3.7 PostgreSQL va MySQL'dan farqlari

⬅️ Oldingi: 3.6 PHP'dan bazaga ulanish (PDO) · 🏠 README · Keyingi: 4.1 Formalar va foydalanuvchi ma'lumoti ➡️

---

Hozirgacha MySQL bilan ishladik (XAMPP'da bor). Lekin boshqa baza tizimlari ham mavjud. Eng kuchlilaridan biri — PostgreSQL (qisqacha "Postgres"). Uni bilish foydali, chunki ko'p loyihalarda ishlatiladi.

Yaxshi xabar: siz o'rgangan SQL'ning deyarli hammasi PostgreSQL'da ham bir xil ishlaydi. SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE, WHERE, ORDER BY, JOIN — barchasi o'sha-o'sha. Faqat ba'zi kichik farqlar bor.

Asosiy farqlar

Mavzu	MySQL	PostgreSQL
Avtomatik ID	INT AUTO_INCREMENT	SERIAL
Matn turi	VARCHAR, TEXT	VARCHAR, TEXT (bir xil)
Katta/kichik harf (matn qidirishda)	farq qilmaydi (=)	farq qiladi
Qidiruvda harf sezmaslik	LIKE	ILIKE (harf sezmaydigan)
Standart o'rnatish	XAMPP'da bor	alohida o'rnatiladi

Masalan, jadval yaratishda farq faqat ID turida:

-- MySQL:
CREATE TABLE talabalar (
    id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    ism VARCHAR(100),
    yosh INT
);

-- PostgreSQL — deyarli bir xil, faqat id boshqacha:
CREATE TABLE talabalar (
    id SERIAL PRIMARY KEY,
    ism VARCHAR(100),
    yosh INT
);

Ko'ryapsizmi — farq juda kichik. SQL bilimingiz ikkala bazaga ham yaraydi.

PHP'dan PostgreSQL'ga ulanish

Eng yoqimli tomoni: PDO ikkala baza bilan ham deyarli bir xil ishlaydi. Faqat ulanish satrida mysql o'rniga pgsql yoziladi:

<?php
// MySQL:
$pdo = new PDO("mysql:host=localhost;dbname=maktab", "root", "");

// PostgreSQL — faqat boshi o'zgaradi:
$pdo = new PDO("pgsql:host=localhost;dbname=maktab", "postgres", "parol");

Ulangandan keyin — query, prepare, execute, fetch — hammasi bir xil. PDO'ning kuchi shu: bir marta o'rgansangiz, turli bazalar bilan ishlay olasiz.

Qaysi birini tanlash?

• MySQL — keng tarqalgan, o'rganish oson, ko'p hosting qo'llab-quvvatlaydi. Boshlovchi uchun ideal va XAMPP'da tayyor. Hozircha shuni ishlatavering.
• PostgreSQL — murakkabroq loyihalar, qat'iyroq qoidalar va kuchli imkoniyatlar kerak bo'lganda yaxshi tanlov.

Boshlovchi uchun maslahat: hozircha MySQL'ga e'tibor bering — u sizda bor va hamma narsani o'rganish uchun yetarli. PostgreSQL borligini va SQL bilimingiz unga ham yarashini bilib qo'ying; kelajakda kerak bo'lganda, uni alohida o'rnatib (rasmiy saytidan), o'sha bilim bilan ishlatasiz.

Mashqlar

Oson 1. MySQL va PostgreSQL'da CREATE TABLE ning farqini (faqat ID qismi) yozing. 2. PostgreSQL uchun talabalar jadvalini yaratish SQL'ini yozing (SERIAL bilan). 3. PDO ulanish satrini MySQL va PostgreSQL uchun yonma-yon yozing.

O'rta 4. O'rgangan biror SELECT ... WHERE ... ORDER BY so'rovingizni oling — u ikkala bazada ham bir xil ishlashiga ishonch hosil qiling (o'zgartirish kerakmas). 5. LIKE (MySQL) va ILIKE (PostgreSQL) farqini izohlang — qaysi biri harf katta-kichikligini sezmaydi?

Qiyin 6. Agar imkoningiz bo'lsa, PostgreSQL'ni o'rnatib ko'ring (rasmiy saytdan), bitta jadval yarating va MySQL'dagi bilimlaringizni unda sinab ko'ring. (Ixtiyoriy — hozir shart emas.)

Yechim — 6 (PostgreSQL'da sinash — yo'riqnoma)

Bu — amaliy, ixtiyoriy mashq. Qadamlar:

1. postgresql.org/download dan o'rnating (Windows uchun o'rnatuvchi bor; u bilan birga pgAdmin ham keladi — bu PostgreSQL'ning phpMyAdmin'iga o'xshash vositasi).
2. pgAdminda baza yarating (masalan, maktab).
3. Jadval yarating — MySQL'dan farqi faqat idda:

CREATE TABLE talabalar (
    id SERIAL PRIMARY KEY,    -- MySQL'dagi AUTO_INCREMENT o'rniga SERIAL
    ism VARCHAR(100),
    yosh INT
);

INSERT INTO talabalar (ism, yosh) VALUES ('Ali', 19);
SELECT * FROM talabalar WHERE yosh > 18 ORDER BY ism;

Ko'rasizki, SELECT, INSERT, WHERE, ORDER BY — hammasi MySQL'dagidek. Bilimingiz to'liq ishlaydi, faqat SERIAL va ulanish qatori (pgsql:...) farq qiladi. Maqsad — "SQL bilimi bazadan bazaga ko'chadi" degan ishonchni amalda his qilish.

---

3-QISM yakunlandi! Endi siz ma'lumotni doimiy saqlay olasiz — bu haqiqiy dasturlar yo'lidagi katta qadam. Siz: ma'lumotlar bazasi nima ekanini, phpMyAdmin'da jadval yaratishni, SQL bilan ma'lumot qo'shish/o'qish/o'zgartirish/o'chirishni, filtrlash va saralashni, jadvallarni JOIN bilan bog'lashni, PHP'dan PDO orqali xavfsiz ulanishni (SQL injection'dan himoya bilan) va PostgreSQL farqlarini bilasiz.

Endi sizda haqiqiy dastur yozish uchun barcha asosiy qismlar bor: PHP mantiq (1-QISM), tartibli kod (2-QISM, OOP) va doimiy ma'lumot (3-QISM, baza). Keyingi qismlarda bularni birlashtirib, kodni professional darajada tashkil qilishni va ilg'or mavzularni — har birini batafsil tushuntirish bilan — ko'rib chiqamiz.