04 — Hooks: action va filter (chuqur)

⬅️ Oldingi: 03 — Birinchi plugin: tuzilish va hayot sikli · 🏠 README · Keyingi: 05 — Zamonaviy PHP: namespace, autoload, OOP ➡️

Bu bobda: WordPress plugin'ning yuragi bo'lgan hook tizimini chuqur o'rganamiz — action (biror nuqtada ish bajaradi, hech narsa qaytarmaydi) bilan filter (qiymatni oladi, o'zgartiradi va albatta qaytaradi) o'rtasidagi tub farqni, add_action/add_filter ning prioritet va argument-soni parametrlarini, do_action/apply_filters qachon "fire" bo'lishini, callback'ni to'g'ri olib tashlash (remove_action), holatni tekshirish (has_action, did_action, current_action, doing_action), to'rt xil callback turini, hook'ni qanday topishni, va eng muhimi — o'z plugin'ingizni boshqalar uchun kengaytiriladigan qiladigan o'z hook'laringizni (do_action('kitkat_kitob_saqlandi'), apply_filters('kitkat_narx')) yaratishni ko'rib chiqamiz.

---

Muammo: yadroga tegmasdan, qanday qilib aralashamiz?

01-bobda "yadroni o'zgartirma — hook ishlat" falsafasini ko'rdik. Endi savol: WordPress sizning kodingizni qachon va qayerda chaqirishni qanday biladi?

Tasavvur qiling: WordPress maqolani ekranga chiqaryapti. Siz har bir maqola oxiriga "Muallif: Oqil" degan qator qo'shmoqchisiz. Yadro faylini ochib the_content chiqishini tahrirlash — falokat (keyingi yangilanishda yo'qoladi, boshqa saytlarda ishlamaydi). Buning o'rniga WordPress aytadi: "Men kontentni ekranga chiqarishdan oldin uni senga ko'rsataman — xohlasang o'zgartir, keyin menga qaytar." Bu — filter.

Yoki: foydalanuvchi yangi maqola saqladi. Siz shu paytda Telegram'ga xabar yubormoqchisiz. WordPress aytadi: "Men maqolani saqlab bo'ldim — mana, sen ham nimadir qilmoqchimisan?" Bu — action.

Mana shu ikki turdagi "ilgak" — hook — butun WordPress kengaytirish modelining asosi. Plugin yozish, aslida, to'g'ri hook'larga to'g'ri kod ulashdir.

ℹ️ Hook so'zma-so'z "ilgak". WordPress ish jarayonining ma'lum nuqtalarida "ilgaklar" qoldiradi; siz o'z funksiyangizni shu ilgakka osasiz (add_action/add_filter), va o'sha nuqtaga yetganda WordPress sizning funksiyangizni chaqiradi.

---

Ikki tur: action va filter

Butun farq bitta jumlada: action ish bajaradi, filter qiymat qaytaradi.

	action	filter
Maqsad	biror nuqtada ish bajarish (yon ta'sir)	qiymatni o'zgartirib qaytarish
Ulash	add_action()	add_filter()
"Fire"	do_action()	apply_filters()
Callback qaytaradi	hech narsa (qaytsa ham e'tiborsiz)	o'zgartirilgan qiymat (SHART)
Misol hook	init, save_post, wp_enqueue_scripts	the_content, the_title, body_class

📌 Eng muhim qoida. Filter callback'i doimo qiymat qaytarishi shart — hatto o'zgartirmagan bo'lsa ham asl qiymatni qaytaring. Qaytarmasangiz, funksiya null qaytaradi va o'sha qiymat (maqola matni, sarlavha, narx...) yo'qoladi — sayt buziladi.

Action: ish bajaradi, qaytarmaydi

<?php
// "init" hook'i — WordPress to'liq yuklanib, so'rovni qabul qilishga tayyor bo'lganda fire bo'ladi.
add_action( 'init', 'kitkat_init_setup' );

function kitkat_init_setup(): void {
    register_post_type( 'kitob', array(
        'public'       => true,
        'show_in_rest' => true,
        'label'        => 'Kitoblar',
    ) );
}

Bu yerda kitkat_init_setup() hech narsa qaytarmaydi (: void). U faqat ish bajaradi — CPT ro'yxatdan o'tkazadi. WordPress qaytgan qiymatga qaramaydi.

Filter: oladi, o'zgartiradi, qaytaradi

<?php
// "the_content" filter'i — maqola matni ekranga chiqishidan oldin fire bo'ladi.
add_filter( 'the_content', 'kitkat_kitob_izoh' );

function kitkat_kitob_izoh( string $content ): string {
    if ( get_post_type() !== 'kitob' ) {
        return $content; // O'zgartirmasak ham — qaytarish SHART!
    }
    $izoh = '<p class="kitkat-izoh">'
        . esc_html__( 'Bu kitob "Kitoblar katalogi" plugin orqali korsatilmoqda.', 'kitoblar-katalogi' )
        . '</p>';
    return $content . $izoh; // o'zgartirilgan qiymatni qaytaramiz
}

⚠️ the_content ga ulanganda HTML chiqaryapsiz — uni esc_html__() (matn qismi) bilan tozaladik. Foydalanuvchi kiritgan ma'lumotni filter ichida chiqarganda doimo kontekstga mos escape qiling (12-bob). Va the_content ichida the_content chaqirmang — cheksiz rekursiya bo'ladi.

💡 Ko'pchilik adashadi: "filter — ko'rsatmaydigan, action — ko'rsatadigan" deb o'ylashadi. Aslida farq qiymat qaytarish/qaytarmaslikda. the_content filter ham natijani ekranga chiqaradi (uni WordPress chiqaradi), lekin siz unga qiymat qaytarib ta'sir qilasiz.

---

add_action va add_filter imzosi: 4 parametr

Ikkalasining imzosi bir xil:

add_action( string $hook_name, callable $callback, int $priority = 10, int $accepted_args = 1 ): true
add_filter( string $hook_name, callable $callback, int $priority = 10, int $accepted_args = 1 ): true

1. $hook_name — hook nomi ('init', 'the_content', 'save_post'...).
2. $callback — chaqiriladigan funksiya (callable).
3. $priority — bajarilish tartibi. Kichik raqam oldin ishlaydi. Default 10.
4. $accepted_args — callback nechta argument qabul qiladi. Default 1.

Prioritet: kim oldin ishlaydi?

Bitta hook'ga bir nechta callback ulansa, ular prioritet bo'yicha (kichikdan kattaga) ishlaydi. Bir xil prioritet bo'lsa — qo'shilgan tartibida.

<?php
add_filter( 'kitkat_narx', 'kitkat_qqs',      10 ); // ikkinchi
add_filter( 'kitkat_narx', 'kitkat_baza',      5 ); // BIRINCHI (5 < 10)
add_filter( 'kitkat_narx', 'kitkat_yaxlitla', 20 ); // uchinchi

📌 Filter'da prioritet juda muhim, chunki har callback oldingisining natijasini oladi. QQS dan oldin chegirma qo'llanadimi yoki keyinmi — pul masalasi. Tartibni ataylab boshqaring.

accepted_args: nechta argument olaman?

Default 1 — callback faqat birinchi argumentni oladi. Ko'proq kerak bo'lsa, oshiring:

<?php
// save_post 3 argument uzatadi: $post_id, $post, $update.
// Ularning hammasini olish uchun accepted_args = 3.
add_action( 'save_post_kitob', 'kitkat_kitob_saqlangach', 20, 3 );

function kitkat_kitob_saqlangach( int $post_id, WP_Post $post, bool $update ): void {
    if ( $update ) {
        return; // faqat YANGI kitobda ishlaymiz
    }
    error_log( "Yangi kitob qoshildi: {$post_id}" );
}

⚠️ Agar accepted_args ni 1 qoldirib, callback'da 3 ta parametr e'lon qilsangiz — $post va $update ga null keladi (yoki PHP 8 da xato), chunki WordPress ularni uzatmaydi. accepted_args callback parametrlari soniga mos kelsin.

💡 Birorta ham argument kerak bo'lmasa, callback'ni argumentsiz e'lon qiling — accepted_args ni teginish shart emas. Kerakli sondan kamroq olsangiz ham bo'ladi (qolganini WordPress shunchaki uzatmaydi).

---

do_action va apply_filters: hook qachon "fire" bo'ladi?

add_action/add_filter — bu ulanish (registratsiya). Hech narsa darhol ishlamaydi. Callback faqat hook fire bo'lganda ishga tushadi:

do_action( string $hook_name, mixed ...$arg ): void           // action'ni fire qiladi
apply_filters( string $hook_name, mixed $value, mixed ...$args ): mixed  // filter'ni fire qiladi

• do_action('save_post', $id, $post, $update) — WordPress yadrosi maqolani saqlagach shuni chaqiradi. Shunda barcha ulangan callback'lar ishlaydi. Hech narsa qaytmaydi.
• apply_filters('the_content', $content) — yadro shuni chaqiradi, barcha callback'lar $content ni navbatma-navbat o'zgartiradi, va oxirgi natija qaytadi.

📌 Tartib muhim: add_action ni hook fire bo'lishidan oldin chaqirish kerak. Shuning uchun ulashlarni odatda plugin yuklanganda yoki plugins_loaded/init da bajaramiz — save_post fire bo'lgandan keyin unga ulanish kech.

Mashhur hook'lar (yodlab oling)

Hook	Tur	Qachon
plugins_loaded	action	barcha plugin'lar yuklangach (eng erta ishonchli nuqta)
init	action	WP yuklanib, so'rovga tayyor (CPT/taxonomy/shortcode shu yerda)
wp_loaded	action	init dan keyin, hammasi tayyor
admin_init	action	har admin so'rovida (faqat wp-admin)
wp_enqueue_scripts	action	frontend skript/stillarni ulash joyi (14-bob)
the_content	filter	maqola matni chiqishidan oldin
the_title	filter	sarlavha chiqishidan oldin
body_class	filter	<body> klasslari massiviga

⚠️ init ni "hammasi shu yerda" deb suiiste'mol qilmang. Masalan, register_activation_hook aktivatsiya paytida ishlaydi (03-bob), enqueue esa wp_enqueue_scripts da bo'lishi kerak. To'g'ri hook'ni tanlash — kasbiy mahorat.

---

Filter mexanikasi sof PHP'da (WordPress'siz)

"Filter qiymat qaytaradi" tushunchasini his qilish uchun, WordPress'siz, sof PHP bilan kichik modelini yaratamiz. Bu add_filter/apply_filters ichida nima bo'layotganini ochib beradi:

<?php
$filtrlar = array();

function mock_add_filter( string $nom, callable $cb, int $priority = 10 ): void {
    $GLOBALS['filtrlar'][ $nom ][ $priority ][] = $cb;
}

function mock_apply_filters( string $nom, mixed $value, mixed ...$args ): mixed {
    if ( empty( $GLOBALS['filtrlar'][ $nom ] ) ) {
        return $value; // hech kim ulanmagan — qiymat o'zgarishsiz qaytadi
    }
    ksort( $GLOBALS['filtrlar'][ $nom ] ); // priority: kichik oldin
    foreach ( $GLOBALS['filtrlar'][ $nom ] as $guruh ) {
        foreach ( $guruh as $cb ) {
            $value = $cb( $value, ...$args ); // har callback YANGI qiymat qaytaradi
        }
    }
    return $value; // zanjir natijasi
}

mock_add_filter( 'narx', fn ( float $n ): float => $n * 1.12, 10 ); // QQS
mock_add_filter( 'narx', fn ( float $n ): float => $n - 5000, 20 ); // chegirma
mock_add_filter( 'narx', fn ( float $n ): float => round( $n ), 30 ); // yaxlitlash

echo mock_apply_filters( 'narx', 50000.0 ); // 51000

Bu kod haqiqatan ishlaydi (men php bilan ishga tushirib tekshirdim): 50000 × 1.12 = 56000, − 5000 = 51000, round = 51000. Mana shu — filter zanjiri. Har callback $value ni oladi va qaytaradi; oxirgi natija foydalanuvchiga boradi.

💡 Diqqat qiling: agar bironta fn o'rniga return qo'ymaganini tasavvur qilsangiz — $value null bo'lib qoladi va keyingi callback'larga null o'tadi. WordPress'da bu "sahifam bo'sh chiqdi" muammosining tez-tez uchraydigan sababi.

Action esa qiymat uzatmaydi — faqat chaqiradi:

<?php
function mock_do_action( callable ...$cbs ): void {
    foreach ( $cbs as $cb ) {
        $cb(); // qaytgan qiymat E'TIBORGA OLINMAYDI
    }
}

---

Callback turlari: funksiyadan first-class callable'gacha

$callback har qanday PHP callable bo'lishi mumkin:

<?php
// 1) Funksiya nomi (string) — eng oddiy.
add_action( 'init', 'kitkat_oddiy_funksiya' );

// 2) Closure (anonim funksiya) — qisqa mantiq uchun qulay.
add_filter( 'kitkat_narx', function ( float $narx ): float {
    return $narx + 1000.0;
}, 5 );

class Kitkat_Narx_Hisoblagich {
    public function qollash( float $narx ): float {
        return $narx * 1.12; // QQS
    }

    public function ulan(): void {
        // 3) [$obj, 'method'] — obyekt metodi.
        add_filter( 'kitkat_narx', array( $this, 'qollash' ), 20 );

        // 4) First-class callable (PHP 8.1+) — eng o'qiluvchan.
        add_filter( 'kitkat_narx', $this->qollash( ... ), 25 );
    }

    // Statik metod: [Sinf::class, 'metod'] yoki 'Sinf::metod'.
    public static function yaxlitla( float $narx ): float {
        return ceil( $narx );
    }
}

add_filter( 'kitkat_narx', array( Kitkat_Narx_Hisoblagich::class, 'yaxlitla' ), 99 );

⚠️ Closure va remove_action muammosi. Closure (anonim funksiya) ulasangiz, keyin uni remove_action/remove_filter bilan olib tashlay olmaysiz — chunki olib tashlash uchun aynan o'sha callback havolasi kerak, closure esa har safar yangi obyekt. Agar callback'ni keyin o'chirish ehtimoli bo'lsa, nomli funksiya yoki obyekt metodidan foydalaning.

💡 OOP plugin'da odatda metodlarni [$this, 'method'] yoki $this->method(...) bilan ulaysiz. 05-bobda buni toza singleton/registrator naqshi bilan tashkil qilamiz.

---

To'g'ri olib tashlash: remove_action / remove_filter

Boshqa plugin yoki yadro ulagan callback'ni o'chirib tashlash mumkin:

remove_action( string $hook_name, callable|string|array $callback, int $priority = 10 ): bool
remove_filter( string $hook_name, callable|string|array $callback, int $priority = 10 ): bool

📌 Oltin qoida: olib tashlash uchun $callback VA $priority aynan ulangandagidek bo'lishi shart. Priority noto'g'ri bo'lsa — jim-jit muvaffaqiyatsiz bo'ladi (xato bermaydi, lekin o'chmaydi).

<?php
// Yadro emojini o'chirish (klassik misol). Yadro buni priority 7 bilan ulagan:
remove_action( 'wp_head', 'print_emoji_detection_script', 7 );
remove_action( 'wp_print_styles', 'print_emoji_styles' );

// O'z callback'imizni: bir xil callback + bir xil priority.
add_action( 'init', 'kitkat_init_setup', 10 );
remove_action( 'init', 'kitkat_init_setup', 10 ); // OK — to'liq mos

⚠️ Obyekt metodini olib tashlash qiyin: remove_action('init', [$obj, 'method'], 10) da aynan o'sha $obj havolasi kerak. Singleton bo'lmasa, obyektga yetib bo'lmaydi — bu OOP plugin'ni o'chirib bo'lmaydigan qiladigan tez-tez uchraydigan muammo. (05-bobda singleton bilan hal qilamiz.)

💡 Olib tashlashni init yoki kechroq hook ichida bajaring — chunki o'sha paytda ulanish allaqachon mavjud bo'lishi kerak.

---

Holatni tekshirish: did / current / doing / has

WordPress hook holati haqida bir necha foydali funksiya beradi:

did_action( string $hook_name ): int                  // necha marta fire bo'lgan
current_action(): string|false                        // hozir bajarilayotgan action nomi
doing_action( string|null $hook_name = null ): bool    // shu action hozir stack'dami?
has_action( string $hook_name, callable|string|array|false $callback = false ): bool|int

<?php
function kitkat_holat_tekshir(): void {
    // init hali ishlamaganmi? Unda CPT ro'yxatdan o'tmagan — to'xtaymiz.
    if ( did_action( 'init' ) === 0 ) {
        return;
    }

    if ( doing_action( 'save_post' ) ) {
        error_log( 'Hozir saqlash jarayonida: ' . current_action() );
    }

    // Bizning hook'imizga kimdir ulanganmi?
    if ( has_action( 'kitkat_kitob_saqlandi' ) ) {
        error_log( 'kitkat_kitob_saqlandi hook ga kimdir ulangan.' );
    }
}

💡 did_action() "bir marta bajariladigan" mantiq uchun foydali: if ( did_action('my_hook') ) return;. has_action() esa callback berilsa prioritetni (int) qaytaradi — 0 ham bo'lishi mumkin, shuning uchun === false bilan tekshiring, ! bilan emas.

📌 doing_action/current_action bilan bir xil callback'ni turli hook'larda qayta ishlatib, qaysi kontekstda ekanini bilib olishingiz mumkin.

---

O'Z HOOK'LARING: plugin'ni kengaytiriladigan qilish

Mana bu — havaskorni muhandisdan ajratadigan narsa. Siz iste'molchi emas, ishlab chiqaruvchi hook bo'lishingiz mumkin: o'z plugin'ingiz ichida do_action/apply_filters chaqirib, boshqalarga (yoki kelajakdagi o'zingizga) kodingizga tegmasdan kengaytirish imkonini berasiz.

<?php
function kitkat_kitob_saqla( array $maydonlar ): int {
    $post_id = wp_insert_post( array(
        'post_type'   => 'kitob',
        'post_title'  => sanitize_text_field( $maydonlar['nom'] ),
        'post_status' => 'publish',
    ) );

    // O'Z ACTION hook'imiz: "kitob saqlandi" — boshqa kod shu nuqtaga ulanadi.
    do_action( 'kitkat_kitob_saqlandi', $post_id, $maydonlar );

    return $post_id;
}

function kitkat_kitob_narxi( float $asosiy_narx, array $kitob ): float {
    // O'Z FILTER hook'imiz: boshqa kod narxni o'zgartirishi mumkin.
    return (float) apply_filters( 'kitkat_narx', $asosiy_narx, $kitob );
}

Endi boshqa biror plugin (yoki tema functions.php) sizning kodingizga tegmasdan kengaytiradi:

<?php
// Boshqa plugin: yangi kitob saqlanganda Telegram'ga yuborish.
add_action( 'kitkat_kitob_saqlandi', function ( int $post_id ): void {
    // ... wp_remote_post(...) bilan Telegram'ga ... (18-bob)
}, 10, 1 );

// Mijoz kodi: bayram chegirmasi.
add_filter( 'kitkat_narx', function ( float $narx ): float {
    return $narx * 0.9; // 10% chegirma
}, 20 );

📌 Nomlash qoidasi. O'z hook'laringizni prefiks bilan nomlang (kitkat_ yoki plugin slug) — yadro yoki boshqa plugin hook'lari bilan to'qnashmasin. Bu kitobda izchil kitkat_ prefiksini ishlatamiz.

💡 Qachon hook chiqaraman? Plugin'ingizda muhim "voqea" yuz berganda (saqlandi, o'chirildi, yuborildi) — action. Foydalanuvchiga ko'rsatiladigan yoki hisoblanadigan qiymat bo'lsa (narx, matn, sozlama) — filter. Yaxshi plugin "kengaytirish nuqtalari" bilan to'la.

ℹ️ Hujjatlash. O'z hook'laringizni @param/@since PHPDoc bilan do_action/apply_filters ustida izohlang — boshqalar (va kelajakdagi siz) qanday ulanishni bilsin. Bu professional plugin belgisi.

---

Hook'ni qanday topish kerak?

Kerakli hook'ni topishning ishonchli yo'llari:

1. Code Reference — developer.wordpress.org/reference (hooks ro'yxati, har biri qachon fire bo'lishi va argumentlari bilan).
2. Plugin Handbook — Hooks bo'limi.
3. Manba kodini qidirish. Yadro yoki plugin papkasida do_action( / apply_filters( ni qidiring — qaysi nuqtalarda hook borligini aniq ko'rasiz.
4. Query Monitor plugin'i — sahifada qaysi hook'lar ishga tushganini jonli ko'rsatadi (26-bob).

💡 Yangi mavzuga kirsangiz, avval "bu yerda qanaqa hook bor?" deb qidiring. Deyarli har doim WordPress sizga kerakli nuqtada ilgak qoldirgan bo'ladi.

⚠️ Ixtiro qilmang. "Shunday hook bo'lsa kerak" deb taxmin qilib yozmang — Code Reference'da tasdiqlang. Yo'q hook'ga ulansangiz, kod jim turadi (xato bermaydi, lekin hech qachon ishlamaydi) — bu eng chalg'ituvchi xatolardan biri.

---

04-bob mashqlari

Eslatma: bu mashqlardagi plugin kodlarini o'z WordPress saytingizda sinab ko'ring (02-bobdagi wp-env/Docker bilan). Bu yerda kod to'g'ri yozilgan, lekin natijani faqat ishlayotgan WP ko'rsatadi.

Oson

1. (Oson) init hook'iga ulangan, error_log('init ishladi') yozadigan funksiya yozing. Bu action'mi yoki filter'mi — javobingizni izohda yozing.
2. (Oson) the_title filter'iga ulanib, har sarlavha oldiga 📖 emoji qo'shing. Qiymatni qaytarishni unutmang.
3. (Oson) add_action('init', 'foo', 5) va add_action('init', 'bar', 20) — qaysi biri oldin ishlaydi? Nega?
4. (Oson) did_action('init') nima qaytaradi va u nima uchun foydali — bir jumlada tushuntiring.

O'rta

1. (O'rta) save_post_kitob hook'iga accepted_args = 3 bilan ulanib, faqat yangi (update emas) kitobda error_log yozing.
2. (O'rta) body_class filter'iga ulanib, faqat kitob post turida <body> ga kitkat-kitob klassini qo'shing.
3. (O'rta) Yadroning emoji skriptini o'chiring (remove_action). To'g'ri priority'ni qanday topdingiz?
4. (O'rta) Bir hook'ga closure ulang, keyin uni remove_filter bilan o'chirishga harakat qiling — nega ishlamaydi? Yechimini yozing.
5. (O'rta) O'z action hook'ingizni (kitkat_kitob_ochildi) yarating va unga ikkita callback (priority 10 va 5) ulang. Qaysi biri oldin ishlaydi?

Qiyin

1. (Qiyin) kitkat_narx filter zanjirini yozing: baza narx → QQS (×1.12) → chegirma (aksiyada bo'lsa −20%) → yaxlitlash. Prioritetlarni shunday joylashtiringki, chegirma QQS'dan keyin qo'llansin.

Yechim

<?php
// Baza narxni qaytaruvchi funksiya — o'z filter hook'ini chiqaradi.
function kitkat_kitob_narxi( float $asosiy_narx, array $kitob ): float {
    return (float) apply_filters( 'kitkat_narx', $asosiy_narx, $kitob );
}

// priority 10: QQS
add_filter( 'kitkat_narx', function ( float $narx ): float {
    return $narx * 1.12;
}, 10 );

// priority 20: chegirma (QQS'dan KEYIN — 20 > 10)
add_filter( 'kitkat_narx', function ( float $narx, array $kitob ): float {
    if ( ! empty( $kitob['aksiyada'] ) ) {
        return $narx * 0.8; // 20% chegirma
    }
    return $narx; // o'zgartirmasak ham QAYTARAMIZ
}, 20, 2 ); // accepted_args = 2, chunki $kitob ham kerak

// priority 30: yaxlitlash (oxirgi)
add_filter( 'kitkat_narx', function ( float $narx ): float {
    return round( $narx );
}, 30 );

// Foydalanish:
$narx = kitkat_kitob_narxi( 50000.0, array( 'aksiyada' => true ) );
// 50000 * 1.12 = 56000; * 0.8 = 44800; round = 44800

Asosiy nuqtalar: chegirma callback'i $kitob ga muhtoj, shuning uchun accepted_args = 2. Priority tartibi narx mantig'ini belgilaydi — QQS (10) oldin, chegirma (20) keyin, yaxlitlash (30) oxirida. Har callback qiymat qaytaradi.

1. (Qiyin) Plugin'ingizga do_action('kitkat_kitob_saqlandi', $post_id, $maydonlar) hook'ini qo'shing, keyin "boshqa plugin" sifatida shu hook'ga ulanib, kitob nomini log'ga yozadigan kod yozing. accepted_args to'g'ri bo'lsin.

Yechim

<?php
// ===== PLUGIN ICHIDA: hook'ni chiqaramiz =====
function kitkat_kitob_saqla( array $maydonlar ): int {
    $post_id = wp_insert_post( array(
        'post_type'   => 'kitob',
        'post_title'  => sanitize_text_field( $maydonlar['nom'] ),
        'post_status' => 'publish',
    ) );

    // Kengaytirish nuqtasi: ikki argument uzatamiz.
    do_action( 'kitkat_kitob_saqlandi', $post_id, $maydonlar );

    return $post_id;
}

// ===== BOSHQA PLUGIN / tema: hook'ga ulanamiz =====
// 2 argument kerak (post_id va maydonlar), shuning uchun accepted_args = 2.
add_action( 'kitkat_kitob_saqlandi', function ( int $post_id, array $maydonlar ): void {
    $nom = sanitize_text_field( $maydonlar['nom'] ?? '' );
    error_log( "Yangi kitob saqlandi (#{$post_id}): {$nom}" );
}, 10, 2 );

Diqqat: hook chiqaruvchi do_action da 2 argument uzatadi; ulanuvchi accepted_args = 2 bilan ikkalasini ham oladi. Agar 2 ni qoldirib 1 desangiz, $maydonlar ga null kelar va ?? '' uni qutqarardi — lekin to'g'risi accepted_args ni mos qilish.

1. (Qiyin) OOP plugin'da metodni hook'ga ulang ([$this, 'method']), keyin uni to'g'ri olib tashlay oladigan tarzda tashkil qiling (maslahat: singleton/instansiyaga yetish). Nega bu muhim?

Yechim

<?php
final class Kitkat_Plugin {
    private static ?Kitkat_Plugin $instance = null;

    public static function instance(): self {
        if ( null === self::$instance ) {
            self::$instance = new self();
        }
        return self::$instance;
    }

    public function ulan(): void {
        add_filter( 'the_content', array( $this, 'kontent_filtri' ), 10 );
    }

    public function kontent_filtri( string $content ): string {
        return $content; // ... mantiq ...
    }
}

// Ulash:
Kitkat_Plugin::instance()->ulan();

// To'g'ri OLIB TASHLASH — aynan o'sha instansiya kerak:
remove_filter(
    'the_content',
    array( Kitkat_Plugin::instance(), 'kontent_filtri' ),
    10 // priority ham mos bo'lishi SHART
);

Nega muhim: remove_filter callback'ni shaxsiyat (identity) bo'yicha solishtiradi. Agar new Kitkat_Plugin() bilan har safar yangi obyekt yaratsangiz, remove_filter ulangan obyektni topa olmaydi. Singleton bir xil instansiyani qaytaradi, shuning uchun instance() orqali ulagan va o'chirgan obyekt — aynan bitta. Priority ham (10) mos kelishi shart. 05-bobda bu naqshni to'liq ishlab chiqamiz.

---

⬅️ Oldingi: 03 — Birinchi plugin: tuzilish va hayot sikli · 🏠 README · Keyingi: 05 — Zamonaviy PHP: namespace, autoload, OOP ➡️