30 — Yakuniy kapston: to'liq professional plugin¶

⬅️ Oldingi: 29 — Xavfsizlik auditi (chuqur) · 🏠 README

Bu bobda: butun kitob bo'ylab bo'lak-bo'lak qurgan barcha narsani bitta professional, distribution-ready plugin'ga birlashtiramiz — kitoblar-katalogi: PSR-4 autoload va DI'siz singleton orkestrator Plugin sinfi (03/05), kitob CPT + janr taxonomy (07/08), muallif/ISBN meta box + register_post_meta (09), Settings API sozlamalari (06), kitkat/v1/kitoblar REST endpoint (16), dynamic Gutenberg blok "Kitoblar ro'yxati" (19-21), ixtiyoriy WooCommerce/HPOS hook (27), hamma joyda nonce/sanitize/escape/capability/prepare (12/29), i18n (24), PHPUnit testlar (25) va readme.txt + SVN reliz (28) — to'liq fayl daraxti, RUNBOOK va o'sish yo'li bilan; kitob yakuni.

Muammo: 29 bob bilim, lekin bitta plugin emas¶

Siz 29 bob davomida har bir mavzuni alohida o'rgandingiz: bir bobda CPT, boshqasida REST, uchinchisida blok. Har biri alohida ishladi. Lekin real plugin — bu alohida parchalar to'plami emas, balki bir butun tizim: komponentlar bir-biriga toza ulanadi, bitta kirish nuqtasi hammasini ishga tushiradi, xavfsizlik har qatlamda, va u yangilanishga, testlashga, tarqatishga tayyor.

Bu bob — kapston. Biz kitoblar-katalogi plugin'ini boshidan oxirigacha professional tarzda yig'amiz. Har bir qadam yonida qaysi bobdan kelganini ko'rsatamiz — bu bob butun kitobning xaritasi.

Kitob bo'ylab o'rganilgan har bir mavzu kapston plugin'ining qaysi qismida ishlatilgani, bob raqamlari bilan

ℹ️ Halol eslatma. Quyidagi PHP fayllar php -l (PHP 8.4) bilan sintaktik tekshirilgan, dynamic blok esa @wordpress/create-block bilan yaratilib npm run build (@wordpress/scripts, Node 24) bilan haqiqatan qurilgan. Ammo plugin'ni aktivatsiya qilish, wp-admin'da ko'rish, jonli REST javoblari, blok muharririda ishlatish va WooCommerce — bularning hammasi ishlab turgan WordPress saytini talab qiladi. Shuning uchun "ishga tushirish" qadamlari "o'z saytingizda sinab ko'ring" ohangida. Lokal WP'ni wp-env bilan oson ko'tarasiz (02-bob).

Umumiy ko'rinish: arxitektura¶

Avval butun plugin'ning xaritasini ko'raylik. Bitta Plugin sinfi — orkestrator: u barcha komponentlarni yig'adi va har biriga "o'zingni ro'yxatdan o'tkaz" deydi. Har komponent o'z hook'larini WordPress'ga ulaydi. Yadro hech narsani o'zgartirmaymiz — faqat hook (01-bobning falsafasi).

Asosiy Plugin sinfi komponentlarni yig'adi va har biri WordPress hook'lariga ulanadi

Asosiy g'oya: har komponent mustaqil. CPT komponentini o'chirsangiz, REST komponenti baribir kompilyatsiya bo'ladi. Bu — toza, kengaytiriladigan dizayn (05-bob).

To'liq fayl daraxti¶

Mana professional plugin'ning to'liq tuzilishi. Har papka aniq mas'uliyatga ega:

kitoblar-katalogi/
├── kitoblar-katalogi.php        # Kirish nuqtasi: header, autoload, boot (03/05)
├── uninstall.php                # O'chirilganda tozalash (03)
├── composer.json                # PSR-4 autoload + dev (phpcs, phpunit)
├── readme.txt                   # wordpress.org formati (28)
├── package.json                 # @wordpress/scripts (blok build) (19)
├── phpcs.xml.dist               # WordPress Coding Standards (25)
├── phpunit.xml.dist             # Test konfiguratsiyasi (25)
├── .gitignore                   # vendor/, node_modules/, build/
├── src/                         # Sof PHP, PSR-4 (Oqil\KitobKatalog\)
│   ├── Plugin.php               # Orkestrator (singleton)
│   ├── Autoloader.php           # Composer'siz zaxira autoloader
│   ├── PostTypes/
│   │   ├── KitobPostType.php    # CPT (07)
│   │   ├── JanrTaxonomy.php     # Taxonomy (08)
│   │   └── KitobMeta.php        # Meta box + register_post_meta (09)
│   ├── Admin/
│   │   └── Settings.php         # Settings API (06)
│   ├── Rest/
│   │   └── KitoblarController.php  # REST endpoint (16)
│   ├── Blocks/
│   │   └── KitobRoyxatBlock.php    # Dynamic blok PHP qismi (21)
│   └── Integrations/
│       └── WooCommerce.php      # Ixtiyoriy WC/HPOS hook (27)
├── blok-src/                    # Blok JSX manbasi (build oldidan)
│   └── kitob-royxat/
│       ├── block.json           # apiVersion 3, dynamic (19/21)
│       ├── edit.js              # Muharrir UI (20)
│       └── render.php           # Server-render (21)
├── build/                       # npm run build chiqishi (commit qilinadi yoki .distignore)
│   └── kitob-royxat/ ...
├── languages/                   # .pot / .po / .mo (24)
│   └── kitoblar-katalogi.pot
└── tests/                       # PHPUnit (25)
    └── KitobMetaTest.php

📌 Nima uchun src/ va blok-src/ alohida? src/ — sof PHP, Composer PSR-4 bilan yuklanadi. Blok JSX'i esa @wordpress/scripts bilan kompilyatsiya qilinadi va build/ ga chiqadi. PHP yuklovchi blok manbasini ko'rmasligi kerak — shuning uchun ular ajratilgan.

1-qadam: kirish nuqtasi va header (03 / 05)¶

Plugin header'i — WordPress'ga "men plugin'man" deb aytadi. So'ng autoload va bitta boot() chaqiruvi:

<?php
/**
 * Plugin Name:       Kitoblar katalogi
 * Plugin URI:        https://ioqil.uz/plugins/kitoblar-katalogi
 * Description:       Kitoblarni CPT, janr, REST va Gutenberg blok bilan boshqaradi.
 * Version:           1.0.0
 * Requires at least: 7.0
 * Requires PHP:      8.3
 * Author:            Oqil Imomnazarov
 * License:           GPL-2.0-or-later
 * License URI:       https://www.gnu.org/licenses/gpl-2.0.html
 * Text Domain:       kitoblar-katalogi
 * Domain Path:       /languages
 *
 * @package Oqil\KitobKatalog
 */

namespace Oqil\KitobKatalog;

defined( 'ABSPATH' ) || exit; // To'g'ridan-to'g'ri kirishni to'sish.

const VERSIYA = '1.0.0';
define( __NAMESPACE__ . '\\FAYL', __FILE__ );
define( __NAMESPACE__ . '\\YOL', plugin_dir_path( __FILE__ ) );
define( __NAMESPACE__ . '\\URL', plugin_dir_url( __FILE__ ) );

// Composer autoload (yoki o'z zaxira yuklovchimiz).
$autoload = __DIR__ . '/vendor/autoload.php';
if ( is_readable( $autoload ) ) {
    require $autoload;
} else {
    require __DIR__ . '/src/Autoloader.php';
    ( new Autoloader( __NAMESPACE__, __DIR__ . '/src' ) )->register();
}

register_activation_hook( __FILE__, [ Plugin::class, 'aktivatsiya' ] );
register_deactivation_hook( __FILE__, [ Plugin::class, 'deaktivatsiya' ] );

add_action(
    'plugins_loaded',
    static function (): void {
        Plugin::instance()->boot();
    }
);

💡 Nega plugins_loaded? Bu — barcha plugin'lar yuklangach ishlaydigan eng erta xavfsiz hook. CPT/taxonomy esa ichkarida init hook'iga ulanadi (WordPress shuni talab qiladi).

Zaxira autoloader (Composer bo'lmaganda — PSR-4 mantiq, 05-bob):

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class Autoloader {
    public function __construct(
        private readonly string $prefiks,
        private readonly string $asos_yol,
    ) {}

    public function register(): void {
        spl_autoload_register( [ $this, 'yukla' ] );
    }

    public function yukla( string $sinf ): void {
        if ( ! str_starts_with( $sinf, $this->prefiks . '\\' ) ) {
            return; // Faqat o'z namespace'imiz.
        }
        $nisbiy = substr( $sinf, strlen( $this->prefiks ) + 1 );
        $fayl   = $this->asos_yol . '/' . str_replace( '\\', '/', $nisbiy ) . '.php';
        if ( is_readable( $fayl ) ) {
            require $fayl;
        }
    }
}

ℹ️ Bu readonly xossali konstruktor promotion va str_starts_with() — PHP 8.3+ idiomi (05-bob). Ishlab chiqarishda Composer autoload'ni afzal ko'ring; bu zaxira — faqat vendor/ bo'lmaganda.

2-qadam: orkestrator `Plugin` sinfi (05)¶

Bu — plugin'ning yuragi. Singleton (bitta namuna), komponentlarni yig'adi, har biriga register() deydi:

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog;

use Oqil\KitobKatalog\PostTypes\KitobPostType;
use Oqil\KitobKatalog\PostTypes\JanrTaxonomy;
use Oqil\KitobKatalog\PostTypes\KitobMeta;
use Oqil\KitobKatalog\Admin\Settings;
use Oqil\KitobKatalog\Rest\KitoblarController;
use Oqil\KitobKatalog\Blocks\KitobRoyxatBlock;
use Oqil\KitobKatalog\Integrations\WooCommerce;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class Plugin {

    private static ?Plugin $instance = null;

    /** @var array<int, object> */
    private array $komponentlar = [];

    private function __construct() {}

    public static function instance(): Plugin {
        return self::$instance ??= new self();
    }

    public function boot(): void {
        $this->komponentlar = [
            new KitobPostType(),
            new JanrTaxonomy(),
            new KitobMeta(),
            new Settings(),
            new KitoblarController(),
            new KitobRoyxatBlock(),
        ];

        // WooCommerce faqat aktiv bo'lsa (ixtiyoriy integratsiya).
        if ( class_exists( \WooCommerce::class ) ) {
            $this->komponentlar[] = new WooCommerce();
        }

        foreach ( $this->komponentlar as $komponent ) {
            if ( method_exists( $komponent, 'register' ) ) {
                $komponent->register();
            }
        }

        add_action( 'init', [ $this, 'tarjimani_yukla' ] );
    }

    public function tarjimani_yukla(): void {
        load_plugin_textdomain(
            'kitoblar-katalogi',
            false,
            dirname( plugin_basename( FAYL ) ) . '/languages'
        );
    }

    public static function aktivatsiya(): void {
        ( new KitobPostType() )->royxat();
        ( new JanrTaxonomy() )->royxat();
        flush_rewrite_rules(); // Slug'lar darhol ishlashi uchun.
    }

    public static function deaktivatsiya(): void {
        flush_rewrite_rules();
    }
}

📌 Aktivatsiyada CPT/taxonomy'ni qo'lda ro'yxatdan o'tkazib, keyin flush_rewrite_rules(). Aks holda yangi kitoblar/... URL'lari 404 beradi, foydalanuvchi sozlamalarni qayta saqlamaguncha. flush_rewrite_rules() qimmat — uni faqat aktivatsiya/deaktivatsiyada chaqiring, har so'rovda emas.

💡 Singleton vs DI konteyner. Bu yerda sodda singleton ishlatdik. Yirik plugin'da to'liq DI konteyner (masalan league/container) afzal — komponentlarni test paytida almashtirish osonroq. Boshlash uchun singleton yetarli.

3-qadam: CPT `kitob` va taxonomy `janr` (07 / 08)¶

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\PostTypes;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class KitobPostType {

    public const SLUG = 'kitob';

    public function register(): void {
        add_action( 'init', [ $this, 'royxat' ] );
    }

    public function royxat(): void {
        register_post_type(
            self::SLUG,
            [
                'labels'       => [
                    'name'          => __( 'Kitoblar', 'kitoblar-katalogi' ),
                    'singular_name' => __( 'Kitob', 'kitoblar-katalogi' ),
                    'add_new_item'  => __( 'Yangi kitob qo\'shish', 'kitoblar-katalogi' ),
                ],
                'public'       => true,
                'has_archive'  => true,
                'menu_icon'    => 'dashicons-book-alt',
                'rewrite'      => [ 'slug' => 'kitoblar' ],
                'supports'     => [ 'title', 'editor', 'thumbnail', 'excerpt', 'custom-fields' ],
                'show_in_rest' => true,        // Blok muharriri + REST uchun SHART.
                'rest_base'    => 'kitoblar',
            ]
        );
    }
}

Taxonomy janr — ierarxik (kategoriyaga o'xshash):

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\PostTypes;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class JanrTaxonomy {

    public const SLUG = 'janr';

    public function register(): void {
        add_action( 'init', [ $this, 'royxat' ] );
    }

    public function royxat(): void {
        register_taxonomy(
            self::SLUG,
            KitobPostType::SLUG,
            [
                'labels'            => [
                    'name'          => __( 'Janrlar', 'kitoblar-katalogi' ),
                    'singular_name' => __( 'Janr', 'kitoblar-katalogi' ),
                ],
                'public'            => true,
                'hierarchical'      => true,
                'show_admin_column' => true,
                'show_in_rest'      => true,
                'rewrite'           => [ 'slug' => 'janr' ],
            ]
        );
    }
}

⚠️ show_in_rest => true ni unutmang. Usiz CPT/taxonomy blok muharririda ko'rinmaydi va REST API'da yo'q. Zamonaviy WordPress'da bu deyarli har doim kerak.

4-qadam: meta box va `register_post_meta` (09)¶

Muallif va ISBN maydonlari. Ikki marta ro'yxatdan o'tamiz: register_post_meta (REST/blok uchun) va meta box (klassik tahrirlovchi uchun). Saqlashda xavfsizlik uch darvozasi: nonce + capability + sanitize.

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\PostTypes;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class KitobMeta {

    public const MUALLIF = '_kitkat_muallif';
    public const ISBN    = '_kitkat_isbn';

    public function register(): void {
        add_action( 'init', [ $this, 'meta_royxat' ] );
        add_action( 'add_meta_boxes', [ $this, 'meta_box' ] );
        add_action( 'save_post_' . KitobPostType::SLUG, [ $this, 'saqla' ], 10, 2 );
    }

    public function meta_royxat(): void {
        register_post_meta(
            KitobPostType::SLUG,
            self::MUALLIF,
            [
                'type'              => 'string',
                'single'            => true,
                'show_in_rest'      => true,
                'sanitize_callback' => 'sanitize_text_field',
                'auth_callback'     => static fn(): bool => current_user_can( 'edit_posts' ),
            ]
        );
        register_post_meta(
            KitobPostType::SLUG,
            self::ISBN,
            [
                'type'              => 'string',
                'single'            => true,
                'show_in_rest'      => true,
                'sanitize_callback' => [ self::class, 'isbn_tozala' ],
                'auth_callback'     => static fn(): bool => current_user_can( 'edit_posts' ),
            ]
        );
    }

    /** ISBN faqat raqam, X va defis. Sof-PHP mantiq — WP'siz ham ishlaydi. */
    public static function isbn_tozala( string $xom ): string {
        return preg_replace( '/[^0-9X-]/i', '', $xom ) ?? '';
    }

    public function meta_box(): void {
        add_meta_box(
            'kitkat_kitob_maydonlari',
            __( 'Kitob ma\'lumotlari', 'kitoblar-katalogi' ),
            [ $this, 'meta_box_chiqar' ],
            KitobPostType::SLUG,
            'side'
        );
    }

    public function meta_box_chiqar( \WP_Post $post ): void {
        wp_nonce_field( 'kitkat_meta_saqla', 'kitkat_meta_nonce' );
        $muallif = (string) get_post_meta( $post->ID, self::MUALLIF, true );
        $isbn    = (string) get_post_meta( $post->ID, self::ISBN, true );
        ?>
        <p>
            <label for="kitkat_muallif"><?php esc_html_e( 'Muallif', 'kitoblar-katalogi' ); ?></label>
            <input type="text" id="kitkat_muallif" name="kitkat_muallif"
                value="<?php echo esc_attr( $muallif ); ?>" class="widefat" />
        </p>
        <p>
            <label for="kitkat_isbn"><?php esc_html_e( 'ISBN', 'kitoblar-katalogi' ); ?></label>
            <input type="text" id="kitkat_isbn" name="kitkat_isbn"
                value="<?php echo esc_attr( $isbn ); ?>" class="widefat" />
        </p>
        <?php
    }

    public function saqla( int $post_id, \WP_Post $post ): void {
        // 1) Nonce (CSRF).
        if ( ! isset( $_POST['kitkat_meta_nonce'] )
            || ! wp_verify_nonce( sanitize_key( wp_unslash( $_POST['kitkat_meta_nonce'] ) ), 'kitkat_meta_saqla' ) ) {
            return;
        }
        // 2) Avtosaqlashni o'tkazib yuborish.
        if ( defined( 'DOING_AUTOSAVE' ) && DOING_AUTOSAVE ) {
            return;
        }
        // 3) Capability.
        if ( ! current_user_can( 'edit_post', $post_id ) ) {
            return;
        }
        // 4) Sanitize + saqlash.
        $muallif = sanitize_text_field( wp_unslash( $_POST['kitkat_muallif'] ?? '' ) );
        $isbn    = self::isbn_tozala( (string) wp_unslash( $_POST['kitkat_isbn'] ?? '' ) );
        update_post_meta( $post_id, self::MUALLIF, $muallif );
        update_post_meta( $post_id, self::ISBN, $isbn );
    }
}

⚠️ auth_callback REST orqali yozishni nazorat qiladi. register_post_meta show_in_rest => true bo'lganda, har kim REST orqali meta'ni o'zgartira olmasligi uchun auth_callback bilan capability tekshiring. Meta box esa o'z nonce + current_user_can darvozasiga ega — ikkalasi mustaqil himoya (defense-in-depth, 29-bob).

5-qadam: Settings API sozlamalari (06)¶

Plugin'ning sozlamalar sahifasi — Sozlamalar > Kitoblar katalogi:

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\Admin;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class Settings {

    public const OPTION_GROUP = 'kitkat_settings';
    public const OPTION_NAME  = 'kitkat_options';

    public function register(): void {
        add_action( 'admin_menu', [ $this, 'menu' ] );
        add_action( 'admin_init', [ $this, 'sozlamalar' ] );
    }

    public function menu(): void {
        add_options_page(
            __( 'Kitoblar katalogi sozlamalari', 'kitoblar-katalogi' ),
            __( 'Kitoblar katalogi', 'kitoblar-katalogi' ),
            'manage_options',
            'kitkat-settings',
            [ $this, 'sahifa' ]
        );
    }

    public function sozlamalar(): void {
        register_setting(
            self::OPTION_GROUP,
            self::OPTION_NAME,
            [
                'type'              => 'array',
                'sanitize_callback' => [ $this, 'tozala' ],
                'default'           => [ 'son' => 10 ],
            ]
        );
        add_settings_section( 'kitkat_asosiy', __( 'Asosiy', 'kitoblar-katalogi' ), '__return_false', 'kitkat-settings' );
        add_settings_field(
            'kitkat_son',
            __( 'Har sahifadagi kitoblar soni', 'kitoblar-katalogi' ),
            [ $this, 'son_maydoni' ],
            'kitkat-settings',
            'kitkat_asosiy'
        );
    }

    public function son_maydoni(): void {
        $opt = (array) get_option( self::OPTION_NAME, [] );
        $son = isset( $opt['son'] ) ? absint( $opt['son'] ) : 10;
        printf(
            '<input type="number" min="1" max="100" name="%s[son]" value="%d" />',
            esc_attr( self::OPTION_NAME ),
            (int) $son
        );
    }

    /** Sof-PHP sanitize: 1..100 oralig'iga qisadi. */
    public function tozala( mixed $xom ): array {
        $xom = is_array( $xom ) ? $xom : [];
        $son = isset( $xom['son'] ) ? absint( $xom['son'] ) : 10;
        return [ 'son' => max( 1, min( 100, $son ) ) ];
    }

    public function sahifa(): void {
        if ( ! current_user_can( 'manage_options' ) ) {
            return;
        }
        ?>
        <div class="wrap">
            <h1><?php echo esc_html( get_admin_page_title() ); ?></h1>
            <form action="options.php" method="post">
                <?php
                settings_fields( self::OPTION_GROUP );     // nonce + group.
                do_settings_sections( 'kitkat-settings' );
                submit_button();
                ?>
            </form>
        </div>
        <?php
    }
}

💡 settings_fields() o'zi nonce'ni qo'shadi, va WordPress sanitizatsiyani sanitize_callback orqali bajaradi — Settings API'ning kuchi shu. Lekin sahifani ko'rsatishdan oldin current_user_can('manage_options') ni baribir tekshiring.

6-qadam: REST endpoint `kitkat/v1/kitoblar` (16)¶

Janr bo'yicha filtrlanadigan, public (faqat o'qish) endpoint:

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\Rest;

use Oqil\KitobKatalog\PostTypes\KitobPostType;
use Oqil\KitobKatalog\PostTypes\JanrTaxonomy;
use Oqil\KitobKatalog\PostTypes\KitobMeta;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class KitoblarController {

    public const NS    = 'kitkat/v1';
    public const ROUTE = '/kitoblar';

    public function register(): void {
        add_action( 'rest_api_init', [ $this, 'route_royxat' ] );
    }

    public function route_royxat(): void {
        register_rest_route(
            self::NS,
            self::ROUTE,
            [
                'methods'             => \WP_REST_Server::READABLE, // GET
                'callback'            => [ $this, 'kitoblar' ],
                'permission_callback' => '__return_true', // Ataylab ochiq: faqat nashr etilgan public ma'lumot.
                'args'                => [
                    'janr' => [
                        'type'              => 'string',
                        'sanitize_callback' => 'sanitize_title',
                    ],
                    'son'  => [
                        'type'              => 'integer',
                        'default'           => 10,
                        'sanitize_callback' => 'absint',
                        'validate_callback' => static fn( $v ): bool => is_numeric( $v ) && (int) $v > 0 && (int) $v <= 100,
                    ],
                ],
            ]
        );
    }

    public function kitoblar( \WP_REST_Request $request ): \WP_REST_Response {
        $args = [
            'post_type'      => KitobPostType::SLUG,
            'post_status'    => 'publish',
            'posts_per_page' => absint( $request['son'] ),
            'no_found_rows'  => true, // Sahifalash kerak emas -> tezroq (26-bob).
        ];

        if ( ! empty( $request['janr'] ) ) {
            $args['tax_query'] = [
                [
                    'taxonomy' => JanrTaxonomy::SLUG,
                    'field'    => 'slug',
                    'terms'    => $request['janr'],
                ],
            ];
        }

        $query  = new \WP_Query( $args );
        $natija = [];
        foreach ( $query->posts as $post ) {
            $natija[] = [
                'id'      => $post->ID,
                'nom'     => get_the_title( $post ),
                'havola'  => get_permalink( $post ),
                'muallif' => (string) get_post_meta( $post->ID, KitobMeta::MUALLIF, true ),
                'isbn'    => (string) get_post_meta( $post->ID, KitobMeta::ISBN, true ),
            ];
        }

        return new \WP_REST_Response( $natija, 200 );
    }
}

📌 permission_callback => '__return_true' bu yerda ATAYLAB. Endpoint faqat nashr etilgan (publish) kitoblarni qaytaradi — bu allaqachon ommaviy ma'lumot. Lekin agar endpoint ma'lumot o'zgartirsa (POST/DELETE) yoki maxfiy maydon qaytarsa — '__return_true' halokat bo'lardi (29-bob). Ochiq endpoint ataylab ochiq bo'lsagina, izoh bilan.

⚠️ son ni cheklang. validate_callback 1..100 oralig'ini majburlaydi. Usiz hujumchi ?son=999999 bilan saytni DoS qila oladi. Cheklov — performance va xavfsizlik (26/29).

Jonli sinov (o'z saytingizda): brauzerda https://sayt.uz/wp-json/kitkat/v1/kitoblar?janr=ilmiy&son=5 ni oching — JSON massiv qaytadi. Jonli javob WordPress ishlab turishini talab qiladi.

7-qadam: dynamic Gutenberg blok "Kitoblar ro'yxati" (19-21)¶

Blok ikki qismdan iborat: JS muharrir qismi (edit.js, block.json) va PHP server-render (render.php). block.json — manifest:

{
    "$schema": "https://schemas.wp.org/trunk/block.json",
    "apiVersion": 3,
    "name": "oqil/kitob-royxat",
    "version": "1.0.0",
    "title": "Kitoblar ro'yxati",
    "category": "widgets",
    "icon": "book-alt",
    "description": "Tanlangan janr bo'yicha kitoblar ro'yxatini ko'rsatadi.",
    "textdomain": "kitoblar-katalogi",
    "attributes": {
        "son":  { "type": "number", "default": 5 },
        "janr": { "type": "string", "default": "" }
    },
    "supports": { "html": false },
    "editorScript": "file:./index.js",
    "editorStyle": "file:./index.css",
    "style": "file:./style-index.css",
    "render": "file:./render.php"
}

Muharrir UI (edit.js) — InspectorControls bilan son/janr sozlamasi (20-bob):

import { __ } from '@wordpress/i18n';
import { useBlockProps, InspectorControls } from '@wordpress/block-editor';
import { PanelBody, RangeControl, TextControl } from '@wordpress/components';
import './editor.scss';

export default function Edit( { attributes, setAttributes } ) {
    const { son, janr } = attributes;
    const blockProps = useBlockProps();

    return (
        <>
            <InspectorControls>
                <PanelBody title={ __( 'Sozlamalar', 'kitoblar-katalogi' ) }>
                    <RangeControl
                        label={ __( 'Kitoblar soni', 'kitoblar-katalogi' ) }
                        value={ son }
                        onChange={ ( q ) => setAttributes( { son: q } ) }
                        min={ 1 } max={ 20 }
                    />
                    <TextControl
                        label={ __( 'Janr (slug)', 'kitoblar-katalogi' ) }
                        value={ janr }
                        onChange={ ( q ) => setAttributes( { janr: q } ) }
                    />
                </PanelBody>
            </InspectorControls>
            <div { ...blockProps }>
                <p>{ __( 'Kitoblar ro\'yxati:', 'kitoblar-katalogi' ) } { son }
                    { janr && ` (${ janr })` }</p>
            </div>
        </>
    );
}

Server-render (render.php) — front-end'da haqiqiy kitoblar (21-bob). Bu yerda escape kontekst bo'yicha:

<?php
/**
 * Dynamic blok render. Mavjud: $attributes, $content, $block.
 */
$son  = isset( $attributes['son'] ) ? absint( $attributes['son'] ) : 5;
$janr = isset( $attributes['janr'] ) ? sanitize_title( (string) $attributes['janr'] ) : '';

$args = [
    'post_type'      => 'kitob',
    'post_status'    => 'publish',
    'posts_per_page' => $son,
    'no_found_rows'  => true,
];
if ( '' !== $janr ) {
    $args['tax_query'] = [
        [ 'taxonomy' => 'janr', 'field' => 'slug', 'terms' => $janr ],
    ];
}

$query = new WP_Query( $args );
if ( ! $query->have_posts() ) {
    printf( '<p %s>%s</p>', get_block_wrapper_attributes(), esc_html__( 'Kitob topilmadi.', 'kitoblar-katalogi' ) );
    return;
}
?>
<ul <?php echo get_block_wrapper_attributes(); ?>>
    <?php foreach ( $query->posts as $post ) : ?>
        <?php $muallif = (string) get_post_meta( $post->ID, '_kitkat_muallif', true ); ?>
        <li>
            <a href="<?php echo esc_url( get_permalink( $post ) ); ?>"><?php echo esc_html( get_the_title( $post ) ); ?></a>
            <?php if ( '' !== $muallif ) : ?>&mdash; <?php echo esc_html( $muallif ); ?><?php endif; ?>
        </li>
    <?php endforeach; ?>
</ul>

Blok'ning PHP registratsiyasi (orkestrator chaqiradi, 21-bob):

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\Blocks;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class KitobRoyxatBlock {
    public function register(): void {
        add_action( 'init', [ $this, 'blok_royxat' ] );
    }

    public function blok_royxat(): void {
        // build/ ichidagi block.json'ni o'qiydi (apiVersion 3, dynamic).
        register_block_type( YOL . 'build/kitob-royxat' );
    }
}

📌 register_block_type() ga build papkasi yo'lini bering. U o'sha papkadagi block.json'ni o'qiydi va render maydonidagi render.php'ni avtomatik server-render uchun ishlatadi. JS faylni qo'lda enqueue qilish shart emas — block.json hammasini hal qiladi (19-bob).

Jonli sinov (o'z saytingizda): blok muharririda "Kitoblar ro'yxati" blokini qo'shing, o'ng paneldan son/janr ni o'zgartiring va sahifani ko'ring. Blok muharriri faqat ishlab turgan WordPress'da ishlaydi.

8-qadam: ixtiyoriy WooCommerce hook (27)¶

Faqat WooCommerce aktiv bo'lsa yuklanadi (orkestratordagi class_exists shart bilan). Mahsulot sahifasiga ISBN tab qo'shadi va HPOS muvofiqligini e'lon qiladi:

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\Integrations;

use Oqil\KitobKatalog\PostTypes\KitobMeta;

defined( 'ABSPATH' ) || exit;

final class WooCommerce {

    public function register(): void {
        add_action( 'before_woocommerce_init', [ $this, 'hpos_muvofiq' ] );
        add_filter( 'woocommerce_product_tabs', [ $this, 'isbn_tab' ] );
    }

    public function hpos_muvofiq(): void {
        if ( class_exists( \Automattic\WooCommerce\Utilities\FeaturesUtil::class ) ) {
            \Automattic\WooCommerce\Utilities\FeaturesUtil::declare_compatibility(
                'custom_order_tables',
                plugin_basename( \Oqil\KitobKatalog\FAYL ),
                true
            );
        }
    }

    /** @param array<string, array<string, mixed>> $tabs */
    public function isbn_tab( array $tabs ): array {
        global $product;
        if ( ! $product instanceof \WC_Product ) {
            return $tabs; // Filter HAR DOIM qiymat qaytaradi (04-bob).
        }
        $isbn = (string) get_post_meta( $product->get_id(), KitobMeta::ISBN, true );
        if ( '' === $isbn ) {
            return $tabs;
        }
        $tabs['kitkat_isbn'] = [
            'title'    => __( 'ISBN', 'kitoblar-katalogi' ),
            'priority' => 25,
            'callback' => static function () use ( $isbn ): void {
                echo '<p>' . esc_html( $isbn ) . '</p>';
            },
        ];
        return $tabs;
    }
}

⚠️ HPOS muvofiqligini before_woocommerce_init da e'lon qiling. WooCommerce 8.2+ HPOS (High-Performance Order Storage) ishlatadi; muvofiqlikni e'lon qilmasangiz, admin ogohlantirish chiqaradi (27-bob). class_exists tekshiruvi — WC o'rnatilmagan saytda fatal xatoning oldini oladi.

9-qadam: i18n (24) va tozalash (uninstall)¶

Barcha foydalanuvchiga ko'rinadigan matn __(), esc_html__(), _e() ichida, bir xil text domain 'kitoblar-katalogi' bilan (yuqorida ko'rdingiz). .pot faylni yarating:

wp i18n make-pot . languages/kitoblar-katalogi.pot

uninstall.php — plugin o'chirilganda (deaktivatsiya emas, butunlay o'chirilganda) ma'lumotni tozalaydi:

<?php
// Faqat WordPress o'chirish jarayonida chaqiriladi.
defined( 'WP_UNINSTALL_PLUGIN' ) || exit;

delete_option( 'kitkat_options' );
// Eslatma: CPT post'lari va meta'sini o'chirish — siyosat masalasi.
// Foydalanuvchi ma'lumotini ataylab saqlab qolishingiz ham mumkin.

📌 uninstall.php da har doim WP_UNINSTALL_PLUGIN ni tekshiring. Bu konstanta faqat WordPress o'chirish paytida aniqlanadi — to'g'ridan-to'g'ri kirishni to'sadi.

10-qadam: testlar (25)¶

PHPUnit bilan sof-PHP mantiqni (masalan ISBN sanitizatsiya) testlash:

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\Tests;

use PHPUnit\Framework\TestCase;
use Oqil\KitobKatalog\PostTypes\KitobMeta;

final class KitobMetaTest extends TestCase {

    public function test_isbn_faqat_raqam_va_defis(): void {
        $this->assertSame( '978-5-09', KitobMeta::isbn_tozala( 'ISBN: 978-5-09 abc' ) );
    }

    public function test_isbn_X_belgisini_saqlaydi(): void {
        $this->assertSame( '0-306-40615-X', KitobMeta::isbn_tozala( '0-306-40615-X' ) );
    }

    public function test_bosh_qiymat(): void {
        $this->assertSame( '', KitobMeta::isbn_tozala( '!!!' ) );
    }
}

💡 Sof mantiqni WP'siz test qiling. isbn_tozala WordPress funksiyalariga tayanmaydi — uni oddiy PHPUnit bilan, ishlab turgan WP'siz sinash mumkin. CPT/REST kabi WP'ga tayangan kodni esa wp-env + WP PHPUnit integration testi bilan sinaysiz (25-bob).

RUNBOOK: qurish, tekshirish, reliz¶

Endi plugin tayyor — uni qanday qurish va chiqarish? Quyidagi ketma-ketlik — har relizda bajaradigan darvozalar. Bittasi qizil bo'lsa, reliz to'xtaydi.

Reliz oqimi: dev, npm build, phpcs, phpunit, readme stable tag va SVN orqali wordpress.org ga chiqarish

# 0) Bog'liqliklarni o'rnatish (bir marta)
composer install
npm install

# 1) Blokni qurish (JSX -> build/)
npm run build

# 2) Coding standard tekshiruvi (WordPress Coding Standards + security sniff)
composer exec phpcs

# 3) Testlar (sof-PHP + wp-env integration)
composer exec phpunit
#   yoki WP integration uchun:
#   wp-env start && composer exec phpunit

# 4) Versiyani oshirish: header "Version" + readme.txt "Stable tag" BIR XIL bo'lsin

# 5) Tarjima fayli yangilash
wp i18n make-pot . languages/kitoblar-katalogi.pot

# 6) wordpress.org SVN (28-bob)
#   svn checkout / cp -> trunk/ ; svn cp trunk tags/1.0.0 ; svn ci -m "1.0.0"

📌 "Stable tag" = reliz tugmasi. wordpress.org readme.txt'dagi Stable tag qaysi tags/ papkasini foydalanuvchiga berishni hal qiladi. Header Version bilan bir xil bo'lishi shart — aks holda yangilanish chalkashadi (28-bob).

⚠️ build/ va vendor/ ni reliz'ga qo'shing, node_modules/ ni QO'SHMANG. wordpress.org foydalanuvchisi npm install qilmaydi — unga qurib bo'lingan build/ kerak. .gitignore'da build/ bo'lsa ham, SVN'ga uni qo'shing (yoki CI build'da yarating).

"Keyingi qadamlar": expertdan keyin nima?¶

Siz endi to'liq plugin yoza olasiz. O'sish yo'li:

Composer paketlari. Umumiy kodni (logger, settings abstraksiyasi, REST helper) alohida Composer paketga ajrating va bir nechta plugin'da qayta ishlating.
CI/CD. GitHub Actions: har push'da phpcs + phpunit + npm run build; teg qo'yilganda avtomatik SVN deploy (10up/action-wordpress-plugin-deploy).
DI konteyner. Singleton'dan to'liq dependency injection konteynerga o'ting — testlash va kengaytirish osonroq.
Premium model. Bepul "core" + pullik "pro" qo'shimcha plugin (freemium); litsenziya serveri va yangilanish API'si.
Blok kutubxonasi. Bir nechta bog'liq blokni bitta plugin'da (block.json har biriga), umumiy komponentlar bilan.
Ko'p-plugin ekotizimi. O'z hook'laringiz (do_action('kitkat_...'), apply_filters('kitkat_...')) bilan boshqa dasturchilarga sizning plugin'ingizni kengaytirish imkonini bering — siz qilgandek, ular ham yadroga tegmasdan.

Tabrik — yo'l yakuni¶

Siz functions.php'ga kod tashlaydigan havaskordan toza, xavfsiz, testlangan, tarqatishga tayyor plugin yozadigan muhandisga aylandingiz. 01-bobda "yadroni o'zgartirma, hook ishlat" falsafasidan boshlab, bu kapstonda bitta professional pluginda: CPT, taxonomy, meta, Settings API, REST, Gutenberg blok, WooCommerce, xavfsizlik, i18n, test va distribution — hammasini birlashtirdingiz.

Endi navbat sizniki: o'z g'oyangizni oling, wp-env bilan lokal sayt ko'taring, va yozib o'rganing — plugin o'qib emas, qurib o'rganiladi. Rasmiy Plugin Handbook va Block Editor Handbook — eng ishonchli hamrohingiz. Omad, va WordPress jamoasiga hissangizni qo'shing.

30-bob mashqlari¶

Mashqlar kitoblar-katalogi plugini ustida ishlaydi (namespace Oqil\KitobKatalog, prefiks kitkat_, CPT kitob, taxonomy janr, REST kitkat/v1, blok oqil/). Sof-PHP mashqlarni php bilan, WP kodini wp-env bilan o'z test saytingizda sinang.

Oson¶

(Oson) Plugin header'ida Requires PHP va Requires at least nima uchun kerak? Birini noto'g'ri qo'ysangiz nima bo'ladi?
(Oson) Orkestrator Plugin sinfi nima vazifani bajaradi? Nega har komponentni alohida emas, bir joydan register() qilamiz?
(Oson) flush_rewrite_rules() ni nega faqat aktivatsiyada chaqiramiz, har so'rovda emas?
(Oson) Fayl daraxtida src/ va build/ papkalari nima uchun ajratilgan? Qaysi biri JSX manbasi, qaysi biri kompilyatsiya natijasi?
(Oson) REST endpoint'da permission_callback => '__return_true' qachon to'g'ri, qachon halokat? Bizning kitkat/v1/kitoblar uchun nega to'g'ri?
(Oson) uninstall.php da WP_UNINSTALL_PLUGIN ni tekshirish nega muhim? U deaktivatsiyada ham chaqiriladimi?

O'rta¶

(O'rta) Orkestrator boot() da WooCommerce komponentini class_exists(\WooCommerce::class) shart bilan qo'shamiz. Nega? Shartsiz qo'shsangiz, WC o'rnatilmagan saytda nima bo'ladi?

Yechim

WooCommerce komponenti \WC_Product va \Automattic\WooCommerce\Utilities\FeaturesUtil kabi WC sinflariga tayanadi. Agar WC o'rnatilmagan bo'lsa, bu sinflar mavjud emas. Komponentni shartsiz yuklasangiz va u WC sinfini ishlatsa — fatal error (Class not found), butun sayt ishlamay qoladi.

if ( class_exists( \WooCommerce::class ) ) {
    $this->komponentlar[] = new WooCommerce();
}

class_exists darvozasi — integratsiyani ixtiyoriy qiladi: WC bor bo'lsa ishlaydi, yo'q bo'lsa jim turadi. Bu — har qanday tashqi plugin integratsiyasining standart naqshi.

(O'rta) KitobMeta::saqla() da to'rt tekshiruv bor (nonce, autosave, capability, sanitize). Har birini olib tashlasangiz qaysi zaiflik/xato ochiladi? Tartibni tushuntiring.

Yechim

Nonce yo'q -> CSRF: boshqa sayt foydalanuvchi brauzeri orqali soxta save_post so'rovi yuboradi.
Autosave tekshiruvi yo'q -> WordPress avtosaqlashida $_POST['kitkat_muallif'] bo'sh bo'ladi, mavjud qiymat ustiga bo'sh yoziladi (ma'lumot yo'qoladi).
Capability yo'q -> ruxsatsiz foydalanuvchi (yoki boshqa post egasi) meta'ni o'zgartiradi (IDOR).
Sanitize yo'q -> XSS: tozalanmagan $_POST to'g'ridan-to'g'ri bazaga, keyin chiqishda zarar.

Tartib muhim: nonce va autosave erta qaytaradi (keraksiz ishni qilmaymiz), capability ruxsatni tekshiradi, sanitize esa eng oxirida ma'lumotni tozalaydi. wp_unslash sanitizatsiyadan oldin — WordPress qo'shgan slash'larni olib tashlaydi.

(O'rta) register_post_meta da show_in_rest => true va auth_callback bor. Bu ikkalasi birga nima qiladi? auth_callback ni olib tashlasangiz xavf nima?

Yechim

show_in_rest => true meta'ni REST API orqali o'qish va yozish uchun ochadi (blok muharriri shuni ishlatadi). auth_callback esa yozishni kim qila olishini nazorat qiladi:

'auth_callback' => static fn(): bool => current_user_can( 'edit_posts' ),

Olib tashlasangiz, WordPress standart auth_callback'ni ishlatadi (post tahrirlash huquqiga bog'liq), lekin uni aniq belgilash — niyatni ravshan qiladi va xavfsizroq. Eng yomon holat: noto'g'ri sozlangan meta REST orqali ruxsatsiz yozilishi mumkin. Har doim aniq auth_callback bering.

(O'rta) REST endpoint'da son argumentiga validate_callback qo'ydik (1..100). Nega sanitize_callback => 'absint' o'zi yetarli emas? Ikkalasi qanday farq qiladi?

Yechim

sanitize_callback qiymatni o'zgartiradi (xom -> toza). absint -5 ni 5 ga, "abc" ni 0 ga aylantiradi — lekin baribir qabul qiladi.
validate_callback qiymatni rad etadi (noto'g'ri bo'lsa 400 xato). Bu yerda (int) $v > 0 && (int) $v <= 100 cheklovini majburlaydi.

absint o'zi ?son=999999 ni 999999 qilib o'tkazadi — DoS xavfi. validate_callback 100 dan oshganini rad etadi. Ikkalasi birga: validate (chegara) + sanitize (tur). Bu defense-in-depth (29-bob): bir qatlam tursa, ikkinchisi himoya qiladi.

(O'rta) kitkat/v1/kitoblar endpoint'iga format argumenti qo'shing: format=qisqa bo'lsa faqat id va nom qaytsin, aks holda to'liq. validate_callback bilan ruxsat etilgan qiymatlarni cheklang.

Yechim

'args' => [
    // ... mavjud janr, son ...
    'format' => [
        'type'              => 'string',
        'default'           => 'toliq',
        'enum'              => [ 'toliq', 'qisqa' ],
        'sanitize_callback' => 'sanitize_key',
    ],
],

enum — REST'ning o'zi ruxsat etilgan qiymatlarni cheklaydigan eng sodda yo'li (validate_callback o'rniga). Callback ichida:

$format = $request['format'];
foreach ( $query->posts as $post ) {
    $satr = [ 'id' => $post->ID, 'nom' => get_the_title( $post ) ];
    if ( 'toliq' === $format ) {
        $satr['havola']  = get_permalink( $post );
        $satr['muallif'] = (string) get_post_meta( $post->ID, KitobMeta::MUALLIF, true );
        $satr['isbn']    = (string) get_post_meta( $post->ID, KitobMeta::ISBN, true );
    }
    $natija[] = $satr;
}

enum — schema darajasidagi allowlist; noto'g'ri qiymat avtomatik 400 oladi.

(O'rta) Settings API'da tozala() sof-PHP funksiyasi ['son' => '555'] ni nimaga aylantiradi? '-3' chi? 'abc' chi? Mantiqni tushuntiring.

Yechim

public function tozala( mixed $xom ): array {
    $xom = is_array( $xom ) ? $xom : [];
    $son = isset( $xom['son'] ) ? absint( $xom['son'] ) : 10;
    return [ 'son' => max( 1, min( 100, $son ) ) ];
}

['son' => '555'] -> absint 555 -> min(100, 555) = 100 -> 100.
['son' => '-3'] -> absint 3 (musbat) -> max(1, 3) = 3 -> 3. (absint belgini olib tashlaydi.)
['son' => 'abc'] -> absint('abc') = 0 -> max(1, 0) = 1 -> 1.
'abc' (massiv emas) -> is_array false -> [] -> son yo'q -> default 10 -> 10.

max(1, min(100, $son)) — qiymatni 1..100 oralig'iga "qisadi" (clamp). Bu sof-PHP mantiq, WP'siz php bilan test qilinadi.

Qiyin¶

(Qiyin) Orkestratorga o'z hook'ingizni qo'shing: kitob saqlangach do_action('kitkat_kitob_saqlandi', $post_id, $muallif) ishga tushsin. Boshqa dasturchi bu hook'ga ulanib log yozsin. Filter va action farqini ko'rsating.

Yechim

KitobMeta::saqla() oxirida (saqlash muvaffaqiyatli bo'lgach):

update_post_meta( $post_id, self::MUALLIF, $muallif );
update_post_meta( $post_id, self::ISBN, $isbn );

// O'z action hook'imiz — boshqa dasturchilar ulanishi mumkin.
do_action( 'kitkat_kitob_saqlandi', $post_id, $muallif );

Boshqa plugin/tema ulanadi (masalan log yozadi):

add_action(
    'kitkat_kitob_saqlandi',
    static function ( int $post_id, string $muallif ): void {
        error_log( sprintf( 'Kitob %d saqlandi, muallif: %s', $post_id, $muallif ) );
    },
    10,
    2 // accepted_args = 2 (post_id + muallif).
);

Action vs filter: do_action — "hodisa yuz berdi" e'loni; qaytaruvchi qiymat yo'q (yon ta'sir: log, email). Agar saqlashdan oldin muallifni o'zgartirmoqchi bo'lsangiz — apply_filters('kitkat_muallif', $muallif, $post_id) ishlatasiz, u o'zgartirilgan qiymat qaytaradi. Bu — sizning plugin'ingizni kengaytiriladigan qiladi (boshqalar yadroga tegmasdan o'zgartiradi) — 04-bobning to'liq aylanasi.

(Qiyin) GitHub Actions CI yarating: har push'da composer install, npm install && npm run build, phpcs va phpunit ishga tushsin. Bittasi qizil bo'lsa, build to'xtasin.

Yechim

.github/workflows/ci.yml:

name: CI
on: [push, pull_request]
jobs:
  test:
    runs-on: ubuntu-latest
    steps:
      - uses: actions/checkout@v4
      - uses: shivammathur/setup-php@v2
        with:
          php-version: '8.4'
          tools: composer
      - uses: actions/setup-node@v4
        with:
          node-version: '24'
      - run: composer install --no-progress
      - run: npm ci
      - run: npm run build
      - run: composer exec phpcs
      - run: composer exec phpunit

Har qadam ketma-ket; biror qadam nol bo'lmagan kod bilan tugasa (phpcs xato topsa, test yiqilsa), GitHub Actions butun job'ni qizil belgilaydi va keyingi qadamlar ishlamaydi. Bu — reliz darvozasini avtomatlashtirish (RUNBOOK'dagi 1-3 qadamlar). npm ci — npm install'dan tezroq va package-lock.json'ga qat'iy amal qiladi (CI uchun afzal).

(Qiyin) KitoblarController ni to'liq yozing (REST endpoint), so'ng WP_REST_Request'ni mock qilib kitoblar() callback'ini test qiling (WP integration testi). Nima sof-PHP, nima WP'ga tayanadi?

Yechim

To'liq controller yuqorida (6-qadam). WP integration testi (wp-env + WP PHPUnit, 25-bob):

<?php
namespace Oqil\KitobKatalog\Tests;

use WP_UnitTestCase;
use Oqil\KitobKatalog\Rest\KitoblarController;

final class KitoblarControllerTest extends WP_UnitTestCase {

    public function test_publish_kitoblar_qaytadi(): void {
        // Test ma'lumoti yaratamiz (factory WP'da mavjud).
        self::factory()->post->create( [ 'post_type' => 'kitob', 'post_status' => 'publish', 'post_title' => 'Test kitob' ] );

        $request = new \WP_REST_Request( 'GET', '/kitkat/v1/kitoblar' );
        $request->set_param( 'son', 5 );

        $controller = new KitoblarController();
        $response   = $controller->kitoblar( $request );

        $this->assertSame( 200, $response->get_status() );
        $data = $response->get_data();
        $this->assertNotEmpty( $data );
        $this->assertSame( 'Test kitob', $data[0]['nom'] );
    }
}

Sof-PHP vs WP: kitoblar() callback'i WP_Query, get_the_title, get_post_meta ga tayanadi — bular faqat ishlab turgan WPda mavjud. Shuning uchun bu integration testi (WP_UnitTestCase, wp-env ichida ishlaydi), sof unit emas. isbn_tozala kabi mantiqni esa WP'siz test qilardik. Test piramidasi: ko'p sof unit (tez), kamroq integration (sekin, lekin haqiqiy) — 25-bob.

(Qiyin) Plugin'ni butunlay bitta CPT registratsiyasidan boshlab, fayl daraxtini yarating, composer.json PSR-4 ni sozlang, va composer dump-autoload bilan autoload ishlashini tasdiqlang. To'liq minimal "skelet" bering.

Yechim

composer.json:

{
    "name": "oqil/kitoblar-katalogi",
    "type": "wordpress-plugin",
    "license": "GPL-2.0-or-later",
    "require": { "php": ">=8.3" },
    "autoload": {
        "psr-4": { "Oqil\\KitobKatalog\\": "src/" }
    }
}

Minimal skelet:

kitoblar-katalogi/
├── kitoblar-katalogi.php   # header + require vendor/autoload.php + boot
├── composer.json
└── src/
    ├── Plugin.php
    └── PostTypes/KitobPostType.php

kitoblar-katalogi.php ichida:

require __DIR__ . '/vendor/autoload.php';
add_action( 'plugins_loaded', static fn() => \Oqil\KitobKatalog\Plugin::instance()->boot() );

Tasdiqlash:

composer dump-autoload   # vendor/autoload.php ni qayta yaratadi
php -r "require 'vendor/autoload.php'; var_dump(class_exists('Oqil\\KitobKatalog\\PostTypes\\KitobPostType'));"
# bool(true)  -> PSR-4 autoload ishlaydi

PSR-4: namespace Oqil\KitobKatalog\PostTypes\KitobPostType -> fayl src/PostTypes/KitobPostType.php. Composer namespace prefiksini src/ papkasiga moslaydi. Bu sof-PHP — WordPress'siz php -r bilan tekshiriladi.

(Qiyin) readme.txt ni to'liq yozing (wordpress.org formati) va Stable tag, header Version va SVN tags/ papkasi qanday bog'lanishini tushuntiring. Reliz jarayonini bosqichma-bosqich bering.

Yechim

readme.txt (28-bob):

=== Kitoblar katalogi ===
Contributors: ioqil
Tags: books, catalog, custom post type, gutenberg, rest-api
Requires at least: 7.0
Tested up to: 7.0
Requires PHP: 8.3
Stable tag: 1.0.0
License: GPLv2 or later
License URI: https://www.gnu.org/licenses/gpl-2.0.html

Kitoblarni CPT, janr, REST va Gutenberg blok bilan boshqaradigan plugin.

== Description ==
Kitoblar katalogi: kitob CPT, janr taxonomy, muallif/ISBN meta, REST endpoint va "Kitoblar ro'yxati" bloki.

== Changelog ==
= 1.0.0 =
* Birinchi reliz.

Bog'lanish: wordpress.org Stable tag: 1.0.0 ni o'qiydi -> tags/1.0.0/ papkasidagi kodni foydalanuvchiga beradi. Plugin header'idagi Version: 1.0.0 tags/1.0.0 bilan bir xil bo'lishi shart.

Reliz bosqichlari: 1. Kodni tayyorla, npm run build, phpcs, phpunit -> yashil. 2. Header Version va readme Stable tag ni 1.0.0 ga qo'y. 3. SVN: trunk/ ga nusxala, svn ci. 4. svn cp trunk tags/1.0.0 -> teg yarat. 5. svn ci -m "1.0.0 reliz".

wordpress.org Stable tag'ni ko'rib, tags/1.0.0 ni tarqatadi. Header bilan mos kelmasa — yangilanish ko'rsatkichi buziladi.

(Qiyin) Premium ("pro") qo'shimcha plugin g'oyasini loyihalang: bepul kitoblar-katalogi "core" hook'lar chiqarsin, "pro" plugin ularga ulanib qo'shimcha xususiyat (masalan kitob reytingi) qo'shsin. Core'da qanday hook'lar kerak?

Yechim

Freemium arxitektura: "core" plugin'da kengaytirish nuqtalari (hook'lar) bo'lishi kerak — xuddi WordPress yadrosi sizga bergandek.

Core'da (kitoblar-katalogi):

// REST javobini kengaytirish uchun filter:
$satr = apply_filters( 'kitkat_rest_kitob_satr', $satr, $post->ID );

// Blok render'idan keyin qo'shimcha kontent uchun action:
do_action( 'kitkat_blok_kitobdan_keyin', $post->ID );

// Meta box maydonlarini kengaytirish uchun action:
do_action( 'kitkat_meta_box_maydonlar', $post );

"Pro" plugin (kitoblar-katalogi-pro) ulanadi:

// Reytingni REST javobiga qo'shadi:
add_filter( 'kitkat_rest_kitob_satr', static function ( array $satr, int $id ): array {
    $satr['reyting'] = (float) get_post_meta( $id, '_kitkat_reyting', true );
    return $satr;
}, 10, 2 );

Talablar: (1) Core hook'larni hujjatlang (boshqa dasturchilar ham ishlatadi). (2) Hook nomlarini barqaror saqlang (o'zgartirish — buzilish). (3) Pro plugin core mavjudligini tekshirsin (is_plugin_active yoki class_exists). (4) Litsenziya/yangilanish API'si pro uchun alohida (wordpress.org pulli plugin'ni qabul qilmaydi — o'z serveringizdan tarqatasiz). Bu — sizning plugin'ingizni platformaga aylantiradi: 04-bobning hook falsafasi to'liq doira bo'lib qaytadi.

⬅️ Oldingi: 29 — Xavfsizlik auditi (chuqur) · 🏠 README

30 — Yakuniy kapston: to'liq professional plugin¶

Muammo: 29 bob bilim, lekin bitta plugin emas¶

Umumiy ko'rinish: arxitektura¶

To'liq fayl daraxti¶

1-qadam: kirish nuqtasi va header (03 / 05)¶

2-qadam: orkestrator Plugin sinfi (05)¶

3-qadam: CPT kitob va taxonomy janr (07 / 08)¶

4-qadam: meta box va register_post_meta (09)¶

5-qadam: Settings API sozlamalari (06)¶

6-qadam: REST endpoint kitkat/v1/kitoblar (16)¶

7-qadam: dynamic Gutenberg blok "Kitoblar ro'yxati" (19-21)¶

8-qadam: ixtiyoriy WooCommerce hook (27)¶

9-qadam: i18n (24) va tozalash (uninstall)¶

10-qadam: testlar (25)¶

RUNBOOK: qurish, tekshirish, reliz¶

"Keyingi qadamlar": expertdan keyin nima?¶

Tabrik — yo'l yakuni¶

30-bob mashqlari¶

Oson¶

O'rta¶

Qiyin¶

2-qadam: orkestrator `Plugin` sinfi (05)¶

3-qadam: CPT `kitob` va taxonomy `janr` (07 / 08)¶

4-qadam: meta box va `register_post_meta` (09)¶

6-qadam: REST endpoint `kitkat/v1/kitoblar` (16)¶