Tarkibga o'tish

1.5 Matn bilan ishlash (string)

⬅️ Oldingi: 1.4 Amallar (operatorlar) Β· 🏠 README Β· Keyingi: 1.6 Shartlar (if/else) ➑️

Matn (string) β€” dasturlashda eng ko'p ishlatiladigan ma'lumot turlaridan biri: ismlar, manzillar, xabarlar, sarlavhalar. PHP'da matn ustida turli amallar bajarish uchun maxsus funksiyalar bor. Funksiya β€” bu "tayyor vosita": unga biror narsa berasiz, u natija qaytaradi. (Funksiyalarni o'zingiz yozishni 1.9'da o'rganamiz; hozircha PHP bergan tayyor funksiyalardan foydalanamiz.)

Funksiya shunday ishlatiladi: funksiya_nomi(nimadir). Qavs ichiga "nima ustida ishlashini" yozasiz.

Matn uzunligini topish β€” strlen

strlen matndagi belgilar sonini qaytaradi:

<?php
$ism = "Ali";
echo strlen($ism);   // 3  (3 ta harf)

$parol = "12345";
echo strlen($parol); // 5

Bu, masalan, "parol kamida 8 ta belgidan iborat bo'lsin" degan tekshiruvda kerak bo'ladi.

O'zbekcha matn uchun KRITIK: mb_strlen (multibayt)

Yuqoridagi strlen lotin harflari (Ali, 12345) bilan to'g'ri ishlaydi. Lekin bir nozik muammo bor: strlen belgilar sonini emas, baytlar (byte) sonini sanaydi. Lotin harflari (ASCII) da har bir harf β€” aniq 1 bayt, shuning uchun farqi sezilmaydi. Ammo maxsus belgilar (masalan Γ©, Γ±, kirill, emoji) UTF-8 kodlashda 2 yoki undan ko'p bayt egallaydi. Shunda strlen xato (kattaroq) son beradi:

<?php
$matn = "CafΓ©";        // 'Γ©' harfi UTF-8 da 2 bayt
echo strlen($matn);    // 5  ❌ (bayt soni, harf soni emas!)
echo "\n";
echo mb_strlen($matn); // 4  βœ… (haqiqiy harflar soni)

mb_ β€” bu "multibyte" (ko'p baytli) degani. mb_ bilan boshlanadigan funksiyalar har bir belgini bayt sifatida emas, belgi sifatida to'g'ri sanaydi. O'zbek tilida lotin alifbosi (o', g', sh, ch) asosan ASCII bo'lsa-da, foydalanuvchilar kirilcha yozishi, ismlarda maxsus harflar bo'lishi mumkin. Shuning uchun qoida: matn bilan ishlashda har doim mb_ variantini tanlang β€” u har qanday holatda to'g'ri ishlaydi.

Qisqacha: strlen β€” baytlar, mb_strlen β€” belgilar. Lotincha matn uchun ikkisi bir xil, lekin maxsus belgilar bo'lsa faqat mb_strlen to'g'ri. Shubha bo'lsa β€” mb_ ishlating.

Katta/kichik harfga o'tkazish β€” strtoupper, strtolower

<?php
$ism = "ali";
echo strtoupper($ism);   // ALI   (hammasi katta harf)
echo "<br>";
echo strtolower("SALOM"); // salom (hammasi kichik harf)

Multibayt versiyalari β€” mb_strtoupper, mb_strtolower, mb_substr, mb_str_split

Xuddi strlen kabi, strtoupper/strtolower/substr ham maxsus belgilarda chalkashishi mumkin. Ularning multibayt versiyalari β€” mb_strtoupper, mb_strtolower, mb_substr β€” har qanday belgi bilan to'g'ri ishlaydi:

<?php
echo mb_strtoupper("ozodbek");      // OZODBEK
echo "\n";
echo mb_strtolower("SALOM DUNYO");   // salom dunyo
echo "\n";
echo mb_substr("Dasturlash", 0, 4);  // Dast  (0-belgidan 4 ta belgi)

Yana bir foydali funksiya β€” mb_str_split: matnni har bir belgisiga ajratib, massivga aylantiradi (massivlarni 1.8'da ko'ramiz):

<?php
$harflar = mb_str_split("salom");
print_r($harflar);
// Array ( [0] => s  [1] => a  [2] => l  [3] => o  [4] => m )

mb_str_split bilan har bir harfni alohida olib, ular ustida amal bajarish mumkin β€” masalan parolni belgi-belgi tekshirish yoki harflar sonini sanash.

Eslab qoling: matn uzunligi, kesish, registr (katta/kichik) β€” bularning hammasi uchun mb_ versiyasi bor. Real loyihada (ayniqsa foydalanuvchi kiritgan matnda) mb_ ishlatish β€” ishonchli odat.

Birinchi harfni katta qilish β€” ucfirst

<?php
echo ucfirst("ali");        // Ali
echo "<br>";
echo ucwords("ali valiyev"); // Ali Valiyev  (har so'zning birinchi harfi)

Matnni almashtirish β€” str_replace

Matndagi biror so'zni boshqasiga almashtiradi. Uch narsa beriladi: nimani, nimaga, qayerda:

<?php
$gap = "Men olma yaxshi ko'raman";
echo str_replace("olma", "anor", $gap);   // Men anor yaxshi ko'raman

Bu yerda: "olma"ni topib, "anor"ga almashtir, $gap ichida.

Matnning bir qismini olish β€” substr

Matnning ma'lum qismini kesib oladi. Diqqat: dasturlashda sanash 0 dan boshlanadi (1 dan emas!). Ya'ni birinchi harf β€” 0-o'rinda, ikkinchisi β€” 1-o'rinda.

<?php
$soz = "Dasturlash";
echo substr($soz, 0, 4);   // Dast  (0-o'rindan boshlab, 4 ta belgi)
echo "<br>";
echo substr($soz, 4);      // urlash (4-o'rindan oxirigacha)

Nega 0 dan? Bu dasturlashda umumiy qoida β€” deyarli barcha tillarda sanoq 0 dan boshlanadi. Avvaliga g'alati tuyuladi, lekin tez ko'nikasiz. Massivlar (1.8) mavzusida buni yana ko'ramiz.

Belgi pozitsiyasini topish β€” strpos, stripos, strrpos

Ba'zan matn ichida biror so'z qaysi o'rinda turishini bilish kerak bo'ladi. strpos matn ichida qidirilayotgan bo'lakning birinchi pozitsiyasini (0 dan boshlab) qaytaradi. Topilmasa β€” false qaytaradi:

<?php
$gap = "Bugun havo issiq";
echo strpos($gap, "havo");        // 6  (6-o'rindan boshlanadi)
echo "\n";
var_dump(strpos($gap, "sovuq"));  // bool(false)  (yo'q)

stripos β€” xuddi strpos, lekin katta-kichik harfga befarq (case-insensitive):

<?php
$email = "Ali@Mail.com";
var_dump(stripos($email, "mail"));  // int(4)  β€” "Mail" ni topdi, registrga qaramay

strrpos β€” bo'lakning oxirgi pozitsiyasini topadi (r β€” "right", o'ngdan qidiradi). Fayl kengaytmasini ajratishda foydali:

<?php
$yol = "rasm.png.png";
echo strrpos($yol, ".png");   // 8  (oxirgi ".png" ning o'rni)

⚠️ Eng ko'p uchraydigan xato β€” 0 va false. strpos agar bo'lak matn boshida tursa, 0 qaytaradi. Lekin shartlarda 0 ham, false ham "yolg'on" deb baholanadi! Shuning uchun natijani === false yoki !== false bilan solishtirish kerak:

<?php
$gap = "Olma shirin";

// ❌ NOTO'G'RI: "Olma" 0-o'rinda, lekin 0 ni "topilmadi" deb o'ylaydi
if (strpos($gap, "Olma")) {
    echo "topildi";
} else {
    echo "topilmadi";   // ❌ XATO natija β€” aslida bor!
}

// βœ… TO'G'RI: aniq === false bilan tekshirish
if (strpos($gap, "Olma") !== false) {
    echo "topildi";     // βœ… to'g'ri
}

Faqat "bor-yo'qligini" bilish kerak bo'lsa, eng oson yo'l β€” quyida ko'radigan str_contains (uni alohida pozitsiya bilan boshi og'rimaydi).

Matnni qidirish β€” str_contains

Matn ichida biror so'z bor-yo'qligini tekshiradi. Natija true yoki false bo'ladi:

<?php
$gap = "Bugun havo issiq";
var_dump(str_contains($gap, "havo"));   // true  (bor)
var_dump(str_contains($gap, "sovuq"));  // false (yo'q)

str_contains β€” PHP 8 da qo'shilgan. U strpos(...) !== false ning sodda va xatosiz o'rnini bosadi: faqat "bormi?" deb so'rasangiz, mana shuni ishlating.

Matn boshi/oxirini tekshirish β€” str_starts_with, str_ends_with

PHP 8 da yana ikkita juda qulay funksiya keldi. str_starts_with β€” matn berilgan bo'lak bilan boshlanadimi, str_ends_with β€” tugaydimi degan savolga true/false javob beradi:

<?php
$fayl = "hisobot.pdf";

var_dump(str_starts_with($fayl, "hisobot"));  // true
var_dump(str_ends_with($fayl, ".pdf"));        // true
var_dump(str_ends_with($fayl, ".jpg"));        // false

Bular juda hayotiy: fayl kengaytmasini tekshirish (.pdf, .png), URL https:// bilan boshlanishini bilish, telefon raqami +998 bilan boshlanishini tekshirish va h.k.:

<?php
$url = "https://ioqil.uz";
if (str_starts_with($url, "https://")) {
    echo "Xavfsiz ulanish (HTTPS)";
}

Avval qanday edi? PHP 8 dan oldin buni qilish uchun substr yoki strpos bilan murakkab shartlar yozish kerak edi. Endi bitta o'qishli funksiya bor β€” ishonch bilan ishlating.

Matnni bo'sh joy bilan to'ldirish β€” str_pad, str_repeat

str_pad matnni berilgan uzunlikkacha to'ldiradi (yetmagan joyni biror belgi bilan to'ldiradi). Chek, jadval, raqamlarni tekislashda foydali:

<?php
echo str_pad("7", 3, "0", STR_PAD_LEFT);    // 007   (chapdan nol bilan)
echo "\n";
echo str_pad("Ali", 10, ".", STR_PAD_RIGHT); // Ali.......  (o'ngdan nuqta)
echo "\n";
echo str_pad("menu", 10, "-", STR_PAD_BOTH);  // ---menu---  (ikki tomondan)

str_pad(matn, umumiy_uzunlik, belgi, yo'nalish). Yo'nalish: STR_PAD_LEFT (chapdan), STR_PAD_RIGHT (o'ngdan, standart), STR_PAD_BOTH (ikki tomondan).

str_repeat β€” bitta matnni N marta takrorlaydi. Ajratuvchi chiziq yoki naqsh chizishda qulay:

<?php
echo str_repeat("=", 20);   // ====================
echo "\n";
echo str_repeat("ab", 3);   // ababab

Ortiqcha bo'sh joylarni olib tashlash β€” trim

Foydalanuvchi matn kiritganda, ba'zan boshida yoki oxirida keraksiz bo'sh joy qoladi. trim ularni tozalaydi:

<?php
$kiritilgan = "   Ali   ";
echo trim($kiritilgan);   // "Ali"  (atrofdagi bo'sh joylar ketdi)

Faqat bir tomonni tozalash β€” ltrim, rtrim

trim ikkala tomondan tozalaydi. Ba'zan faqat chap yoki faqat o'ng tomonni tozalash kerak bo'ladi:

  • ltrim β€” left (chap) tomonni tozalaydi,
  • rtrim β€” right (o'ng) tomonni tozalaydi.
<?php
$kiritilgan = "   Ali   ";
echo "[" . ltrim($kiritilgan) . "]";  // [Ali   ]  (faqat chap tozalandi)
echo "\n";
echo "[" . rtrim($kiritilgan) . "]";  // [   Ali]  (faqat o'ng tozalandi)

Ularning ikkinchi argumentiga qaysi belgilarni olib tashlashni ham aytish mumkin (faqat bo'sh joy emas):

<?php
$narx = "***5000***";
echo ltrim($narx, "*");   // 5000***   (faqat chapdagi yulduzchalar)
echo "\n";
echo rtrim($narx, "*");   // ***5000   (faqat o'ngdagi yulduzchalar)

Hayotiy misol: fayllardan o'qilgan har bir qator oxirida ko'rinmas \n (yangi qator belgisi) bo'ladi. rtrim($qator) uni olib tashlaydi β€” matn bilan ishlashda juda ko'p kerak bo'ladi.

Matnni bo'laklarga ajratish va birlashtirish β€” explode, implode

Ko'pincha matnni belgilangan ajratgich bo'yicha bo'laklarga ajratish kerak bo'ladi (masalan, vergul bilan yozilgan ro'yxatni). explode matnni massivga (1.8) aylantiradi:

<?php
$gap = "olma,anor,uzum";
$mevalar = explode(",", $gap);   // ["olma", "anor", "uzum"]
echo $mevalar[1];                // anor

implode esa aksini qiladi β€” massivni bitta matnga birlashtiradi:

<?php
$royxat = ["Ali", "Vali", "Guli"];
echo implode(", ", $royxat);   // Ali, Vali, Guli

explode("ajratgich", $matn) β€” "matnni shu belgi bo'yicha bo'l"; implode("ulagich", $massiv) β€” "massiv elementlarini shu belgi bilan ula". Bu ikkisi matn ↔ massiv o'rtasidagi ko'prik.

Har bir belgiga ajratish va teskari aylantirish β€” str_split, strrev

str_split matnni belgi-belgi (yoki belgilangan bo'lak uzunligi bo'yicha) massivga ajratadi:

<?php
print_r(str_split("salom"));
// Array ( [0] => s  [1] => a  [2] => l  [3] => o  [4] => m )

print_r(str_split("123456", 2));
// Array ( [0] => 12  [1] => 34  [2] => 56 )  β€” 2 talab bo'lak

Eslatma: str_split baytlar bilan ishlaydi. Maxsus belgilar (UTF-8) bo'lsa, yuqorida ko'rgan mb_str_split dan foydalaning β€” u har bir belgini to'g'ri ajratadi.

strrev β€” matnni teskari aylantiradi (oxiridan boshiga):

<?php
echo strrev("salom");   // molas
echo "\n";
echo strrev("12345");   // 54321

Bu, masalan, "matn palindrommi?" (ikki tomondan bir xil o'qiladimi) degan klassik masalada ishlatiladi.

Yangi qatorni <br> ga aylantirish β€” nl2br

HTML'da oddiy \n (yangi qator) ko'rinmaydi β€” brauzer uni e'tiborsiz qoldiradi. nl2br (new line to break) har bir \n oldiga <br /> qo'yadi, shunda matn brauzerda ham qatorlarga bo'linib ko'rinadi:

<?php
$izoh = "Birinchi qator\nIkkinchi qator";
echo nl2br($izoh);
// Birinchi qator<br />
// Ikkinchi qator

Foydalanuvchi textarea (ko'p qatorli maydon) ga yozgan izohni veb-sahifada ko'rsatishda juda kerak bo'ladi.

Uzun matnni qatorlarga sig'dirish β€” wordwrap

wordwrap uzun matnni belgilangan enga (belgilar soniga) sig'dirib, so'zlarni buzmasdan qatorlarga bo'ladi:

<?php
$uzun = "Bu juda uzun gap bo'lib uni belgilangan enga sig'dirish kerak";
echo wordwrap($uzun, 20, "\n", true);
// Bu juda uzun gap
// bo'lib uni
// belgilangan enga
// sig'dirish kerak

wordwrap(matn, en, ulagich, qattiq_bo'lish). To'rtinchi argument true bo'lsa, juda uzun bitta so'z ham majburan bo'linadi. Bu β€” chek, SMS yoki tor ustunli matnlarni formatlashda asqotadi.

Sonni chiroyli formatlash β€” number_format

Katta sonlarni o'qishli ko'rinishda chiqarish (minglik ajratgich, kasr):

<?php
echo number_format(1234567.891, 2);            // 1,234,567.89
echo number_format(1234567, 0, ".", " ");      // 1 234 567  (o'zbekcha uslub)

number_format(son, kasr_xona, kasr_belgisi, minglik_belgisi). Narxlarni ko'rsatishda juda ko'p kerak bo'ladi.

Andoza bo'yicha matn yasash β€” sprintf

sprintf "andoza"ga qiymatlarni joylab, yangi matn qaytaradi (echo qilmaydi β€” natijani saqlash mumkin):

<?php
$matn = sprintf("%s β€” %d yoshda", "Ali", 19);
echo $matn;                          // Ali β€” 19 yoshda

echo sprintf("Narx: %.2f so'm", 5000);   // Narx: 5000.00 so'm
echo sprintf("ID: %05d", 42);            // ID: 00042  (5 xona, nol bilan)
  • %s β€” matn (string) o'rni, %d β€” butun son, %.2f β€” 2 kasrli son, %05d β€” 5 xonali, yetmasa nol bilan to'ldiriladi.
  • Qiymatlar andozadan keyin, tartibda yoziladi.

echo bilan farqi: echo "Ali" . " β€” " . 19 ham ishlaydi, lekin ko'p qiymat bo'lsa . bilan ulash chalkash ko'rinadi. sprintf andozani aniq ko'rsatadi β€” ayniqsa formatlash (kasr, nol to'ldirish) kerak bo'lganda qulay.

To'g'ridan-to'g'ri chiqarish va massivdan β€” printf, vsprintf

sprintf matn qaytaradi. Agar natijani saqlamasdan darrov chiqarmoqchi bo'lsangiz, printf ishlating β€” u xuddi sprintf kabi andoza bilan ishlaydi, lekin natijani to'g'ridan-to'g'ri ekranga chiqaradi (echo sprintf(...) ning qisqartmasi):

<?php
printf("%s β€” %d yoshda\n", "Ali", 19);   // Ali β€” 19 yoshda
printf("Narx: %.2f so'm\n", 5000);        // Narx: 5000.00 so'm

vsprintf β€” "v" vector (massiv) degani. Qiymatlar bir-bir yozilmaydi, massivdan olinadi. Bu qiymatlar avvaldan massivda turganda juda qulay:

<?php
$malumot = ["Vali", 25];
echo vsprintf("%s β€” %d yoshda", $malumot);   // Vali β€” 25 yoshda

Jadval ko'rinishida tekis ustunlar chizishda vsprintf va belgi-pozitsiya (%-10s chapga tekislash, %5d 5 xonaga o'ngga tekislash) yaxshi ishlaydi:

<?php
echo vsprintf("%-10s | %5d", ["Olma", 50]);   // Olma       |    50

Qaysi birini tanlash? sprintf β€” natijani saqlash kerak bo'lsa. printf β€” darrov chiqarish kerak bo'lsa. vsprintf β€” qiymatlar massivda turgan bo'lsa.

Ko'p qatorli matn va shablon β€” HEREDOC va NOWDOC

Ko'p qatorli matn (xat, HTML shablon, SQL so'rov) yozishda har bir qatorni "..." bilan o'rab, . bilan ulash juda zerikarli. PHP'da bunga maxsus, qulay sintaksis bor β€” HEREDOC.

HEREDOC <<<NOM bilan boshlanadi, NOM; bilan tugaydi (NOM β€” siz tanlagan belgi, odatda katta harf). Ichida " ham, ' ham erkin yozish mumkin, eng muhimi β€” o'zgaruvchilar ishlaydi ("..." kabi):

<?php
$ism = "Ali";
$yosh = 19;

$xat = <<<XAT
Salom, $ism!
Sizning yoshingiz: $yosh.
Xush kelibsiz.
XAT;

echo $xat;
// Salom, Ali!
// Sizning yoshingiz: 19.
// Xush kelibsiz.

HEREDOC ayniqsa HTML shablon yozishda qulay β€” echo larni takrorlamaysiz, kod toza ko'rinadi. Murakkab ifodalarni {$...} ichida yozish tavsiya etiladi:

<?php
$sarlavha = "Mahsulot";
$narx = 5000;

$html = <<<HTML
<div class="card">
    <h2>$sarlavha</h2>
    <p>Narxi: {$narx} so'm</p>
</div>
HTML;

echo $html;

NOWDOC β€” HEREDOC ning "xom" varianti. U <<<'NOM' (NOM bir tirnoq ichida) bilan boshlanadi. Farqi: NOWDOC ichida o'zgaruvchilar ishlamaydi β€” hamma narsa shundayligicha (xom matn sifatida) chiqadi. Bu kod namunasi yoki $ belgisi bor matnni ko'rsatishda kerak bo'ladi:

<?php
$kod = <<<'NAMUNA'
$ism o'zgaruvchisi shunchaki matn bo'lib chiqadi.
NAMUNA;

echo $kod;
// $ism o'zgaruvchisi shunchaki matn bo'lib chiqadi.

⚠️ Diqqat: yopuvchi belgi (XAT;, HTML;, NAMUNA;) alohida qatorda turishi kerak. PHP 7.3 dan boshlab uni chekka (bo'sh joy bilan) yozish ham mumkin, lekin eng ishonchlisi β€” boshqa matn bilan bir qatorga qo'shmaslik.

Mashqlar

Oson 1. Bir ismni strlen bilan o'lchang va uzunligini chiqaring. 2. O'z ismingizni strtoupper bilan katta harfda chiqaring. 3. ucfirst bilan kichik harfli so'zning birinchi harfini katta qiling. 4. Bir gapdagi so'zni str_replace bilan boshqasiga almashtiring. 5. "Dasturlash" so'zining birinchi 4 harfini substr bilan oling. 6. str_repeat bilan "-" belgisidan 30 ta uzunlikdagi ajratuvchi chiziq chizing. 7. "hisobot.pdf" fayl nomi .pdf bilan tugaydimi β€” str_ends_with bilan tekshiring.

O'rta 8. Foydalanuvchi ismi " ali " shaklida (bo'sh joylar bilan) berilgan. trim bilan tozalang, keyin ucfirst bilan birinchi harfini katta qiling. Natija: Ali. 9. Bir gapda biror so'z bor-yo'qligini str_contains bilan tekshiring. 10. To'liq ism ("ali valiyev") ning har bir so'zini ucwords bilan katta harf bilan boshlang. 11. Parol uzunligini strlen bilan o'lchang va var_dump orqali "8 dan katta yoki tengmi" (>= 8) ekanini tekshiring. 12. "CafΓ©" so'zi uchun strlen va mb_strlen natijalarini chiqaring va nima uchun farq qilishini tushuntiring (izoh sifatida). 13. Bir butun son ID ni (masalan 42) str_pad bilan 6 xonali, chapdan nol bilan to'ldirilgan ko'rinishga keltiring: 000042. 14. "Bugun havo issiq" gapida "havo" so'zi qaysi pozitsiyada turishini strpos bilan toping.

Qiyin 15. Bir ismni oling, uni katta harfga o'tkazing va uzunligini bitta gapda chiqaring: masalan, "ALI - 3 ta harf". (Maslahat: strtoupper, strlen va . ulashdan foydalaning.) 16. Email manzil ("ali@mail.com") ichida "@" belgisi bor-yo'qligini tekshiring (str_contains). Bu β€” oddiy email tekshiruvining boshlanishi. 17. "olma,anor,uzum" matnini explode bilan massivga aylantiring, sonini (count) chiqaring, keyin implode bilan " | " ajratgich bilan qayta birlashtiring. 18. Narx 1234567.5 ni number_format bilan minglik ajratgich va 2 kasr bilan chiqaring; keyin sprintf bilan "Mahsulot: <nom>, narxi: <narx> so'm" ko'rinishida bitta matn yasang. 19. HEREDOC dan foydalanib, $nom va $narx o'zgaruvchilari joylangan kichik HTML "karta" (<div> ichida sarlavha va narx) yasang va chiqaring. 20. Bir matnni mb_str_split bilan harflarga ajrating va strrev ishlatmasdan, harflar massivini teskari tartibda birlashtirib, matnni teskari ko'rinishda chiqaring. (Maslahat: array_reverse va implode.)

Yechim β€” 8 
<?php
$kiritilgan = "  ali  ";
$tozalangan = trim($kiritilgan);     // "ali"
$natija = ucfirst($tozalangan);      // "Ali"
echo $natija;

Yoki bitta qatorda (funksiyalarni "ichma-ich" ishlatib): 

<?php
echo ucfirst(trim("  ali  "));   // Ali
Bu yerda avval trim bo'sh joylarni oladi, keyin uning natijasini ucfirst katta harfga o'tkazadi. Funksiyalarni shunday birlashtirish mumkin.

Yechim β€” 12 (strlen va mb_strlen farqi) 
<?php
$soz = "CafΓ©";
echo "strlen: " . strlen($soz);       // strlen: 5  (bayt soni)
echo "\n";
echo "mb_strlen: " . mb_strlen($soz); // mb_strlen: 4  (belgi soni)

// 'Γ©' harfi UTF-8 kodlashda 2 bayt egallaydi.
// strlen baytlarni sanaydi -> 5; mb_strlen belgilarni sanaydi -> 4.
// O'zbekcha/maxsus belgili matnda doim mb_strlen ishonchli.
Yechim β€” 13 (str_pad bilan ID to'ldirish) 

<?php
$id = 42;
$tola = str_pad((string)$id, 6, "0", STR_PAD_LEFT);
echo $tola;   // 000042
str_pad matn bilan ishlaganligi uchun sonni avval (string) bilan matnga aylantirdik. STR_PAD_LEFT β€” bo'sh joyni chapdan to'ldiradi, shuning uchun nollar oldinga qo'shildi.

Yechim β€” 15 
<?php
$ism = "ali";
$katta = strtoupper($ism);       // "ALI"
$uzunlik = strlen($ism);         // 3
echo $katta . " - " . $uzunlik . " ta harf";   // ALI - 3 ta harf
Yechim β€” 16 (email tekshiruvining boshlanishi) 

<?php
$email = "ali@mail.com";

if (str_contains($email, "@")) {
    echo "Email ko'rinishi to'g'ri (@ bor)";
} else {
    echo "Noto'g'ri email: @ yo'q";
}
Bu β€” eng oddiy tekshiruv: @ belgisi bormi. Haqiqiy email tekshiruvi murakkabroq (PHP'da filter_var($email, FILTER_VALIDATE_EMAIL) tayyor vositasi bor), lekin str_contains bilan asosiy g'oyani tushunish β€” yaxshi boshlanish.

Yechim β€” 17 (explode / implode) 

<?php
$matn = "olma,anor,uzum";
$mevalar = explode(",", $matn);     // ["olma", "anor", "uzum"]

echo count($mevalar);               // 3
echo "<br>";
echo implode(" | ", $mevalar);      // olma | anor | uzum
explode matnni massivga ajratdi, implode esa boshqa ajratgich bilan qayta birlashtirdi. Bu ikkisi β€” matn va massiv orasida o'tishning eng tez yo'li.

Yechim β€” 18 (number_format va sprintf) 

<?php
$narx = 1234567.5;

echo number_format($narx, 2);   // 1,234,567.50

$satr = sprintf(
    "Mahsulot: %s, narxi: %s so'm",
    "Noutbuk",
    number_format($narx, 2)
);
echo "<br>" . $satr;            // Mahsulot: Noutbuk, narxi: 1,234,567.50 so'm
number_format sonni o'qishli qildi (minglik vergul + 2 kasr), sprintf esa uni andozaga joylab tayyor matn yasadi.

Yechim β€” 19 (HEREDOC bilan HTML karta) 

<?php
$nom = "Noutbuk";
$narx = 12500000;

$karta = <<<HTML
<div class="card">
    <h2>$nom</h2>
    <p>Narxi: {$narx} so'm</p>
</div>
HTML;

echo $karta;
// <div class="card">
//     <h2>Noutbuk</h2>
//     <p>Narxi: 12500000 so'm</p>
// </div>
HEREDOC ichida o'zgaruvchilar to'g'ridan-to'g'ri joylandi β€” echo larni takrorlash shart bo'lmadi. HTML shablon yozishning eng toza yo'li.

Yechim β€” 20 (mb_str_split + array_reverse + implode) 

<?php
$matn = "salom";
$harflar = mb_str_split($matn);        // ["s","a","l","o","m"]
$teskari = array_reverse($harflar);    // ["m","o","l","a","s"]
echo implode("", $teskari);            // molas
mb_str_split matnni belgilarga ajratdi, array_reverse massivni teskari aylantirdi, implode("", ...) esa ularni ajratgichsiz qayta birlashtirdi. Natija β€” strrev bilan bir xil, lekin bu usul maxsus belgilarda ham to'g'ri ishlaydi.