0.3 Birinchi dasturingiz

⬅️ Oldingi: 0.2 PHP'ni kompyuteringizga o'rnatish · 🏠 README · Keyingi: 1.1 Kod qanday yoziladi (sintaksis) ➡️

---

An'anaga ko'ra, dasturlashda birinchi dastur — ekranga "Salom" deb yozish. Keling, shuni qilamiz.

Faylni yaratish

1. VS Code'da, ochilgan darslar papkasida yangi fayl yarating: "File" → "New File".
2. Faylga nom bering: salom.php

Diqqat: fayl nomi .php bilan tugashi shart. Bu — "bu PHP fayli" degani. Aynan shu kengaytma orqali kompyuter faylni PHP sifatida tushunadi.

Kodni yozish

Faylga quyidagini yozing:

<?php
echo "Salom, dunyo!";

Endi har bir qatorni tushuntiramiz:

• <?php — bu "PHP kodi shu yerdan boshlanadi" degan belgi. Har bir PHP fayli shu bilan ochiladi. Esda tuting: u <?php shaklida yoziladi (oxirida php so'zi bilan).
• echo — bu so'z "ekranga chiqar" degani. PHP'da biror narsani ko'rsatmoqchi bo'lsangiz, echo ishlatasiz.
• "Salom, dunyo!" — bu ekranga chiqadigan matn. Matn doim qo'shtirnoq (" ") ichida yoziladi.
• ; (nuqtali vergul) — har bir buyruq oxirida qo'yiladi. Bu "buyruq tugadi" degani, xuddi gap oxiridagi nuqta kabi. Uni unutmaslik muhim — ko'p boshlovchilar shu sababli xatoga duch keladi.

Dasturni ishga tushirish

1. XAMPP Control Panel'da Apache ishlab turganiga ishonch hosil qiling (yashil bo'lsin).
2. Brauzerni oching.
3. Manzil qatoriga yozing: http://localhost/darslar/salom.php
4. Enter bosing.

Ekranda Salom, dunyo! degan yozuv chiqishi kerak. Tabriklaymiz — siz birinchi dasturingizni yozdingiz va ishga tushirdingiz!

Manzil qanday tuziladi? http://localhost/ — bu sizning kompyuteringizdagi server. Undan keyin htdocs ichidagi yo'l yoziladi: darslar/salom.php — ya'ni darslar papkasidagi salom.php fayli.

Bu jarayonni sxemada ko'ramiz: brauzer serverga so'rov yuboradi, server PHP kodni bajaradi va tayyor natijani (HTML) qaytaradi.

Agar ishlamasa?

Boshlovchilarda ko'p uchraydigan xatolar: - Bo'sh sahifa yoki xato: ; (nuqtali vergul) qo'yishni unutgandirsiz, yoki qo'shtirnoqni yopmagandirsiz. - Fayl topilmadi (404): manzilni xato yozgandirsiz yoki fayl boshqa papkada. Fayl htdocs/darslar ichidaligiga ishonch hosil qiling. - Kod o'zi matn ko'rinishida chiqyapti: Apache ishlamayapti yoki faylni localhost orqali emas, to'g'ridan-to'g'ri ochgansiz. Doim http://localhost/... orqali oching.

Mashqlar

Oson 1. Yuqoridagi dasturni ishga tushiring va ekranda matnni ko'ring. 2. Matnni o'zgartiring: "Salom, dunyo!" o'rniga o'z ismingizni yozing (masalan, "Mening ismim Ali"). 3. echodan keyingi matnni qo'shtirnoqsiz yozib ko'ring (echo Salom;) — xato chiqishini ko'ring va nega xato bo'lganini o'ylab ko'ring (matn doim qo'shtirnoq ichida bo'lishi kerak edi). 4. Oxiridagi ; (nuqtali vergul)ni o'chirib, dasturni ishga tushiring — qanday xato chiqadi? Keyin uni qaytaring.

O'rta 5. Ikkita echo qatorini ketma-ket yozing (har birining oxirida ; bo'lsin) va ikkita matn ham chiqishini ko'ring. 6. Bitta echo bilan o'zingiz haqingizda bir gap yozing (masalan: "Men PHP o'rganyapman").

Qiyin 7. Uchta alohida fayl yarating (birinchi.php, ikkinchi.php, uchinchi.php), har birida boshqacha matn chiqsin. Har birini brauzerda alohida manzil bilan oching.

Yechim — 5

<?php
echo "Birinchi qator.";
echo "Ikkinchi qator.";

Brauzerda ikkala matn yonma-yon chiqadi: Birinchi qator.Ikkinchi qator. Hozircha ular bir qatorda chiqadi — keyingi mavzularda matnni yangi qatorga tushirishni ham o'rganamiz.

Yechim — 7 (uchta fayl)

Har bir faylni alohida yarating va ichiga boshqacha matn yozing:

<?php
// birinchi.php
echo "Bu — birinchi fayl";

<?php
// ikkinchi.php
echo "Bu — ikkinchi fayl";

<?php
// uchinchi.php
echo "Bu — uchinchi fayl";

Keyin har birini brauzerda alohida oching: http://localhost/darslar/birinchi.php, .../ikkinchi.php, .../uchinchi.php. Maqsad — har bir .php fayl mustaqil sahifa ekanini his qilish.