}

index.php: 

<?php
require 'vendor/autoload.php';

use App\Models\Task;
use App\Services\TaskList;

$royxat = new TaskList();
$royxat->qosh(new Task("PHP o'rganish"));
$royxat->qosh(new Task("Mashq qilish", bajarildi: true));

echo "Vazifalar soni: " . $royxat->soni();   // Vazifalar soni: 2

Ishga tushirish: composer dump-autoload, so'ng php index.php. Bironta qo'lda require yo'q β€” PSR-4 autoloader ikkala class'ni ham o'z papkasidan topadi.

Yechim β€” 12 (Composer'siz, qo'lda PSR-4 autoloader)

Composer bo'lmasa, vendor/autoload.php o'rniga o'z autoloaderimizni yozamiz. Class fayllari (Task, TaskList) 11-mashqdagidek qoladi β€” faqat index.php o'zgaradi:

autoload.php (o'zimizning): 

<?php
spl_autoload_register(function (string $class): void {
    $prefiks   = "App\\";
    $asosiyDir = __DIR__ . "/src/";

    if (!str_starts_with($class, $prefiks)) {
        return;
    }

    $fayl = $asosiyDir
          . str_replace("\\", "/", substr($class, strlen($prefiks)))
          . ".php";

    if (file_exists($fayl)) {
        require $fayl;
    }
});

index.php: 

<?php
require 'autoload.php';   // Composer o'rniga o'z autoloaderimiz

use App\Models\Task;
use App\Services\TaskList;

$royxat = new TaskList();
$royxat->qosh(new Task("Composer'siz ishladi"));
echo "Soni: " . $royxat->soni();   // Soni: 1

Natija aynan bir xil. Bu shuni ko'rsatadi: Composer'ning vendor/autoload.php β€” sehr emas, balki aynan shunday PSR-4 autoloaderning optimallashtirilgan ko'rinishi. Composer bor joyda uni ishlatasiz; bo'lmaganda β€” bu 15 qatorlik funksiya ham yetarli.