17 — WP-Cron va fon vazifalari¶

⬅️ Oldingi: 16 — REST API: o'z endpoint'laringiz · 🏠 README · Keyingi: 18 — Email, HTTP API va keshlash ➡️

Bu bobda: WordPress'da rejalashtirilgan (scheduled) fon vazifalarini WP-Cron bilan qanday yozishni — wp_schedule_event orqali takrorlanuvchi vazifa rejalash, hook'ga add_action ulash, wp_next_scheduled bilan dublikatni oldini olish, aktivatsiyada rejalash va deaktivatsiyada wp_clear_scheduled_hook bilan tozalash, cron_schedules filteri bilan o'z intervalingizni (masalan har 5 daqiqa) qo'shish, wp_schedule_single_event bilan bir martalik vazifa — o'rganamiz; eng muhimi, WP-Cron "haqiqiy cron" EMASligini (u tashrif/traffic'ga bog'liq) tushunib, production'da DISABLE_WP_CRON + tizim cron bilan ishonchli, aniq vaqtli ishga tushirishni sozlaymiz va katta hajmli vazifalar uchun Action Scheduler'ga ham qisqacha to'xtalamiz.

Muammo: "har kuni eski kitoblarni yangila"¶

"Kitoblar katalogi" plugin'imiz o'sib bormoqda. Sayt egasi yangi talab qo'yadi:

"Har kuni tunda eski kitoblarning holatini tekshir: chop etilganiga 1 yildan oshgan kitoblarga eski belgisini qo'y, hamda menga kunlik hisobot email'i yubor."

Bu — fon vazifasi (background task). Uni hech kim "tugmani bosib" ishga tushirmaydi; u vaqt bo'yicha o'zi ishlashi kerak. PHP'da odatda buni operatsion tizimning cron (Linux) yoki Task Scheduler (Windows) bilan qilamiz. Lekin plugin yozayotganda siz mijozning serveriga kira olmaysiz — har bir sayt boshqa hosting'da. WordPress bunga WP-Cron degan o'z yechimini beradi.

📌 Asosiy g'oya: WP-Cron — bu vazifalarni "kelajakda falon vaqtda, falon takrorlanish bilan ishga tushir" deb rejalash mexanizmi. Lekin uning ishlash usuli klassik cron'dan tubdan farq qiladi — buni tushunmaslik eng katta xato manbai. Avval shuni hal qilamiz.

WP-Cron "haqiqiy cron" EMAS¶

Klassik Linux cron — bu tizim demoni: u soatni kuzatadi va belgilangan daqiqa kelganda vazifani aniq ishga tushiradi, sayt'ga hech kim kirmasa ham.

WP-Cron boshqacha ishlaydi. WordPress demon emas — u faqat so'rov (HTTP request) kelganda jonlanadigan PHP ilovasi. Shuning uchun WP-Cron traffic'ga asoslangan (traffic-based): har safar saytingizga so'rov kelganda (kimdir sahifa ochganda), WordPress "muddati o'tgan rejalashtirilgan vazifa bormi?" deb tekshiradi va bo'lsa, uni ishga tushiradi.

WP-Cron oqimi: brauzerdan so'rov keladi, WordPress yuklanadi, wp_cron() muddati o'tgan event bormi deb tekshiradi, bo'lsa spawn qilib hook action ishga tushadi, bo'lmasa oddiy sahifa qaytadi

Bu degani:

⚠️ Kam tashrifli saytda vazifa kechikadi. Agar siz vazifani "soat 03:00 da" rejalasangiz, lekin 03:00 dan 09:00 gacha saytga hech kim kirmasa, vazifa faqat 09:00 da — birinchi so'rov kelganda — ishga tushadi.
⚠️ Aniq vaqt kafolati yo'q. "Har soatda" degan vazifa, agar 90 daqiqa hech tashrif bo'lmasa, 90 daqiqada bir marta ishlaydi.
ℹ️ So'rov kelishi sekinlashmaydi: WP-Cron alohida, fon HTTP so'rovi sifatida ("spawn") ishga tushiriladi — foydalanuvchining sahifasi uni kutib turmaydi. Lekin baribir trigger — bu kelgan so'rov.

💡 Buni shunday tasavvur qiling: klassik cron — devordagi soatga qarab vazifa bajaradigan ishchi. WP-Cron — eshikdan kimdir kirganda "ie, falon ishni qilish vaqti o'tib ketibdi-ku" deb eslab, o'shanda bajaradigan ishchi. Hech kim kirmasa — ish kechikadi.

Ikki yondashuv: chapda traffic-based WP-Cron tashrifga bog'liq va kechikishi mumkin, o'ngda DISABLE_WP_CRON plus tizim cron aniq vaqtda ishonchli ishga tushadi

📌 Shuning uchun: rivojlanish va kam-trafik saytlar uchun WP-Cron qulay, lekin production va aniq vaqt talab qilinganda — tizim cron bilan to'g'rilaymiz (bu bobning oxirida). Avval rejalashni o'rganamiz, chunki kod ikkala holatda ham bir xil.

Vazifa rejalash: `wp_schedule_event`¶

Takrorlanuvchi (recurring) vazifa rejalash uchun wp_schedule_event ishlatiladi. Rasmiy imzosi (developer.wordpress.org):

wp_schedule_event(
    int $timestamp,      // birinchi ishga tushish vaqti (Unix timestamp, UTC)
    string $recurrence,  // takrorlanish: 'hourly' | 'twicedaily' | 'daily' | 'weekly'
    string $hook,        // ishga tushganda chaqiriladigan action hook nomi
    array $args = [],     // hook callback'iga uzatiladigan argumentlar (ixtiyoriy)
    bool $wp_error = false // xatoda WP_Error qaytarsinmi (ixtiyoriy)
): bool|WP_Error

Ish ikki qismdan iborat, ularni adashtirmang:

Rejalash (wp_schedule_event) — "falon vaqtda, falon takrorlanish bilan, falon hook ishlasin" deb yozib qo'yish.
Hook'ga ish ulash (add_action) — o'sha hook ishga tushganda nima qilinishi kerakligini belgilash.

Rejalash bir marta qilinadi (odatda plugin aktivatsiyasida). add_action esa har yuklanishda ro'yxatdan o'tishi kerak — chunki vazifa ishga tushganda WordPress shu hook'ni do_action qiladi va sizning callback'ingiz ro'yxatda turishi shart.

wp_schedule_event oqimi: timestamp va recurrence bilan event rejalanadi, recurrence intervalni belgilaydi, hook nomiga add_action ulanadi, har interval kelganda action callback ishlaydi

To'liq misol: kunlik vazifa¶

namespace Oqil\KitobKatalog;

class Cron {

    // Hook nomi — prefiksli, izchil. Rejalash ham, add_action ham SHU nomni ishlatadi.
    const KUNLIK_HOOK = 'kitoblar_katalogi_kunlik_vazifa';

    /**
     * Hook'ni callback'ga ulash. HAR yuklanishda chaqiriladi (init/plugins_loaded).
     * Vazifa ishga tushganda WordPress shu callback'ni chaqiradi.
     */
    public static function registratsiya(): void {
        add_action( self::KUNLIK_HOOK, [ self::class, 'kunlik_ishni_bajar' ] );
    }

    /**
     * Aktivatsiyada chaqiriladi: agar hali rejalashtirilmagan bo'lsa, rejalaymiz.
     */
    public static function rejalashtir(): void {
        // DUBLIKAT oldini olish: faqat rejalashtirilmagan bo'lsa rejalaymiz
        if ( ! wp_next_scheduled( self::KUNLIK_HOOK ) ) {
            wp_schedule_event( time(), 'daily', self::KUNLIK_HOOK );
        }
    }

    /**
     * Deaktivatsiyada chaqiriladi: rejani tozalaymiz.
     */
    public static function tozala(): void {
        wp_clear_scheduled_hook( self::KUNLIK_HOOK );
    }

    /**
     * Asl ish: eski kitoblarni belgilash + hisobot.
     */
    public static function kunlik_ishni_bajar(): void {
        $bir_yil_oldin = time() - YEAR_IN_SECONDS;

        $eskilar = get_posts( [
            'post_type'      => 'kitob',
            'post_status'    => 'publish',
            'posts_per_page' => 50, // bir martada cheklab, og'irlikni nazorat qilamiz
            'date_query'     => [
                [ 'before' => gmdate( 'Y-m-d', $bir_yil_oldin ) ],
            ],
            'fields'         => 'ids',
        ] );

        foreach ( $eskilar as $kitob_id ) {
            update_post_meta( $kitob_id, '_kitkat_eski', '1' );
        }

        // Hisobotni log qilamiz (email 18-bobda wp_mail bilan)
        error_log( sprintf( '[kitoblar-katalogi] %d ta eski kitob belgilandi', count( $eskilar ) ) );
    }
}

Asosiy plugin faylida ulaymiz:

// kitoblar-katalogi/kitoblar-katalogi.php
use Oqil\KitobKatalog\Cron;

// Har yuklanishda hook -> callback bog'lanishi SHART
add_action( 'init', [ Cron::class, 'registratsiya' ] );

// Aktivatsiyada rejalaymiz, deaktivatsiyada tozalaymiz
register_activation_hook( __FILE__, [ Cron::class, 'rejalashtir' ] );
register_deactivation_hook( __FILE__, [ Cron::class, 'tozala' ] );

📌 Uch qoidani yodda tuting:

add_action har doim (har yuklanishda) ro'yxatdan o'tadi — aks holda vazifa ishga tushganda callback topilmaydi.
Rejalash aktivatsiyada, wp_next_scheduled tekshiruvi bilan — dublikat rejani oldini oladi.
Tozalash deaktivatsiyada — wp_clear_scheduled_hook bilan "orfan" reja qoldirmaymiz.

⚠️ add_action ni register_activation_hook ichiga QO'YMANG. Aktivatsiya bir marta ishlaydi; ulanish esa har so'rovda kerak. Ularni aralashtirsangiz, vazifa rejalanadi-yu, lekin ishga tushganda hech narsa bajarilmaydi (callback ulanmagan).

Dublikat reja nega xavfli¶

wp_next_scheduled($hook) — agar shu hook rejalashtirilgan bo'lsa, keyingi ishga tushish vaqtini (Unix timestamp) qaytaradi; bo'lmasa false. Rasmiy imzo:

wp_next_scheduled( string $hook, array $args = [] ): int|false

Agar tekshiruvsiz har aktivatsiyada wp_schedule_event chaqirsangiz, bir nechta bir xil reja paydo bo'ladi va vazifa har intervalda bir necha marta ishlaydi. if ( ! wp_next_scheduled(...) ) — buning oldini oladi.

⚠️ $args mosligi: wp_next_scheduled (va wp_unschedule_event) rejani topish uchun $args ni ham hisobga oladi — WordPress ichida md5( serialize( $args ) ) orqali hash hisoblanadi. Agar rejalashda wp_schedule_event( time(), 'daily', $hook, [ 5 ] ) deb argument bersangiz, tekshirishda ham aynan o'sha wp_next_scheduled( $hook, [ 5 ] ) ni bering. Tip ham muhim: [ 5 ] (int) va [ '5' ] (string) — boshqa hash.

Standart takrorlanish qiymatlari¶

$recurrence faqat ro'yxatdan o'tgan nomli intervallardan biri bo'lishi mumkin. WordPress yadrosida tayyor turadiganlari (rasmiy hujjat):

Qiymat	Interval
`'hourly'`	Har soatda (3600 s)
`'twicedaily'`	Kuniga ikki marta (12 soat)
`'daily'`	Har kuni (24 soat)
`'weekly'`	Har hafta (7 kun) — WP 5.4 dan yadroda

📌 $recurrence ga to'g'ridan-to'g'ri sekund yoki ixtiyoriy matn berib bo'lmaydi — u nomli jadvalga (wp_get_schedules()) murojaat qiladi. O'z intervalingiz kerak bo'lsa, avval uni cron_schedules filteri bilan ro'yxatga qo'shishingiz shart (keyingi bo'lim).

O'z intervalingiz: `cron_schedules` filteri¶

"Har 5 daqiqada narxlarni yangila" kabi vazifa uchun standart intervallar yetmaydi. cron_schedules filteri jadvalga yangi nomli interval qo'shadi. Filter callback'i mavjud $schedules massivini oladi, unga o'z elementini qo'shadi va massivni qaytaradi.

Har bir interval ikki kalitdan iborat: interval (sekundda, int) va display (odamga ko'rinadigan nom, string).

namespace Oqil\KitobKatalog;

add_filter( 'cron_schedules', static function ( array $schedules ): array {
    // MUHIM: mavjud jadvalga QO'SHAMIZ, qayta yozmaymiz (boshqa plagin intervallarini saqlab)
    $schedules['kitkat_5min'] = [
        'interval' => 5 * MINUTE_IN_SECONDS, // 300 sekund
        'display'  => __( 'Har 5 daqiqada', 'kitoblar-katalogi' ),
    ];
    return $schedules;
} );

Endi shu nomdan rejalashda foydalanamiz:

if ( ! wp_next_scheduled( 'kitkat_narx_yangilash' ) ) {
    wp_schedule_event( time(), 'kitkat_5min', 'kitkat_narx_yangilash' );
}
add_action( 'kitkat_narx_yangilash', 'kitkat_narxlarni_yangila' );

⚠️ Tartib muhim: cron_schedules filteri rejalashdan oldin ro'yxatdan o'tishi kerak. Eng ishonchli yo'l — filterni plugin yuklanishida (fayl yuqorisida yoki init da emas, balki har so'rovda bajariladigan joyda) ulash. Filter ulanmagan paytda noma'lum $recurrence bilan rejalasangiz, wp_schedule_event false qaytaradi va vazifa rejalanmaydi.

💡 ⚠️ Juda qisqa interval — past anti-naqsh. kitkat_5min ni traffic-based WP-Cron bilan ishlatsangiz, u faqat har 5 daqiqada kamida bitta tashrif bo'lsa ishlaydi. Bunday tez-tez bajariladigan vazifalar uchun pastdagi tizim cron yondashuvi shart (yoki Action Scheduler).

Bir martalik vazifa: `wp_schedule_single_event`¶

Ba'zan vazifa bir marta, kelajakdagi biror vaqtda bajarilishi kerak — takrorlanmasdan. Masalan: foydalanuvchi yangi kitob qo'shganda, 10 daqiqadan keyin tashqi API'dan muqovani yuklab olishni rejalash (so'rovni sekinlashtirmaslik uchun fonga surish).

wp_schedule_single_event(
    int $timestamp,        // qachon ishlasin (Unix timestamp, UTC)
    string $hook,          // ishga tushadigan action hook
    array $args = [],       // callback'ga argumentlar
    bool $wp_error = false  // xatoda WP_Error qaytarsinmi
): bool|WP_Error

namespace Oqil\KitobKatalog;

// Kitob saqlanganda -> 10 daqiqadan keyin muqovani fonda yuklab olishni rejala
add_action( 'save_post_kitob', static function ( int $post_id ): void {
    // Autosave/revision'larni o'tkazib yuboramiz
    if ( wp_is_post_autosave( $post_id ) || wp_is_post_revision( $post_id ) ) {
        return;
    }

    // Bir martalik vazifa: hook'ga kitob ID sini argument qilib uzatamiz
    wp_schedule_single_event(
        time() + 10 * MINUTE_IN_SECONDS,
        'kitkat_muqova_yuklash',
        [ $post_id ]
    );
}, 10, 1 );

// Hook callback'i HAR yuklanishda ulanadi; argumentni qabul qiladi
add_action( 'kitkat_muqova_yuklash', static function ( int $post_id ): void {
    // 18-bob: wp_remote_get bilan muqovani yuklab, attachment qilib saqlash
    error_log( "Kitob {$post_id} uchun muqova fonda yuklanmoqda" );
}, 10, 1 );

📌 wp_schedule_single_event ham $args ni hash'ga qo'shadi: bir xil $hook + bir xil $args bilan takroriy bir martalik vazifa qo'shsangiz (10 daqiqa ichida), WordPress dublikatni rad etadi. Bu odatda foydali — masalan bir kitob bir necha marta saqlansa, muqova faqat bir marta yuklanadi.

💡 Bir martalik vazifani ishlamasdan oldin bekor qilish kerak bo'lsa, wp_unschedule_event( $timestamp, $hook, $args ) ishlatiladi:

wp_unschedule_event(
    int $timestamp, string $hook, array $args = [], bool $wp_error = false
): bool|WP_Error

$timestamp ni wp_next_scheduled( $hook, $args ) dan olishingiz mumkin.

Tozalash: `wp_clear_scheduled_hook` vs `wp_unschedule_event`¶

Plugin deaktivatsiya qilinganda barcha rejalaringizni tozalash shart — aks holda plugin o'chsa ham WordPress uning hook'ini ishga tushirishga urinaveradi (hook callback'i endi yo'q — sokin xatolik yoki keraksiz yuk).

Funksiya	Imzo	Qachon
`wp_clear_scheduled_hook`	`wp_clear_scheduled_hook($hook, $args = [], $wp_error = false): int\\|false\\|WP_Error`	Hook bo'yicha barcha rejalarni o'chirish (deaktivatsiyada)
`wp_unschedule_event`	`wp_unschedule_event($timestamp, $hook, $args = [], $wp_error = false): bool\\|WP_Error`	Bitta aniq rejani (timestamp bo'yicha) o'chirish

register_deactivation_hook( __FILE__, static function (): void {
    wp_clear_scheduled_hook( 'kitoblar_katalogi_kunlik_vazifa' );
    wp_clear_scheduled_hook( 'kitkat_narx_yangilash' );
    // Bir martalik 'kitkat_muqova_yuklash' lar ham bo'lsa, ularni ham tozalang:
    wp_clear_scheduled_hook( 'kitkat_muqova_yuklash' );
} );

📌 wp_clear_scheduled_hook nechta reja o'chirilganini (int) qaytaradi — 0 bo'lsa, shu hook+args bilan reja yo'q edi. Agar rejalashda $args bergan bo'lsangiz, tozalashda ham aynan o'sha $args ni bering, aks holda reja topilmaydi va o'chmaydi.

Production: WP-Cron'ni "haqiqiy" cron'ga aylantirish¶

Endi muammoning ildiziga qaytamiz. Traffic-based WP-Cron ikki sababdan production'ga to'liq mos emas:

Aniqlik yo'q: kam tashrifda vazifa kechikadi.
Har so'rovda tekshiruv yuki: WordPress har sahifa yuklanishida cron'ni tekshirib spawn qiladi — yuqori trafikda bu keraksiz qo'shimcha so'rovlar (ba'zan bir vaqtda bir nechta spawn).

To'g'ri yondashuv ikki qadam:

1-qadam — wp-config.php da WP-Cron'ning avtomatik trigerini o'chiring:

// wp-config.php (foydalanuvchi o'z saytida qiladi, plugin EMAS)
define( 'DISABLE_WP_CRON', true );

Bu WordPress'ga "har so'rovda cron'ni o'zing tekshirma" deydi. Endi rejalashtirilgan vazifalar avtomatik ishlamaydi — ularni tashqaridan biz ishga tushiramiz.

2-qadam — tizim cron'ni wp-cron.php ni aniq vaqtda chaqirishga sozlang. Endi vazifani ishga tushiradigan — operatsion tizimning haqiqiy cron'i, demak aniq vaqt kafolatlanadi.

Linux/macOS crontab (har 5 daqiqada wp-cron.php ni so'rab turadi):

# crontab -e ichida, har 5 daqiqada wp-cron.php ni chaqir
*/5 * * * * wget -q -O - https://saytingiz.uz/wp-cron.php?doing_wp_cron >/dev/null 2>&1

yoki WP-CLI bilan (ishonchliroq — HTTP sarlama yuki yo'q, faqat muddati kelgan vazifalarni ishga tushiradi):

# Har 5 daqiqada, muddati kelgan barcha vazifalarni ishga tushir
*/5 * * * * cd /var/www/saytingiz && wp cron event run --due-now >/dev/null 2>&1

Windows Server'da Task Scheduler bilan PowerShell orqali Invoke-WebRequest https://saytingiz.uz/wp-cron.php ni chaqirish mumkin.

📌 Nega production'da shu afzal:

⏱️ Aniq vaqt: vazifa belgilangan daqiqada ishlaydi — tashrifga bog'liq emas.
⚡ Performance: oddiy so'rovlar endi cron tekshiruvini ko'tarmaydi — sayt yengilroq.
🔁 Bashorat: "tunda 03:00 da hisobot" haqiqatan 03:00 da ishlaydi (cron'ni o'sha vaqtga moslab).

💡 Ko'p professional hosting (managed WordPress) buni avtval sozlab qo'ygan: ular DISABLE_WP_CRON ni yoqib, o'z tizim cron'ini ulaydi. Plugin sifatida siz buni majburlay olmaysiz — lekin readme.txt (28-bob) yoki sozlamalar sahifasida foydalanuvchiga tavsiya qilishingiz mumkin. Plugin kodi ikkala holatda ham o'zgarmaydi: siz baribir wp_schedule_event bilan rejalaysiz; faqat trigger manbasi farq qiladi.

ℹ️ wp_doing_cron() funksiyasi — joriy so'rov cron so'rovi ekanini (DOING_CRON konstantasi orqali) bool qaytaradi. Vazifa ichida "men cron kontekstidamanmi?" deb tekshirish kerak bo'lsa foydali (masalan ortiqcha vaqt chegarasini oshirish uchun).

⚠️ Halol eslatma: WP-Cron'ning jonli triggeri (so'rov kelganda spawn, tizim cron chaqiruvi, vazifaning haqiqatan ishga tushishi) faqat ishlab turgan WordPress saytida ko'rinadi. Yuqoridagi kod docs bilan tasdiqlangan va sintaktik to'g'ri; uni o'z saytingizda sinab ko'ring: WP-CLI bilan wp cron event list rejalarni ko'rsatadi, wp cron event run --due-now esa muddati kelganlarni qo'lda ishga tushiradi. WP Crontrol plagini esa admin'da rejalarni grafik ko'rsatadi.

Katta hajm uchun: Action Scheduler (kirish)¶

WP-Cron ko'p, og'ir yoki navbatli (queue) vazifalar uchun mo'ljallanmagan. Agar sizda 10 000 ta kitobni navbat bilan qayta ishlash, yoki minglab fon vazifasini ishonchli (xatoda qayta urinish, jurnal bilan) bajarish kerak bo'lsa — Action Scheduler kerak bo'ladi.

Action Scheduler — bu o'z DB jadvallariga ega bo'lgan, WordPress ustida ishlaydigan ishonchli navbat kutubxonasi. Uni WooCommerce keng ishlatadi (buyurtmalar, email'lar, hisobotlar — yuz minglab vazifa). U:

Vazifalarni o'z jadvallarida saqlaydi (wp_options ni shishirmaydi — WP-Cron'da ko'p reja bo'lsa cron option og'irlashadi).
Partiyalab (batch) ishlaydi — bir so'rovda hammasini emas, qism-qism.
Jurnal va qayta urinish beradi — qaysi vazifa qachon ishladi/xato bo'ldi ko'rinadi.

// Action Scheduler ulangan bo'lsa (kompozer yoki WooCommerce orqali):
// Bir martalik vazifa
as_schedule_single_action( time() + HOUR_IN_SECONDS, 'kitkat_katta_import', [ $batch_id ] );

// Takrorlanuvchi vazifa (interval sekundda)
as_schedule_recurring_action( time(), DAY_IN_SECONDS, 'kitoblar_katalogi_kunlik_vazifa' );

// Hook'ga ulanish odatdagidek add_action bilan
add_action( 'kitkat_katta_import', 'kitkat_import_partiyasini_bajar', 10, 1 );

📌 Qoidaga aylantiring: oddiy, kam sonli, vaqti tig'iz bo'lmagan vazifalar — WP-Cron. Ko'p sonli, og'ir, ishonchlilik talab qiladigan navbat ishlari — Action Scheduler. Ikkalasining ham hook'ga ulanishi add_action bilan bir xil; farqi — rejalash va bajarish dvigatelida.

ℹ️ Action Scheduler — alohida kutubxona; uni plugin'ingizga Composer bilan qo'shasiz yoki WooCommerce mavjud bo'lsa allaqachon bor. Bu bobda chuqur kirmaymiz, lekin "WP-Cron yetmay qoldi" degan signalni tanib olishingiz muhim.

Birga qo'yamiz¶

"Kitoblar katalogi" plugin'ida endi fon vazifalari bor:

Kunlik vazifa (daily) — eski kitoblarni belgilash + hisobot (wp_schedule_event, aktivatsiyada wp_next_scheduled bilan, deaktivatsiyada wp_clear_scheduled_hook).
O'z intervali (kitkat_5min) — cron_schedules filteri orqali tez-tez bajariladigan vazifa uchun.
Bir martalik vazifa — kitob saqlanganda muqovani fonga surish (wp_schedule_single_event).
Production — DISABLE_WP_CRON + tizim cron bilan aniq vaqt va yengil so'rovlar.

Eng muhim saboq: WP-Cron — qulay, lekin traffic'ga bog'liq; aniqlik kerak bo'lganda uni tizim cron bilan to'g'rilang, katta navbat kerak bo'lganda Action Scheduler'ga o'ting. Keyingi bobda fon vazifalari ko'pincha hamroh bo'ladigan ishlarni — email yuborish (wp_mail), tashqi API'ga HTTP so'rov (wp_remote_get) va natijalarni keshlashni — o'rganamiz.

17-bob mashqlari¶

Oson¶

(Oson) O'z so'zingiz bilan tushuntiring: nima uchun "soat 03:00 da" rejalangan WP-Cron vazifasi kam tashrifli saytda 03:00 da emas, balki keyinroq ishlashi mumkin?
(Oson) wp_schedule_event ning birinchi uchta majburiy parametri nima va ular qanday tartibda keladi?
(Oson) wp_next_scheduled('falon_hook') qaysi ikki turdagi qiymatni qaytarishi mumkin va har biri nimani bildiradi?
(Oson) Standart WordPress takrorlanish qiymatlaridan to'rttasini sanab bering. 'every_minute' ulardan birimi?
(Oson) add_action ni hook'ga ulashni nima uchun aktivatsiya emas, har yuklanish (masalan init) da qilish kerak?

O'rta¶

(O'rta) cron_schedules filteri bilan "har 10 daqiqada" intervalini qo'shing. interval va display kalitlarining tiplari qanday? Filterda nima uchun $schedules massiviga qo'shish (qayta yozmaslik) muhim?
Yechim
```
add_filter( 'cron_schedules', static function ( array $schedules ): array {
    $schedules['kitkat_10min'] = [
        'interval' => 10 * MINUTE_IN_SECONDS, // int, sekundda (600)
        'display'  => __( 'Har 10 daqiqada', 'kitoblar-katalogi' ), // string
    ];
    return $schedules; // QO'SHIB qaytaramiz
} );
```
Tushuntirish: interval — int (sekund), display — string (odamga ko'rinadigan nom). $schedules ni qayta yozsangiz (return [ ... ]), boshqa plugin va yadro intervallari (hourly, daily...) yo'qoladi — shuning uchun mavjud massivga element qo'shib, butun massivni qaytaramiz.
(O'rta) wp_schedule_single_event va wp_schedule_event o'rtasidagi farq nima? Har biriga bittadan amaliy misol holatini ayting.
(O'rta) Nima uchun wp_next_scheduled va wp_clear_scheduled_hook ga rejalashda ishlatgan aynan o'sha $args ni berish kerak? WordPress rejani qanday identifikatsiya qiladi?
(O'rta) Production saytda define('DISABLE_WP_CRON', true) qilingach, rejalashtirilgan vazifalar ishlashda davom etishi uchun yana nima sozlanishi kerak? Bir crontab qatori yozing.
Yechim
```
# Har 5 daqiqada muddati kelgan vazifalarni WP-CLI bilan ishga tushir
*/5 * * * * cd /var/www/saytingiz && wp cron event run --due-now >/dev/null 2>&1
```
yoki HTTP orqali:
```
*/5 * * * * wget -q -O - https://saytingiz.uz/wp-cron.php?doing_wp_cron >/dev/null 2>&1
```
Tushuntirish: DISABLE_WP_CRON so'rovga bog'liq avtomatik trigerni o'chiradi; endi vazifalarni tizim cron'i wp-cron.php ni yoki wp cron event run --due-now ni aniq vaqtda chaqirib ishga tushiradi. WP-CLI varianti faqat muddati kelganlarini bajaradi va HTTP yuki yo'q.

Qiyin¶

(Qiyin) "Kitoblar katalogi" uchun to'liq Cron sinfini yozing: daily takrorlanish bilan hook rejalansin (aktivatsiyada, wp_next_scheduled bilan dublikatdan himoyalangan), hook init da callback'ga ulansin, deaktivatsiyada wp_clear_scheduled_hook bilan tozalansin. Callback eski kitoblarni _kitkat_eski meta bilan belgilasin.

Yechim

namespace Oqil\KitobKatalog;

class Cron {
    const HOOK = 'kitoblar_katalogi_kunlik_vazifa';

    public static function init(): void {
        // HAR yuklanishda hook -> callback ulanishi
        add_action( self::HOOK, [ self::class, 'bajar' ] );
    }

    public static function rejalashtir(): void {
        // Dublikatdan himoya: faqat rejalashtirilmagan bo'lsa
        if ( ! wp_next_scheduled( self::HOOK ) ) {
            wp_schedule_event( time(), 'daily', self::HOOK );
        }
    }

    public static function tozala(): void {
        wp_clear_scheduled_hook( self::HOOK );
    }

    public static function bajar(): void {
        $eskilar = get_posts( [
            'post_type'      => 'kitob',
            'post_status'    => 'publish',
            'posts_per_page' => 50,
            'fields'         => 'ids',
            'date_query'     => [
                [ 'before' => gmdate( 'Y-m-d', time() - YEAR_IN_SECONDS ) ],
            ],
        ] );

        foreach ( $eskilar as $id ) {
            update_post_meta( $id, '_kitkat_eski', '1' );
        }
    }
}

// Asosiy faylda:
// add_action( 'init', [ Cron::class, 'init' ] );
// register_activation_hook( __FILE__, [ Cron::class, 'rejalashtir' ] );
// register_deactivation_hook( __FILE__, [ Cron::class, 'tozala' ] );

Tushuntirish: init() har yuklanishda hook'ni callback'ga ulaydi (vazifa ishga tushganda callback topilishi uchun). rejalashtir() aktivatsiyada, wp_next_scheduled bilan dublikatni oldini olib rejalaydi. tozala() deaktivatsiyada barcha rejalarni o'chiradi. gmdate UTC sanasini beradi (cron timestamp'lari UTC).

(Qiyin) cron_schedules ga kitkat_5min (har 5 daqiqa) qo'shing va shu interval bilan kitkat_narx_yangilash hook'ini rejalang. Filter va rejalash tartibi nima uchun muhimligini izohlang.

Yechim

namespace Oqil\KitobKatalog;

// 1) Avval intervalni ro'yxatga qo'shamiz (har so'rovda)
add_filter( 'cron_schedules', static function ( array $schedules ): array {
    $schedules['kitkat_5min'] = [
        'interval' => 5 * MINUTE_IN_SECONDS,
        'display'  => __( 'Har 5 daqiqada', 'kitoblar-katalogi' ),
    ];
    return $schedules;
} );

// 2) Hook'ni callback'ga ulaymiz (har so'rovda)
add_action( 'kitkat_narx_yangilash', static function (): void {
    // narxlarni yangilash mantiqi (18-bob: wp_remote_get)
} );

// 3) Rejalash (masalan aktivatsiyada yoki init da, dublikatdan himoyalangan)
function kitkat_narx_rejalashtir(): void {
    if ( ! wp_next_scheduled( 'kitkat_narx_yangilash' ) ) {
        // 'kitkat_5min' filter ULANGAN bo'lishi SHART, aks holda false qaytadi
        wp_schedule_event( time(), 'kitkat_5min', 'kitkat_narx_yangilash' );
    }
}

Tushuntirish: wp_schedule_event $recurrence ni wp_get_schedules() jadvalidan qidiradi. Agar cron_schedules filteri hali ulanmagan bo'lsa, kitkat_5min topilmaydi va rejalash false qaytarib, vazifa rejalanmaydi. Shuning uchun filter — rejalashdan oldin, har so'rovda ulanishi kerak. ⚠️ Bunday tez interval faqat tizim cron yoki yetarli trafik bilan ishonchli ishlaydi.

(Qiyin) Kitob saqlanganda (save_post_kitob) 15 daqiqadan keyin muqovani fonda yuklab oladigan bir martalik vazifa rejalang. Autosave/revision'ni o'tkazib yuboring va hook callback'i kitob ID sini argument sifatida qabul qilsin. Dublikat bir martalik vazifa qanday oldini olinishini izohlang.

Yechim

namespace Oqil\KitobKatalog;

add_action( 'save_post_kitob', static function ( int $post_id ): void {
    if ( wp_is_post_autosave( $post_id ) || wp_is_post_revision( $post_id ) ) {
        return; // texnik saqlashlarni o'tkazib yuboramiz
    }

    // Bir martalik vazifa: 15 daqiqadan keyin, kitob ID si argument bilan
    wp_schedule_single_event(
        time() + 15 * MINUTE_IN_SECONDS,
        'kitkat_muqova_yuklash',
        [ $post_id ]
    );
}, 10, 1 );

// Callback HAR yuklanishda ulanadi va argumentni qabul qiladi
add_action( 'kitkat_muqova_yuklash', static function ( int $post_id ): void {
    // 18-bob: wp_remote_get bilan muqovani yuklab, attachment qilib saqlash
    error_log( "Kitob {$post_id} muqovasi fonda yuklanmoqda" );
}, 10, 1 );

Tushuntirish: wp_schedule_single_event $hook + $args ([ $post_id ]) ni md5( serialize( $args ) ) bilan hash qiladi. Bir kitob 15 daqiqa ichida bir necha marta saqlansa, bir xil hash tufayli takror reja qo'shilmaydi — muqova faqat bir marta yuklanadi. add_action ga , 10, 1 — callback bitta argument ($post_id) qabul qilishini bildiradi.

(Qiyin) WP-Cron'ni production'da to'g'rilashning to'liq rejasini yozing: wp-config.php da nima o'zgartiriladi, tizim cron qatori qanday bo'ladi (WP-CLI bilan), va nima uchun bu traffic-based variantdan afzal. Plugin kodi o'zgaradimi?
Yechim

1) wp-config.php (foydalanuvchi o'z saytida):
```
define( 'DISABLE_WP_CRON', true );
```
2) Tizim cron (crontab -e), har 5 daqiqada:
```
*/5 * * * * cd /var/www/saytingiz && wp cron event run --due-now >/dev/null 2>&1
```
3) Nega afzal: - Aniq vaqt: vazifa tashrifga bog'liq emas — tizim cron belgilangan vaqtda ishlaydi. - Performance: oddiy so'rovlar endi cron tekshiruvi yukini ko'tarmaydi; yuqori trafikda bir vaqtda ko'p spawn bo'lmaydi. - Bashorat: "tunda hisobot" haqiqatan tunda ishlaydi.

4) Plugin kodi o'zgarmaydi: siz baribir wp_schedule_event/wp_schedule_single_event bilan rejalaysiz va add_action bilan ulaysiz. Faqat trigger manbasi (so'rov o'rniga tizim cron) farq qiladi.

Tushuntirish: WP-Cron traffic-based — so'rovsiz ishlamaydi. DISABLE_WP_CRON avtomatik trigerni o'chiradi va tizim cron'i wp cron event run --due-now ni aniq vaqtda chaqirib, faqat muddati kelgan vazifalarni ishonchli bajaradi. Bu plugin mantiqiga emas, faqat ishga tushirish dvigateliga ta'sir qiladi.
(Qiyin) Quyidagi kodda ikki xato bor. Ularni toping va tuzating: vazifa rejalanadi-yu, lekin ishga tushganda hech narsa bajarilmaydi; hamda har aktivatsiyada yangi reja qo'shiladi.
```
register_activation_hook( __FILE__, function () {
    wp_schedule_event( time(), 'daily', 'kitkat_kunlik' );
    add_action( 'kitkat_kunlik', 'kitkat_kunlik_ish' );
} );
```
Yechim

Xato 1: add_action aktivatsiya ichida — u faqat aktivatsiya so'rovida ulanadi, keyingi so'rovlarda emas. Vazifa ishga tushganda (boshqa so'rovda) callback ulanmagan, hech narsa bajarilmaydi. add_action har yuklanishda (masalan init da yoki fayl yuqorisida) ulanishi kerak.

Xato 2: wp_next_scheduled tekshiruvi yo'q — har aktivatsiyada yangi daily reja qo'shiladi (dublikat).

To'g'ri variant:
```
// HAR yuklanishda hook -> callback
add_action( 'kitkat_kunlik', 'kitkat_kunlik_ish' );

// Aktivatsiyada, faqat rejalashtirilmagan bo'lsa rejala
register_activation_hook( __FILE__, static function (): void {
    if ( ! wp_next_scheduled( 'kitkat_kunlik' ) ) {
        wp_schedule_event( time(), 'daily', 'kitkat_kunlik' );
    }
} );

// Deaktivatsiyada tozala (orfan reja qoldirmaslik uchun)
register_deactivation_hook( __FILE__, static function (): void {
    wp_clear_scheduled_hook( 'kitkat_kunlik' );
} );
```
Tushuntirish: add_action aktivatsiyadan tashqariga chiqarildi (har so'rovda ulanadi); wp_next_scheduled dublikatni oldini oladi; register_deactivation_hook + wp_clear_scheduled_hook tozalashni qo'shadi.
(Qiyin) Qachon WP-Cron yetarli emas va Action Scheduler kerak bo'ladi? Kamida uchta belgi ayting va Action Scheduler'ning WP-Cron'dan uchta texnik afzalligini sanang.

Yechim

WP-Cron yetmaydigan belgilar: - Ko'p sonli vazifa: minglab/yuz minglab fon ishi (masalan har foydalanuvchiga email) — wp_options dagi cron reja og'irlashadi. - Navbatli, partiyalanadigan ish: 10 000 yozuvni qism-qism qayta ishlash kerak; bitta so'rovda hammasi PHP vaqt chegarasiga uriladi. - Ishonchlilik talab: xatoda qayta urinish, qaysi vazifa qachon ishladi degan jurnal kerak.

Action Scheduler afzalliklari: - O'z DB jadvallari — wp_options ni shishirmaydi, ko'p vazifani masshtablab saqlaydi. - Partiyalab bajarish (batch) — yukni so'rovlar bo'ylab taqsimlaydi, vaqt chegarasiga urilmaydi. - Jurnal va qayta urinish — har vazifaning holati ko'rinadi, xatoda avtomatik retry.

Tushuntirish: WP-Cron — oddiy, kam sonli vazifalar uchun; Action Scheduler (WooCommerce ishlatadi) — og'ir, ishonchli navbat uchun. Hook'ga ulanish ikkalasida ham add_action bilan bir xil; farqi rejalash/bajarish dvigatelida (as_schedule_* vs wp_schedule_*).

⬅️ Oldingi: 16 — REST API: o'z endpoint'laringiz · 🏠 README · Keyingi: 18 — Email, HTTP API va keshlash ➡️

17 — WP-Cron va fon vazifalari¶

Muammo: "har kuni eski kitoblarni yangila"¶

WP-Cron "haqiqiy cron" EMAS¶

Vazifa rejalash: wp_schedule_event¶

To'liq misol: kunlik vazifa¶

Dublikat reja nega xavfli¶

Standart takrorlanish qiymatlari¶

O'z intervalingiz: cron_schedules filteri¶

Bir martalik vazifa: wp_schedule_single_event¶

Tozalash: wp_clear_scheduled_hook vs wp_unschedule_event¶

Production: WP-Cron'ni "haqiqiy" cron'ga aylantirish¶

Katta hajm uchun: Action Scheduler (kirish)¶

Birga qo'yamiz¶

17-bob mashqlari¶

Oson¶

O'rta¶

Qiyin¶

Vazifa rejalash: `wp_schedule_event`¶

O'z intervalingiz: `cron_schedules` filteri¶

Bir martalik vazifa: `wp_schedule_single_event`¶

Tozalash: `wp_clear_scheduled_hook` vs `wp_unschedule_event`¶