Tarkibga o'tish

3.2 phpMyAdmin va birinchi jadval

⬅️ Oldingi: 3.1 Ma'lumotlar bazasi nima va nega kerak? Β· 🏠 README Β· Keyingi: 3.3 SQL asoslari β€” ma'lumot bilan ishlash ➑️

phpMyAdmin β€” bu MySQL bazasini ko'rinadigan, sichqoncha bilan boshqariladigan vosita. U ham XAMPP bilan birga keladi. U yordamida baza va jadvallarni kod yozmasdan, vizual yaratish mumkin β€” bu boshlovchilar uchun ideal boshlanish.

phpMyAdmin'ni ochish

  1. XAMPP Control Panel'da Apache va MySQL ikkalasini ham ishga tushiring ("Start" tugmasi, ikkalasi ham yashil bo'lsin).
  2. Brauzerda oching: http://localhost/phpmyadmin
  3. phpMyAdmin sahifasi ochiladi β€” chap tomonda bazalar ro'yxati ko'rinadi.

Baza yaratish

  1. Yuqori menyudan "Databases" (Ma'lumotlar bazalari) bo'limiga o'ting.
  2. "Create database" maydoniga baza nomini yozing, masalan: maktab.
  3. Yonidagi tanlovni utf8mb4_general_ci qoldiring (bu o'zbekcha harflar va emoji to'g'ri saqlanishini ta'minlaydi).
  4. "Create" tugmasini bosing.

Tabriklaymiz β€” maktab degan bo'sh bazangiz tayyor. Endi unga jadval qo'shamiz.

Jadval yaratish

  1. Chap tomondan yangi yaratgan maktab bazasini bosing.
  2. "Create table" qismida jadval nomini yozing: talabalar, ustunlar soni (Number of columns): 4, "Create" bosing.
  3. Endi 4 ta ustunni belgilaymiz:
Ustun nomi (Name) Turi (Type) Uzunlik/qiymat Qo'shimcha
id INT β€” "A_I" (Auto Increment) belgilang + Primary kalit
ism VARCHAR 100 β€”
yosh INT β€” β€”
shahar VARCHAR 50 β€”
  1. "Save" tugmasini bosing.

Ustun turlari haqida qisqacha: - INT β€” butun son (id, yosh kabi). - VARCHAR β€” qisqa matn (ism, shahar). Yonidagi son (100) β€” eng ko'p necha belgi sig'ishini bildiradi. - TEXT β€” uzun matn (maqola, izoh kabi). (Bu jadvalda ishlatmadik, lekin bilib qo'ying.) - DATE β€” sana (2024-05-20 ko'rinishida).

id ustuni haqida muhim narsa: - AUTO_INCREMENT (A_I) β€” "avtomatik o'sish". Har yangi qator qo'shilganda id o'zi 1, 2, 3... deb ortadi. Siz id haqida o'ylashingiz shart emas β€” baza o'zi beradi. - Primary kalit (PRIMARY KEY) β€” bu ustun har bir qatorni noyob qiladigan "asosiy kalit". id odatda primary kalit bo'ladi.

Quyidagi diagramma jadvalning asosiy qismlarini ko'rsatadi β€” ustun (vertikal), qator (gorizontal) va har qatorni noyob qiladigan primary kalit:

Jadval anatomiyasi: ustun, qator va primary kalit

Ma'lumot qo'shish (vizual)

  1. Jadval ochilgach, yuqoridan "Insert" bo'limiga o'ting.
  2. ism, yosh, shahar maydonlarini to'ldiring (id ni bo'sh qoldiring β€” u avtomatik to'ladi).
  3. "Go" bosing.
  4. "Browse" bo'limiga o'tib, qo'shilgan qatorni ko'ring.

Bir nechta talaba qo'shing. Endi sizda haqiqiy, diskda saqlanadigan ma'lumot bor β€” sahifani yangilasangiz ham, kompyuterni o'chirsangiz ham, u joyida qoladi!

phpMyAdmin β€” qulay boshlanish, lekin haqiqiy dasturlarda ma'lumotni kod orqali qo'shamiz va o'qiymiz. Buning uchun esa MySQL bilan "gaplashish tili" β€” SQL ni o'rganishimiz kerak. Keyingi bo'limda aynan shu.

Mashqlar

Oson 1. phpMyAdmin'ni oching va maktab bazasini yarating. 2. talabalar jadvalini yuqoridagi 4 ustun bilan yarating. 3. "Insert" orqali 3 ta talaba qo'shing. 4. "Browse" orqali qatorlarni ko'ring. 5. Yangi shahar qatorli talaba qo'shib, id avtomatik ortishini kuzating.

O'rta 6. mahsulotlar degan yangi jadval yarating: id, nom (VARCHAR), narx (INT), soni (INT). 7. mahsulotlarga 5 ta mahsulot qo'shing. 8. Bir qatorni "Edit" (tahrirlash) orqali o'zgartiring (masalan, narxini). 9. Bir qatorni "Delete" orqali o'chiring va natijani ko'ring.

Qiyin 10. kitoblar jadvali yarating: id, nom, muallif, yil (INT), mavjud (bu yerda turini TINYINT qiling β€” 1 yoki 0, ya'ni ha/yo'q). Bir nechta kitob qo'shing. 11. talabalar jadvaliga email (VARCHAR) ustunini keyinroq qo'shing ("Structure" bo'limidan), mavjud qatorlarga email kiriting.

Yechim β€” 10 (kitoblar jadvali)

phpMyAdmin'da vizual yaratasiz, lekin "ortida" quyidagi SQL ishlaydi (uni "SQL" bo'limida ham bajarish mumkin):

CREATE TABLE kitoblar (
    id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    nom VARCHAR(150),
    muallif VARCHAR(100),
    yil INT,
    mavjud TINYINT      -- 1 = bor, 0 = yo'q
);

INSERT INTO kitoblar (nom, muallif, yil, mavjud) VALUES
('O''tkan kunlar', 'Abdulla Qodiriy', 1925, 1),
('Sarob', 'Abdulla Qahhor', 1943, 0);

TINYINT nega "ha/yo'q" uchun? MySQL'da alohida "boolean" tur yo'q β€” odatda TINYINT ishlatiladi: 1 (ha/true) yoki 0 (yo'q/false). SQL ichida matnda ' ni ikki marta ('') yozib "qochiramiz" (O''tkan β†’ O'tkan).

Yechim β€” 11 (ustun qo'shish β€” ALTER TABLE)

"Structure" bo'limidan vizual qo'shasiz; SQL ko'rinishi:

-- Yangi ustun qo'shish:
ALTER TABLE talabalar ADD email VARCHAR(150);

-- Mavjud qatorlarga email kiritish:
UPDATE talabalar SET email = 'ali@mail.uz'  WHERE id = 1;
UPDATE talabalar SET email = 'vali@mail.uz' WHERE id = 2;
ALTER TABLE ... ADD β€” mavjud jadvalga yangi ustun qo'shadi. Diqqat: yangi ustun avval bo'sh (NULL) bo'ladi β€” keyin UPDATE bilan (har doim WHERE bilan!) to'ldiramiz.